Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Als iedereen alleen nog zuiver wil zijn

Linkse samenwerking is altijd linke soep geweest: wie eraan begint wordt op een dag verraden. Die werkelijkheid zat ook verborgen in de naargeestige kwestie-Moorlag waarmee de PvdA de laatste weken zichzelf verwondde – waarbij ik vrees dat de ergste valsspeler buiten schot is gebleven.

Zoals bekend leidde de Groninger William Moorlag, PvdA-Kamerlid sinds vorig najaar, in 2015-2017 een Drents sociale werkplaatsbedrijf, Alescon. Dit bedrijf gaf arbeidsgehandicapten, de allerzwaksten op de arbeidsmarkt, sinds 2011 minder salaris door ze in te huren via een zelfgevormd uitzendbureau.

Niet best natuurlijk: de rechter verbood de schijnconstructie eind vorig jaar op last van de FNV.

Toch vermeldde het vonnis iets wonderlijks: toen in 2011 alles begon – de economie kwakkelde, de werkloosheid steeg – heeft Alescon de constructie gewoon „besproken” met de FNV en andere vakbonden. In 2012 zette Alescon de constructie zelfs in het jaarverslag. Dan is het wel vreemd dat de FNV pas in 2015 ging klagen – en in 2017 ging procederen.

In Trouw las ik dat FNV-bestuurders „niet wisten” hoe het zat totdat hun leden in 2015 aan de bel trokken. Het deed me denken aan prins Bernhard, de Amsterdamse pandjesbaas van de Oranjes, die ineens niets blijkt te weten van Amsterdamse pandjes.

Ik vrees dan ook dat bij die FNV iets anders speelt. Een giftige gewoonte die je vaker ziet als linkse organisaties en partijen een tijdje hebben samengewerkt: op een dag, als de zon weer schijnt, stapt een van de betrokkenen eruit om het eigen profiel op te vijzelen.

De FNV is daar op dit moment sowieso op gespitst, op zich een legitieme keuze. Maar ik weet niet of het fair is om je dan zo agressief te keren tegen onrecht dat je jarenlang kon kennen en ongemoeid liet.

Die FNV-aanpak is deel van een bredere trend: overal neemt het verlangen af de eigen identiteit te offeren aan een hoger belang – bij sociale partners, in de politiek, in het maatschappelijk middenveld. Partijen en organisaties zoeken een zuiver zelfbeeld en een zuiver eigen verhaal. Zuivere oppositie. Geen vervuiling met andermans opvattingen. Geen vaagtaal in een of ander akkoord. Strijd in plaats van gezamenlijkheid.

Dat vergt alleen wel dat betrokken ook zelf zuiver handelen. De PvdA maakte er natuurlijk een potje van.

Maar de rol van de FNV was erger. Diens verzet tegen deze schijnconstructie had veel weg van een schijnconstructie als zodanig: een trucje om de eigen rol uit het verleden te verdoezelen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.
    • Tom-Jan Meeus