Opinie

    • Ellen Deckwitz

Geschiedenis schrijven

Ellen

Omdat iedereen hobby’s nodig heeft maak ik sinds kort deel uit van een clubje geschiedenisfreaks dat historische drama’s en series kijkt en dan luidkeels commentaar levert. Als we voor iedere kostuumfout in Pride and Prejudice uit 2003 een shotje hadden genomen, stonden we nu op de wachtlijst voor een donorlever.

Een van onze favoriete series is het Starz-drama Vikings, waarin de levens van de legendarische vikingkoning Ragnar Lodbrok en zijn familie centraal staan. Er zitten nogal wat historische blunders in: Ragnar is zowel een van de initiatiefnemers van de plundering van het Lindisfarne klooster (in het jaar 793) als van de beroemde vikingaanval op Parijs (in 911). Natuurlijk, vroeger at iedereen biologisch en werden de longen nog niet geteisterd door een dagelijkse storm aan fijnstof, maar helemaal overtuigend is het niet dat de vikingleider er bijna honderdtwintig jaar hetzelfde uitziet. En zo zijn er talloze onjuistheden: een monnik wordt gekruisigd door medechristenen (ondenkbaar), er is sprake van een mate van polyamorie die zelfs een bonobo overdreven zou vinden en de hele cast loopt rond in een soort leren outfits die ook prima in Game of Thrones hadden gepast, terwijl in het echt de Noormannen vooral rondliepen in wol en bont.

De makers hebben echter hun uiterste best gedaan om één ding wel kloppend te krijgen: de taal. Er wordt gebruikgemaakt van historisch taalkundigen en op de set zijn er stemcoaches aanwezig die ervoor zorgen dat de juiste uitspraak wordt gehanteerd. Van Oudengels tot Oudnoords tot verschillende Frankische dialecten: alles klopt.

‘Eigenlijk is het te gek voor woorden”, zei een van mijn medegeschiedenisfreaks toen het gesprek hierop kwam, „waarom zou je wel belang hechten aan de taal, maar niet aan de jaartallen?”

Het zette me aan het denken. Ik herinnerde me een uitspraak van de Sloveense filosoof Slavoj Zizek, dat hoe we geschiedenis weergeven meer zegt over het heden dan het verleden. Mijn medelid knikte. „Het zegt inderdaad iets over onze tijd”, zei hij. „We leven immers in een tijdsgewricht waarbij formulering veel belangrijker is dan inhoud. En waarin feitelijkheid ondergeschikt is gemaakt aan retoriek. Als het maar geloofwaardig klinkt, is het al goed.”

Daar waren we stil van. Dat een vikingsoap ons een spiegel voorhoudt over hoe we tegenwoordig met waarheid omgaan, was schokkend. En opeens zagen we onszelf met andere ogen: een groepje ivoren-torenbewoners, die achter gesloten deuren zichzelf aanhoudend schouderklopjes geeft om hun accuratesse, terwijl de buitenwereld daar allang niet meer om geeft.

Ellen Deckwitz schrijft op deze plek een wisselcolumn met Marcel van Roosmalen.

    • Ellen Deckwitz