Opinie

Investeer nu in lightrail om verkeersinfarct te voorkomen

De urgentie van de mobiliteitsproblematiek vraagt om concrete actie van het kabinet, stellen vervoersbedrijven en wethouders van Verkeer aan de vooravond van het Kamerdebat over OV.

Den Haag Centraal, met op het bovenspoor, de RandstadRail. Foto Peter Hilz/Hollandse Hoogte

De mobiliteit in onze grote steden staat onder steeds grotere druk. Niet alleen zien we dagelijks hoe de files aanzwellen, zeker nu de economie weer goed draait, maar ook het openbaar vervoer – dat een alternatief voor de auto zou moeten zijn – zit vaak stampvol. Ook het kabinet-Rutte III ziet dat lightrail een cruciale schakel moet worden in de bereikbaarheid van onze dichtbevolkte regio’s. Maar omdat het aanleggen van nieuwe infrastructuur tien jaar of langer duurt, moeten de intenties uit het Regeerakkoord nu worden uitgewerkt en: uitgevoerd.

Lees ook:'Lightrail is noodzaak in Randstad'

Een verkeersinfarct dreigt. De ergernis is groot, de economische schade gigantisch: het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid berichtte in oktober 2017 dat de schadekosten ten gevolge van autofiles in Nederland oplopen tot zo’n 3,7 miljard euro per jaar. De komende jaren zal deze druk verder toenemen: alleen al in de Randstad worden 700.000 extra inwoners verwacht. Hoe gaan die allemaal van en naar hun bestemming komen op een veilige, snelle en duurzame manier?

Tegelijkertijd speelt de klimaatproblematiek. Het Regeerakkoord toont terecht grote ambities ten aanzien van duurzaamheid. Zoals onderzoeksbureau CE Delft in 2017 vaststelde, wordt ruim 25 procent van de Nederlandse CO2-uitstoot veroorzaakt door transport. Ook de lokale luchtkwaliteit in onze grote steden behoeft verbetering. Daarom is verduurzaming van de mobiliteit cruciaal en onontkoombaar.

Het Mobiliteitsfonds van het kabinet biedt het komende decennium nauwelijks vrije investeringsruimte

Een van de oplossingen voor deze gecombineerde problematiek is een grootschalige uitbreiding van het lightrailnetwerk in én tussen grote Nederlandse steden. De populariteit van de RandstadRail tussen Zoetermeer, Den Haag en Rotterdam, waarbij het gebruik in 10 jaar tijd ruim verdrievoudigde, illustreert de effectiviteit van goede, snelle en hoogfrequente verbindingen tussen woon- en werkplaatsen.

Het voltooien van de viersporigheid op de Oude Lijn (Amsterdam, Schiphol, Leiden, Den Haag, Delft, Rotterdam, Dordrecht) zou het mogelijk maken een dubbelspoor te reserveren voor snelle intercities tussen de steden, en de twee andere sporen te bestemmen voor hoogfrequente, spoorboekloze lightrailvoertuigen, die soepel aftakken en naadloos tot in de haarvaten van de omliggende steden doordringen. Lightrail is geen toekomstmuziek zoals de Hyperloop, maar heeft zich reeds bewezen als een betaalbaar, snel en comfortabel vervoersmiddel. Niet voor niets investeren andere grote steden als Parijs, Londen en Stockholm maar ook bijvoorbeeld Los Angeles tientallen miljarden in het verbeteren en vergroten van hun lightrailnetwerk.

Lees ook: de Hyperloop is niet geschikt voor Nederland, meent Wouter van Gessel.

Het Mobiliteitsfonds van het kabinet (MIRT) biedt het komende decennium nauwelijks vrije investeringsruimte. Wachten tot na 2030 is echter geen optie gezien de grootte en urgentie van bovengenoemde mobiliteitsproblematiek. Het Regeerakkoord bepleit daarom co-financiering voor het verwezenlijken van investeringen. Dat is een goed idee: de metropoolregio’s, grote steden en vervoerders dragen graag hun steentje bij aan het realiseren van deze plannen. Daarnaast is – dankzij de lage rente – niet eerder in de wereld zoveel geld op zoek geweest naar langdurige investeringen tegen enkele procenten rendement. Hoe kunnen pensioenfondsen of partijen als de European Investment Bank (EIB) bijdragen, eventueel door tijdelijke overbrugging te financieren totdat meer geld beschikbaar komt uit het Mobiliteitsfonds?

De goede intenties uit het Regeerakkoord moeten nu worden omgezet in concrete daden. Dat vergt visie, regie, prioriteiten, duidelijke randvoorwaarden en vooral: actie! Diverse lokale en regionale mobiliteitsvisies en -plannen liggen reeds op de tekentafel, maar dienen nu gezamenlijk te worden omgevormd tot een integrale, nationale netwerkvisie. Lightrail dient hierin een prominente plek te bezetten. Dit kan vervolgens worden uitgewerkt in een gedetailleerd programma met bijbehorende (co-)financieringsafspraken, actieplannen en mijlpalen. Wij roepen het kabinet, met name de bewindspersonen van Infrastructuur en Waterstaat, op om hier een sterke en leidende rol in spelen, en zetten daar ook graag onze eigen schouders onder.

Woensdag 17 januari spreekt de Tweede Kamer over onder andere openbaar vervoer. Willen we in de nabije toekomst geen schadelijk verkeersinfarct dan moeten er dit jaar heldere keuzes worden gemaakt en concrete actie worden ondernomen. Geld was nog nooit zo goedkoop, en de noodzaak tot investeren in duurzame mobiliteit is enorm. Aan de slag!