Wiebes weerstaat druk oppositie

Kamerdebat Gaswinning

Oppositie in de Tweede Kamer wilde binnen twee weken afhandeling schade door Groningse gasbevingen regelen

Minister Wiebes dinsdagavond in de Kamer, tegenover voornamelijk Groningers op de publieke tribune. Foto Bart Maat/ANP

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) geeft niet toe aan de druk van de Tweede Kamer om binnen twee weken de schadeafhandeling als gevolg van de aardbevingen in Groningen te regelen. Hij wil de maatschappelijke organisaties niet door een deadline onder druk zetten. „Zij hebben het recht om even wat ademtijd te vragen om te kijken wat er ligt en wat ze daarvan vinden”, zei Wiebes dinsdagavond tijdens een debat over de Groningse gaswinning in de Tweede Kamer.

Vóór het debat werd bekend dat de actiegroepen Groninger Bodembeweging en het Groninger Gasberaad uit het overleg over een schadeprotocol waren gestapt, omdat de nieuwe afhandeling volgens hen vooral een verslechtering voor de mensen met aardbevingsschade betekende. Wiebes zei met de organisaties deze woensdag verder over het protocol te spreken. „Ik denk dat we hier echt uit kunnen komen.”

Aanleiding voor het Kamerdebat op de eerste dag na het Kerstreces was de aardbeving onder Zeerijp, vorige week. Die had een kracht van 3,4 op de schaal van Richter en was daarmee de twee na sterkste aardbeving in het Groningse gaswinningsgebied.

Alleen deze aardbeving zorgde al voor ruim drieduizend schademeldingen, maar afhandeling van de schades ligt sinds de zomer stil. In maart was besloten dat de NAM – het gaswinningsbedrijf van Shell en Exxon – uit de schadeafhandeling zou stappen, maar een nieuw protocol daarvoor is er nog steeds niet.

Niet alleen de NAM, ook de overheid mag geen rol spelen bij de beoordeling van de schades, zo maakte Wiebes duidelijk. Hij ziet het liefst „een loket met een onafhankelijke beoordeling van schades door experts”. Volgens de bewindsman moet ook de minister „daar met zijn vingers vanaf blijven”. Dat er harde discussies worden gevoerd over de betaling van de schade door NAM en het Rijk, mag de afhandeling niet hinderen. „Dat is de achterdeur. Dat kan messy en bloody zijn; ik weet niet hoe het gaat worden. Maar dat is iets anders.”

De bewindsman gaf toe dat de afronding van het schadeprotocol tijdens de lange kabinetsformatie te lang was blijven liggen. Eerder wees premier Mark Rutte (VVD) al op de formatie als verklaring voor het uitblijven, hetgeen tot veel kritiek leidde. „Er is in die demissionaire periode gewoon onvoldoende mandaat gevoeld”, aldus Wiebes die toen zelf staatssecretaris van Financiën was.

Naast de afhandeling van de schades is het terugdraaien van de gaswinning een andere prioriteit voor Wiebes. Maar concrete toezeggingen deed hij dinsdagavond niet, ook al eiste de linkse oppositie een productieplafond van 12 miljard kubieke meter aan Gronings gas.

Dat plafond – dat nu op 21,6 miljard ligt – komt overeen met een advies van Staatstoezicht op de Mijnen uit 2013 toen nog meer dan 50 miljard kuub werd gewonnen. Daarmee zou het risico op bevingen ‘nihil’ zijn. Later noemde de toezichthouder het risico ‘aanvaardbaar’ bij een productie van 24 miljard kuub.

Wiebes verklaarde dat financiële afwegingen in elk geval geen rol spelen bij het terugbrengen van de gasproductie. Voor 1 april komt de minister met een overzicht van alle opties om de productie verder terug te brengen. „Over een wezenlijke vermindering in deze kabinetsperiode heb ik de meeste hoofdpijn”.

    • Milo van Bokkum
    • Erik van der Walle