Seksuele grenzen bij helft vrouwen overschreden

Onderzoek Ruim de helft van de vrouwen in Nederland is seksueel lastiggevallen. Er gloort hoop voor een nieuwe generatie.

Het percentage meisjes onder de 25 jaar dat grensoverschrijdend gedrag heeft meegemaakt, is in vijf jaar van 17 naar 11 procent gedaald. Foto iStock

Meer dan de helft van de vrouwen in Nederland (53 procent) en 19 procent van de mannen heeft weleens te maken gehad met fysiek seksueel grensoverschrijdend gedrag (van zoenen tegen iemands wil tot aanrakingen en verkrachting). Dat blijkt uit het rapport Seksuele gezondheid in Nederland 2017, dat kenniscentrum Rutgers deze maandag presenteert.

Een kleinere groep (22 procent van de vrouwen, 6 procent van de mannen) noemt zich slachtoffer van seksueel geweld (penetratie, manuele of orale seks tegen iemands wil). Circa de helft van de slachtoffers zegt daardoor fysieke, psychologische of seksuele problemen te hebben. De cijfers van Rutgers, de eerste nieuwe sinds 2012, zijn verzameld voor de #MeToo-discussie losbarstte. Aan het onderzoek deden 17.000 mensen mee.

Onder jongeren is een kleine kentering te zien. Het percentage meisjes onder de 25 dat grensoverschrijdend gedrag heeft meegemaakt, is in vijf jaar van 17 naar 11 procent gedaald, zo bleek uit onderzoek dat Rutgers en Soa Aids Nederland vorige zomer al publiceerden. „Dat zou kunnen komen doordat er gaandeweg meer aandacht voor komt op scholen”, zegt Hanneke de Graaf van Rutgers. „Of doordat jongeren op steeds latere leeftijd beginnen met seks.”

De Graaf ziet meer positieve signalen. „Zo neemt het verschil in de mate waarin jongens en meisjes genieten van seks af. Dat betekent dat ze zich gelijkwaardiger tonen.” Ook is het aantal jongeren dat al voor hun twaalfde begon met seks, geslonken. „Terwijl die groep een grote kans heeft met grensoverschrijdend gedrag te maken te krijgen”, zegt De Graaf.

NRC vroeg lezers hun mening over de #MeToo-discussie. Lees de uitslag van de enquête: ‘#MeToo heeft de grijze gebieden eerder zwart gemaakt’

#MeToo zal percentages verhogen

In oktober vorig jaar, toen de #MeToo-discussie begon, waren de reacties in Nederland geschokt toen vrouwen en mannen in groten getale naar voren traden als slachtoffer van seksueel misbruik of intimidatie. De cijfers tonen dat dit eigenlijk geen verrassing had mogen zijn, zegt Willy van Berlo, expert seksueel misbruik bij Rutgers. „Wat mij betreft is #MeToo een bevestiging van de cijfers die we al jaren vinden.” Volgens haar zijn de cijfers al tien jaar stabiel. „We vragen mensen of ze ‘ooit’ iets hebben meegemaakt. Als dat het geval is, zullen ze telkens ‘ja’ invullen als het hun wordt gevraagd.”

Van Berlo denkt dat de #MeToo-discussie tot hogere percentages leidt, omdat mensen eerder herkennen dat bepaald gedrag niet deugt. De Graaf hoopt dat #MeToo iets in gang heeft gezet. „Deze cijfers laten zien dat we grensoverschrijdend gedrag nog te vaak normaal vinden. Ik verwacht dat de houding van mensen door deze discussie langzaam verandert.”

Van Berlo pleit voor meer voorlichting over grensoverschrijdend gedrag op scholen. „De verplichte seksuele voorlichting gaat meestal over de technische kant (‘Hoe krijg je kinderen?’) en over rampenbestrijding (‘Hoe voorkom je ongewenste zwangerschap?’), terwijl dit net zo’n groot probleem is.” Dat het voor de nieuwe generatie de goede kant op lijkt te gaan, betekent nog niet dat we er zijn, waarschuwt De Graaf. „Het is nog niet goed genoeg.”

    • Sam de Voogt