First Aid Kit

Foto Lauren Dukoff

Volmaakte synergie van zingende zussen

First Aid Kit

Na een sombere periode waarin ze het geloof in hun muziek kwijtraakten, keren de Zweedse zussen van zangduo First Aid Kit terug met pure liedjes die geen vernislaag nodig hebben.

Zo wonderschoon is hun samenzang. Zo somber hun verhaal. Opeens stond het voortbestaan van First Aid Kit op losse schroeven. Het zangduo van de Zweedse zussen Klara en Johanna Söderberg had grote successen gekend, maar ze kónden niet meer. Liefdesverdriet, onderlinge spanningen en vooral de werkdruk van het internationale popsucces wogen zo zwaar op hun schouders dat ze niet verder meer wilden. Alles waar ze jarenlang voor gewerkt hadden, lag in puin.

Ruins, heet het album waarmee de zussen over de grootste crisis uit hun muzikantenbestaan heen stappen. „Aan het eind van onze laatste tour die met kleine tussenpozen zo’n twee jaar duurde, realiseerde ik me dat ik sinds mijn veertiende alleen maar met muziek en met de band bezig was geweest”, zegt Klara (24). „Mijn verkering ging uit en ik begon te twijfelen aan alles. Aan ambitie had het ons nooit ontbroken, maar opeens sloeg de vermoeidheid toe. We waren letterlijk en figuurlijk gestrand in Amerika, het land dat ons zoveel inspiratie had gegeven.”

Klara en oudere zus Johanna (27) groeiden op in Enskede, een buitenwijk van Stockholm. Hun vader speelde bij de groep Lolita Pop, maar beëindigde zijn rockcarrière toen Johanna werd geboren. Er was altijd muziek in huis, van ABBA tot klassiek. Na een periode van blinde liefde voor de hits van Britney Spears was het de soundtrack van de film O Brother, Where Art Thou die Johanna en Klara de ogen opende voor de folk- en countrymuziek die de inspiratie voor hun eigen liedjes zou gaan vormen. De zussen bezochten de Engelse school en deden op jonge leeftijd een liefde op voor de oer-Americana van The Carter Family, The Louvin Brothers, Johnny Cash en Bob Dylan.

Americana was zoveel cooler dan de confectiepop waar hun leeftijdgenoten naar luisterden, vonden de Söderberg-zussen. Hun samenzang kwam op een natuurlijke manier tot stand, zoals dat gaat als je van jongs af samen zingt. Zonder kunstgrepen vormden ze een perfect zangduo, zoals Gram Parsons en Emmylou Harris hun stemmen om elkaar heen konden laten kringelen op het album Grievous Angel (1974). Volmaakte synergie, daarover ging First Aid Kits nummer ‘Emmylou’ dat ze in 2015 voor Emmylou Harris mochten zingen, toen de countrydiva naar Zweden kwam om de prestigieuze Polar Music Prize in ontvangst te nemen. Harris was tot tranen geroerd.

Donker album

Het begon als in een droom. Bij het verspreiden van hun muziek via internet reikte First Aid Kits reputatie al snel tot in de Verenigde Staten. Mike Mogis van Bright Eyes produceerde de albums The Lion’s Roar en Stay Gold, die internationaal succes brachten. Ze stonden op Glastonbury; ze toerden uitgebreid door Amerika. En daar stagneerde het, voorlopig. „We moesten weer helemaal terug naar onze uitgangspunten”, zegt Klara Söderberg over de periode waarin het artistieke proces niet meer vanzelf ging. „Hoe was het ook alweer om muziek te maken uit pure vreugde om het creëren van nieuwe liedjes? Ondertussen waren we ouder en wijzer geworden, en realiseerden we ons dat de zon niet altijd hoeft te schijnen in een popsong. Ruins is op sommige punten een donker album geworden, met ernstige onderwerpen die een schaduw over het leven werpen. Meer dan ooit realiseerde ik me dat de sfeer van traditionele ‘murder ballads’ ons even goed past als die van opgeruimde popliedjes. Niet dat het nu allemaal moord en doodslag is in onze muziek, maar bij een periode van depressie horen duistere gedachten, en die heb ik niet onder het tapijt willen vegen.”

Met het hervinden van hun roots kwam de Amerikaanse bedding van hun muziek weer volop naar boven. Producer Tucker Martine vond manieren om hun liefde voor traditionele folk en country centraal te stellen. Gastmuzikanten Glenn Kotche van Wilco, Peter Buck van R.E.M. en McKenzie Smith van Midlake hielden het puur en spontaan. Tekenend voor First Aid Kits nieuwgevonden spelvreugde is het moment in de countrysong ‘Postcard’ waarop Klara de pianosolo aankondigt met de woorden ‘Pick it for me, James!’ Ze kan er bijna een jaar na de opname nog om grinniken. „Liefhebbers van Gram Parsons herkennen dat als een citaat uit zijn nummer ‘Return of the Grievous Angel’ wanneer hij gitarist James Burton aanspoort om een solo te spelen. Bij ons is het een piano en onze pianist heet Steve, dus iedereen in de studio lag dubbel toen ik dat riep. We hebben het er expres in laten zitten omdat er aan hedendaagse studioproducties al genoeg geschaafd en gepoetst wordt.”

Hun muziek klinkt meer als authentieke country dan alles wat er tegenwoordig uit Nashville komt, krijgen de zussen vaak te horen. Ze beschouwen het als een compliment. „Onze songs zijn onze dierbare baby’s”, zegt Johanna. „Ze weerspiegelen wie we zijn en ze dulden geen glanzende vernislaag. Onze inspiratie is voor het belangrijkste deel Amerikaans en we prijzen ons gelukkig dat we kunnen werken met Amerikanen, die ons behandelen als songschrijvers in een tijdloze traditie.”

Zit er dan echt geen enkel spoor van ABBA in hun muziek? „We hebben ‘Chiquitita’ wel eens live gespeeld”, lacht Johanna. „Dat was meer een spontane grap dan een serieus eerbetoon. We schrokken er zelf van, hoe eenvoudig we de tekst en zangmelodie oppakten zonder het ooit geoefend te hebben. Net zo makkelijk zingen we een nummer van Black Sabbath op het podium, of laatst een hele avond met songs van Leonard Cohen. We zijn niet eenkennig in onze voorkeuren.”

Ruins verschijnt 19/1 bij Sony. First Aid Kit speelt 7 maart in Paradiso, Amsterdam.