World Economic Forum: klimaatverandering grootste bedreiging

Rapport De leden van denktank World Economic Forum vrezen extreem weer en natuurrampen. In Davos zitten ze volgende week met klimaatscepticus Donald Trump aan tafel.

Klimaatveranderingen vormen een steeds grotere bedreiging, voor mens, dier en cultuur. Door de lage waterstand is de ruïne van dit Romaanse kerkje in Spanje nu zichtbaar. Foto Emilio Morenatt/APi

Niet cryptovaluta, aandelenbubbels of de vierde industriële revolutie maar klimaatverandering is de grootste bedreiging van wereldwijde stabiliteit, volgens 745 leden van het World Economic Forum. Dat blijkt uit een rapport van de mondiale discussieorganisatie.

Desgevraagd zeggen de leden dat zij denken dat gevolgen van klimaatverandering als extreem weer, natuurrampen en crises door watergebrek aannemelijk zijn en een uiterst verstorende werking kunnen hebben, bleek op een presentatie van het jaarlijkse Global Risk-rapport in Londen.

Het Zuid-Afrikaanse Kaapstad dreigt droog te komen staan. Nu al is het leidingwater op rantsoen. Over honderd dagen komt er helemaal geen water meer uit de kraan, schrijft correspondent Bram Vermeulen.

De bevindingen zijn saillant. Als het World Economic Forum (WEF) volgende week samenkomt in het Zwitserse Davos zal één gast centraal staan: Donald Trump, de president die de Verenigde Staten terugtrok uit de klimaatdeal van Parijs.

Toegenomen spanningen

De wijze waarop Trump de wereldorde opschudt, beheerst sowieso de gedachten van de WEF-leden. 93 procent denkt dat de kans op conflicten en spanningen tussen wereldmachten is toegenomen het afgelopen jaar. Inderdaad: Trump schuwde felle kritiek op China niet, wat de verhoudingen tussen de grootste militaire en economische mogendheden niet ten goede kwam.

Van de ondervraagden zegt 73 procent te vrezen dat het internationale systeem om wereldhandel in goede banen te leiden wordt uitgehold. Inderdaad: Trump trok de VS terug uit vrijhandelsverdrag TPP en dreigde met uittreden uit de Noord-Amerikaanse handelszone NAFTA.

Van de gepolste WEF-leden ziet 67 procent een verlies in vertrouwen van collectieve veiligheidsstelsels. Trump weigerde zich aanvankelijk voor de NAVO uit te spreken.

Vorig jaar bleek uit de enthousiaste reacties in Davos op de toespraak van de Chinese president Xi Jinping dat de geglobaliseerde mondiale elite beter uit de voeten kan met zijn ‘socialisme met Chinese karakteristieken voor een nieuw tijdperk’, dan met het America First-kapitalisme van Trump.

Heeft een bezoek van Trump aan Davos wel zin? „Het zou goed zijn als Trump in Davos aantoont dat er een rol is weggelegd voor internationale samenwerking”, zegt Richard Samans, bestuursvoorzitter van het WEF en een voormalig economisch adviseur van president Bill Clinton.

De VS ontsnappen ook niet aan de gevolgen van klimaatverandering, waarschuwt het WEF. De komende decennia is er een kans van 5 procent dat de maisoogst daar catastrofaal mislukt. Noord-Amerikaanse boeren produceerden vorig jaar 377,5 miljoen ton mais en zijn met afstand wereldleider.

Klimaatproblemen oplossen

Samenwerking is noodzakelijk, aldus econoom Margareta Drzeniek-Hanouz van het WEF. „Biodiversiteit daalt. Landbouwsystemen staan onder druk en vervuiling wordt een steeds grotere bedreiging”, zei ze. Het WEF ziet een duidelijk verband tussen bedreigingen. Natuur- en milieurampen leiden tot migratiestromen, met politieke spanningen tot gevolg.

Dat bedrijven en politici zo bezorgd zijn over milieu en klimaat is deels een teken dat het goed gaat met de wereldeconomie: in tijden van crisis, zoals na de val van zakenbank Lehman Brothers in 2008, zijn topbestuurders meer begaan met verliezen dempen en werkloosheid bestrijden.

Het WEF waarschuwt de mogelijkheid die een groeiende wereldeconomie biedt niet te verkwanselen. Dit jaar groeit de wereldeconomie volgens het Internationaal Monetair Fonds met 3.7 procent. Samans: „Dat geeft overheden de benodigde ruimte nu maatregelen te treffen.”

Naast het klimaat zijn WEF-leden bezorgd over cybercrime. Als hackers een groot datacentrum platleggen kan de financiële schade even hoog zijn als na een verwoestende orkaan. De angst is dat meer hackers voor financieel gewin de computersystemen van bedrijven en overheidsdiensten gijzelen. Ook is de vrees dat hackers vaker gesteund worden door overheden.

Raakvlak

Eind december verkondigde een adviseur van Trump dat Noord-Korea achter de Wannacry-cyberaanval zat. Multilaterale samenwerking is vereist, vindt het WEF. Daar hebben ze een alarmerende statistiek bij: nu zijn er 8,5 miljard apparaten die in verbinding staan met het internet. In 2020 zullen dat er 20 miljard zijn.

„Dit vindt Trump belangrijk”, zegt WEF-directeur Samans. Met andere woorden: het World Economic Forum heeft het meest geïsoleerde regime ter wereld nodig om een raakvlak met de Amerikaanse president te vinden.