Nederlanders leiden EU-strijd tegen nepnieuws

Madeleine de Cock Buning De taskforce Nepnieuws van de Europese Commissie wil de invloed van trollen op de verkiezingen tegengaan.

De Utrechtse hoogleraar mediarecht Madeleine de Cock Buning. Foto Olivier Hoslet / EPA

Trollen die met nepnieuws het publieke debat beïnvloeden – zelfs bij de gemeenteraadsverkiezingen ligt dat gevaar op de loer, vreest minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66). Verkiezingen in heel Europa worden volgens haar aangegrepen „om wantrouwen aan te wakkeren en opinievorming te sturen”. Mede door haar pleidooi presenteerde de Europese Commissie maandag een nieuwe Nepnieuws-taskforce met veertig Europese media-experts, onder leiding van de Utrechtse hoogleraar mediarecht Madeleine de Cock Buning.

U noemde eind 2017 nepnieuws ‘een hype’. Denkt u dat nog steeds?

De Cock Buning: „In Nederland is het nog een hype, maar toch: het is in potentie bijzonder schadelijk voor iedere samenleving. Als verkeerde informatie wordt verspreid, en mensen laten zich niet breder informeren, dan wordt dat de werkelijkheid.”

Lees ook: Ollongren wil meer samenwerken tegen nepnieuws

Zijn er concrete aanwijzingen van beïnvloeding door nepnieuws bij Nederlandse verkiezingen?

„Nee. Maar waarschuwingssignalen waren het Brexit-referendum en de Amerikaanse verkiezingen waar in beide gevallen sprake leek van beïnvloeding door nepnieuws.”

Ollongren vreest voor trollen bij de gemeenteraadsverkiezingen.

„Dat is zeker een mogelijkheid, en daarom moeten we er nu over nadenken. Hoe kom je er achter wat waar is? Welke instrumenten kun je daarvoor gebruiken? Op die vragen stort onze groep van experts zich de komende maanden, waarna we verslag uitbrengen aan de Europese Commissie.”

Waar gaat dit naar toe? Een ‘Europees keurmerk’ voor echt nieuws en nepnieuws?

„Dat zou een optie zijn. Maar we streven niet naar zoiets als een Ministerie van Waarheid. Dat is zeker niet de bedoeling. Onlangs was er een kritisch journalistiek verslag over de Poolse regering die dat vervolgens bestempelde als nepnieuws en de makers een boete oplegde. Die kant wil je natuurlijk niet op, want dat is misbruik maken van de term nepnieuws.”

Lees ook: Nepnieuws: wat valt eraan te doen?

Heeft uw taskforce ook een educatieve opdracht?

„Onderwijs is een essentieel element. Goed leren kijken naar nieuws! En benadrukken dat je je op verschillende manieren laat informeren en niet in je eigen informatie-bubbel blijft zitten.”

    • Tijn Sadée