De jongeren vrezen de oudjes niet

Schaken

Na vijf van de dertien speelronden kent ‘Tata Steel’ donderdag een rustdag. Wat bracht de eerste week in Wijk aan Zee allemaal?

Wereldkampioen Magnus Carlsen (links) schaakt voorafgaand aan de vijfde ronde van het Tata Steel-toernooi een vluggertje tegen Bert. Foto Koen Suyk/ANP

De vijfde ronde van het Tata Steel-schaaktoernooi werd woensdag niet in de vaste standplaats Wijk aan Zee gespeeld, maar in het Instituut voor Beeld en Geluid op het Media Park in Hilversum. Hier mochten de spelers op de foto met personages van Sesamstraat, en speelde wereldkampioen Magnus Carlsen een vluggertje tegen Bert, van Ernie.

Er waren twee belangrijke, maar onbesliste partijen tussen oud en jong. Carlsen (27) hield in een hard gevecht tegen oud-wereldkampioen Vladimir Kramnik (42) het hoofd net boven water en Anand (48) speelde tegen Wei Yi (18) een snelle en inhoudsarme remise.

Doordat ook Anish Giri remise speelde, tegen de debutant Gawain Jones, en de Azeri Sjachriar Mamedjarov won van Fabiano Caruana, staan er nu drie mensen samen bovenaan: Giri, Anand en Mamedjarov.

Nieuwe avonturen

Aan het begin van het toernooi had Kramnik gezegd dat hij, om in de goede stemming te komen, het boek Twintig jaar later van Alexandre Dumas had gelezen, waarin de drie musketiers van Dumas na twintig jaar nieuwe avonturen beleven. Kramnik bedoelde dat hij in 1998 samen met Anand dit toernooi – toen nog onder de naam Hoogovens – had gewonnen. Maar anders dan voor de musketiers zag hij voor hem en Anand geen nieuwe heldendaden in het verschiet. Kramnik: „Het is leuk voor twee opa’s om tegen de jongeren te spelen, maar ze zijn niet bang voor ons. Ze hebben geen illusies over onze kracht en wij zelf ook niet.”

De sluwe vos deed zich bescheidener voor dan hij is. Later bleek dat hij een nederlaag of zelfs een remise nog steeds als een onaanvaardbare verstoring van de natuurlijke gang van zaken beschouwde.

Kramnik werd in 2000 wereldkampioen door Kasparov te verslaan, en een wereldkampioen blijft dat voor zijn eigen gevoel altijd, ook als hij van de troon is gestoten. Zelfs de bescheiden Nederlander Max Euwe had dat. Tot op hoge leeftijd liet hij, als het over schaken ging, fijntjes merken dat hij de wereldkampioen was en zijn gesprekspartners niet.

Kampioenen onder één dak

In de hoofdgroep van dit toernooi spelen, als je de voormalige vrouwenkampioen Hou Yifan uit China meerekent, een wereldkampioen en drie oud-wereldkampioenen, en in de tweede groep is er ook nog de jeugdwereldkampioen Aryan Tari en de jeugdkampioen van 2016 Jeffery Xiong. In Nottingham waren in 1936 er vijf bijeen, maar nooit in de geschiedenis zijn er zoveel wereldkampioenen onder één dak geweest als dit jaar in Wijk aan Zee.

Toen Anish Giri (23) in de tweede ronde van Kramnik had gewonnen, was er een ban gebroken. Voor die partij had het, wat winstpartijen betreft, 8-0 voor Kramnik gestaan. Giri legde uit hoe dat was gekomen. Volgens hem was een van de oorzaken het feit dat Kramnik zo groot was. Toen ze voor het eerst tegen elkaar speelden, in het Tata-toernooi van 2011, was hij zelf nog klein geweest, zowel qua fysiek als in speelkracht, en Kramnik had in alle opzichten als een reus boven hem uitgestoken. „Zijn lengte maakt me echt bang”, aldus Giri.

Als je het zo bekijkt, is het succes van Euwe misschien ook te danken aan zijn imposante lichaamsbouw. Giri zegt vaak dingen die grapjes lijken te zijn en waarvan de ernst soms pas bij nader inzien tot je doordringt.