Zeeën op maan Titan zijn communicerende vaten

Maan van Saturnus De vloeistofspiegel is in alle zeeën van de maan Titan even hoog, ontdekte ruimte- sonde Cassini. Blijkbaar vindt er uitwisseling plaats.

De zeeën van Titan zijn gevuld met vloeibare koolwaterstoffen. Foto NASA/JPL-Caltech/ASI/Cornell

Net als de aarde kent Titan, de grootste maan van de planeet Saturnus, zoiets als een gemiddeld ‘zeeniveau’. Dat blijkt uit gegevens die de inmiddels gesneuvelde ruimtesonde Cassini over dit ijskoude hemellichaam heeft verzameld.

Titan en onze eigen planeet zijn de enige hemellichamen in ons zonnestelsel met flinke hoeveelheden vloeistof op hun oppervlak. Net als de aarde heeft Titan ook zeeën, rivieren en meren. Die zijn echter niet gevuld met water: daarvoor zijn de temperaturen er veel te laag (–180 °C). In plaats daarvan zijn Titans zeeën gevuld met vloeibare koolwaterstoffen, zoals methaan (‘aardgas’) en ethaan.

Voordat Cassini vier maanden geleden zijn even geplande als fatale duik maakte in de atmosfeer van Saturnus, heeft hij Titan vele malen met behulp van een radarinstrument bekeken. Dat heeft nauwkeurige gegevens opgeleverd over de hoogte van de ‘spiegels’ van de drie grootste zeeën op de Saturnusmaan. De onderzoeksresultaten zijn gepubliceerd in het aardwetenschappelijke tijdschrift Geophysical Research Letters.

Als rekening wordt gehouden met de lokale variaties in het zwaartekrachtsveld van Titan, is de vloeistofspiegel in alle zeeën even hoog. Daaruit leiden wetenschappers af dat de zeeën op Titan communicerende vaten moeten zijn. Blijkbaar vindt er uitwisseling van vloeibare methaan en ethaan plaats.

Die uitwisseling kan plaatsvinden via de rivierbeddingen die de zeeën met elkaar verbinden. Een andere mogelijkheid is dat de ijskoude vloeistoffen via een poreuze ‘ondergrond’ – die overigens uit keihard bevroren water bestaat – van de ene zee naar de andere kunnen stromen.

Dat dit laatste verschijnsel zeker een rol speelt op Titan wordt bevestigd door de vloeistofspiegels van wat hoger gelegen meren. De Cassini-gegevens laten zien dat alleen meren waarvan de bodems hoger liggen dan die van gevulde meren in de omgeving leegstaan. Dat is een duidelijke aanwijzing dat deze meren ondergronds met elkaar in verbinding staan.

    • Eddy Echternach