Deliveroo-bezorgers voelen zich helemaal geen zzp’er

Vijf vragen over maaltijdbezorgers Deliveroo-bezorgers staakten nu al tweemaal. Wat is er aan de hand?

Illustratie Studio NRC

Afgelopen weekend staakten tientallen Deliveroo-bezorgers in Nederlandse en Belgische steden. Op nieuwjaarsdag waren er ook al stakingen. Wat is er aan de hand? Vijf vragen over maaltijdbezorgers.

  1. Wat is de aanleiding voor de stakingen?

    Maaltijdenbezorgdienst Deliveroo heeft in augustus vorig jaar het besluit genomen alleen nog met freelance fietsbezorgers te werken. Uitzonderingen daargelaten krijgen nieuwe bezorgers in Nederland en België geen contract meer aangeboden en worden contracten met huidige bezorgers niet meer verlengd. Bezorgers van wie het contract afloopt — voor een deel zal dat al in februari zijn — krijgen drie maanden de tijd zich voor te bereiden op de transitie naar zzp’er. Deliveroo heeft in Nederland zo’n 2.000 bezorgers in twaalf steden.

    In beide landen is een groep van tientallen bezorgers het niet eens met dat besluit. Het pijnpunt: ze voelen zich geen zelfstandig ondernemer omdat ze vaak maar één opdrachtgever hebben en niet hun eigen tarieven kunnen bepalen. Ook vinden ze het oneerlijk dat ze bij ongevallen of ziekte hun eigen verzekering moeten regelen en dat het ondernemersrisico (geen bestellingen, geen inkomsten) deels bij hen ligt. Daarin worden ze gesteund door vakbonden.

    Lees ook: Koeriersprotest tegen zzp-plan Deliveroo
  2. Waarom wil Deliveroo geen bezorgers meer in dienst nemen?

    Omdat het de onverwachte piekdrukte naar eigen zeggen niet op kan vangen met werknemers. Met andere woorden: Deliveroo-berzorgers die in vaste dienst zijn, kunnen niet opgeroepen worden om bij te springen als het drukker is dan verwacht. Een tweede argument is dat bezorgers zélf aangeven dat ze de flexibiliteit – werken wanneer je wil – zo waarderen. En flexibiliteit gaat nu eenmaal gepaard met zelfstandig ondernemerschap, inclusief risico’s.

  3. Is dat zo?

    Niet helemaal. De meeste bezorgers die bij Deliveroo in dienst zijn, hebben een zogeheten ‘min-max-contract’, waarbij het minimum op één uur werk per maand kan staan. Met zo’n contract kan Deliveroo haar bezorgers wel degelijk oproepen te komen werken. Dat bezorgers flexibiliteit voorop zetten is deels waar. Ja, bezorgers hebben in enquêtes aangegeven met name de flexibiliteit in hun werk te waarderen. Maar, daarmee zeggen ze natuurlijk niet direct van al hun zekerheden af te willen. Ook is het werk van een zelfstandige fietsbezorger minder flexibel dan Deliveroo doet voorkomen. Bezorgers die werken op tijden dat Deliveroo dat het liefst heeft, verdienen meer en kunnen voorrang krijgen bij de verdeling van ‘werkshifts’.

    Lees meer over hoe het is het om via platforms als Deliveroo en Uber Eats te werken. Auteur Rens Lieman probeert het nu bijna een jaar uit: ‘Het regent. 2 euro extra per bestelling’
  4. Wat is de ‘Riders Union’?

    De Riders Union is vorige zomer ontstaan vanaut de bezorgers uit onvrede over de aangekondigde freelancersconstructie en heeft een paar honderd sympathisanten. Een paar maanden na de oprichting werd de club ingelijfd door vakbond FNV Jong. Die voerde onderhandelingen om bezorgers weer onder contract te krijgen, maar was na vier formele gesprekken met Deliveroo uitonderhandeld. Sindsdien wordt er actie gevoerd, onder meer door te staken. Deliveroo is op nieuwjaarsdag enkele keren tijdelijk gesloten geweest. Volgens Deliveroo had dat niets met de staking te maken, omdat het altijd druk is op nieuwjaarsdag. FNV Jong denkt van wel.

  5. Werken UberEats- en Foodora- bezorgers onder vergelijkbare werkomstandigheden?

    Deels. UberEats-bezorgers werken ook als zelfstandigen, net als Uber-chauffeurs. Zij hebben sinds kort echter wel een kosteloze ongevallenverzekering. Deliveroo-bezorgers hebben dat niet, zij moeten bij schade en inkomstenderving na een ongeval Deliveroo aansprakelijk stellen. Een indirecte verzekering is er kortom wel, maar dat is een ingewikkeld juridisch traject. Foodora-bezorgers staan wel onder contract (een ‘min-max-contract’) en genieten daarom de (sociale) bescherming en verzekeringen die op werkenden in Nederland van toepassing zijn. Maar, wanneer hun fiets of telefoon tijdens het werk kapot gaan, zijn de kosten voor eigen rekening. Geen van deze bezorgbedrijven tekende vooralsnog een collectieve arbeidsovereenkomst en geen van de bezorgdiensten heeft voor hun bezorgers pensioenopbouw geregeld.

    • Rens Lieman