Toen een deal met de NAM uitbleef, viel Den Haag stil

Schadeprotocol

Het uitblijven van een schadeprotocol voor Groningen is vooral te wijten aan oud-minister Kamp en de NAM.

De extreem lange kabinetsformatie is volgens premier Rutte de belangrijkste reden dat de schadeafhandeling in Groningen al bijna tien maanden stilligt, zo zei hij zondag in het tv-programma Buitenhof.

Klopt dat? Jawel, hoor je aan het Binnenhof. Grote politieke beslissingen worden na verkiezingen nu eenmaal vooruitgeschoven, in afwachting van een nieuw kabinet. Maar de schade in Groningen was een beslissing die niet kon wachten. Anders had demissionair minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) nooit midden in de formatie aangekondigd dat er per 1 juli een nieuw protocol van kracht zou worden.

Dat het er niet van gekomen is, lag niet aan de formerende partijen. Het lag ook niet aan de Groningse lagere overheden en belangengroepen, met wie de minister formeel onderhandelt over het protocol. De belangrijkste reden, zeggen ingewijden, was de inflexibele opstelling van Kamp. In de negen maanden sinds maart 2017, toen de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) zich per direct terugtrok uit de schadeafwikkeling, deed hij geen echte poging om met dat bedrijf tot overeenstemming te komen.

Onderhandelen met de NAM is namelijk nodig om straks een goed werkende schadeafhandeling te hebben. Voordat het kabinet het nieuwe protocol vaststelt, wil het waterdichte afspraken maken met de NAM over hoe de schade wordt vastgesteld. Anders volgen er jaren van juridisch getouwtrek: de afhandeling gaat straks weliswaar gedaan worden door een onafhankelijk Instituut Mijnbouwschade, de NAM moet wel blijven betalen – en wil geen blanco cheque uitschrijven.

Dus moeten kabinet en gasbedrijf overeenstemming bereiken over moeilijke zaken als: boven welk schadebedrag wordt er extra onderzoek verricht? En: in welk gebied wordt de schade automatisch vergoed? Als ze er niet uit komen, is het risico dat de overheid straks alsnog opdraait voor een groot deel van de kosten. Er moet dus eerst een deal met de NAM komen. Toen bleek dat die deal er niet zomaar ging komen, voelde Kamp zich als demissionair minister niet geroepen te onderhandelen.

Rutte en de nieuwe ‘Groningen-minister’ Eric Wiebes (beiden VVD) beginnen liever niet publiekelijk over zo’n deal. Het kan hun onderhandelingspositie verzwakken en de vraag oproepen wie nou eigenlijk de baas is over de schadeafhandeling, de overheid of het bedrijfsleven. Maar betrokkenen zeggen dat Wiebes meteen na zijn aantreden, eind oktober, werk is gaan maken van het protocol. Er zou inmiddels zelfs rechtstreeks zijn overlegd met Shell en Exxon-Mobil, de eigenaren van de NAM.

Voor het eind van de maand zou de langverwachte deal er moeten zijn.

    • Thijs Niemantsverdriet