Opinie

    • Emilie van Outeren

Orgaandonatiewet krijgt het moeilijker dan gekozen burgemeester

De Haagse Stemming Over 63 dagen zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Schrijf je in om deze politieke nieuwsbrief per mail te ontvangen.

De gekozen burgemeester komt vandaag ietsje dichterbij. Maar voor die andere D66-initiatiefwet, over orgaandonatie, zijn de voortekenen slechter. De oppositie bestaat voorlopig uit 73 zetels. En Paul Blokhuis heeft een black-out.

EXIT KONING: De vurige en eerder gefnuikte D66-wens om burgemeesters rechtstreeks te laten kiezen, komt vandaag een stapje dichterbij. De Tweede Kamer regelt de zogeheten ‘deconstitutionalisering’ van de benoemingen van burgemeesters en commissarissen van de koning. In plaats van deze “bij koninklijk besluit” aan te stellen, kunnen gemeenten (misschien, ooit, in de toekomst) verkiezingen uitschrijven. In 2013 stemde de Kamer al voor, maar omdat het een grondwetswijziging betreft moet dat nu opnieuw - en met een tweederde meerderheid. Die is gegarandeerd: zelfs de koningsgezinde en bestuurlijke vernieuwing schuwende ChristenUnie zal volgende week instemmen. Voor het debat over de D66-initiatiefwet vandaag heeft de partij zelfs “geen tijd”, horen wij.

Slecht/goed voorbeeld: Over hoe burgemeesters straks wel aangesteld zouden moeten worden zwijgt het plan expres. Dat was in 2005 namelijk de reden van ‘de nacht van Van Thijn’ die Thom de Graaf zijn gekozen burgemeester en zijn ministerschap kostte, zo wordt uitgelegd in onze podcast Haagse Zaken. Voor alternatieve methodes kan bijvoorbeeld naar Vlaanderen gekeken worden.

Flexibele senatoren: De vraag is wat de senaat nu zal doen. Het CDA stemde in eerste lezing tegen. Blijft de, inmiddels, coalitiepartij halsstarrig? Daar lijkt het niet op. “We zijn iets minder vrij sinds het regeerakkoord”, zei een CDA-senator gisteren in de wandelgangen. “En met dit initiatief verandert er voorlopig helemaal niets aan hoe gemeenten burgemeesters kiezen.” Wat ook meespeelt: de orgaandonatiewet van D66-Kamerlid Pia Dijkstra, over twee weken op de agenda, heeft weinig fans in de Eerste Kamer. En het kan onverstandig zijn de coalitiepartner twee keer achter elkaar een blauwtje te laten lopen.

Kalkoeneske burgemeesters: Hoe denken de huidige burgemeesters van D66 eigenlijk over burgemeestersverkiezingen? Zijn zij voor, net als hun politieke kopstukken? Of stiekem bang dat ze nooit gekozen zouden worden en/of hun neutraliteit verliezen? De meesten vinden, officieel althans, helemaal niks. Van de 22 D66-burgemeesters wilden of konden 16 hun standpunt de afgelopen weken niet met NRC delen. Van de zes dapperste zijn er drie voor en drie tegen.

STANK: Op het departement van landbouwminister Carola Schouten, die in december nog zei te schrikken van de aard en omvang van de mestfraude die NRC onthulde, was deze allang bekend. In mei 2016 werd daar in een rapport vastgesteld dat door “agrarische ondernemers, intermediairs, adviseurs en mestverwerkers in gezamenlijkheid gefraudeerd” wordt en dat de pakkans klein is. Het onderzoek werd pas eind vorig jaar stilzwijgend gepubliceerd. Ondertussen heeft Schouten ook te maken met een plotseling Brussels verbod op het innovatief ‘elektrocuteren’ van vissen - een grote strop voor de Nederlandse visserij.

GAS: Voorspelbaarder was het debat over de gaswinning en schadeafhandeling in Groningen. De oppositie wil de gaskraan nu dicht. De coalitie zegt heel begaan te zijn maar wil geen valse beloftes doen. En de afgereisde Groningers zijn teleurgesteld.

OVERSPANNEN: De schijnbaar onverwoestbare SGP’er Elbert Dijkgraaf zit oververmoeid thuis, zo meldt zijn partij. Het Kamerlid was voor Kerst al een paar weken uit de running en blijft voorlopig nog drie maanden afwezig. De partij had hem tijdelijk mogen vervangen door de eerstvolgende op de kandidatenlijst, maar ziet daar vanaf. Zowel de nummer 4 als 5 van de SGP zijn lijsttrekker bij de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen. Kees van der Staaij en Roelof Bisschop krijgen het dus nog drukker. En de coalitie heeft één oppositielid minder tegenover zich. Al is deze van de partij die ze het meeste aan haar zijde vindt.

QUOTE VAN DE DAG:

“De minister van VWS en minister Bruins van … Waar is hij ook alweer minister van? Mijn collega zegt: medische zorg. Sorry, dat is wel heel ernstig. Kan dit geknipt worden, voorzitter?”

Staatssecretaris Paul Blokhuis (ChristenUnie) heeft tijdens een debat in de Eerste Kamer geen idee wat ‘minister voor’ Bruno Bruins (VVD) doet op hun ministerie van Volksgezondheid en moet gesouffleerd worden door ‘minister van’ Hugo de Jonge (CDA).

    • Emilie van Outeren