Echtheid 26 Russische kunstwerken betwist

Beeldende kunst Een verzameling Russische schilderijen die nu te zien is in Gent roept zoveel vragen op, zeggen experts, dat het „misleidend” is om ze te exposeren.

Het Museum voor Schone Kunsten in Gent nam de aan onder anderen Malevitsj en Kandinsky toegeschreven kunstwerken oktober 2017 in bruikleen. Foto Museum voor Schone Kunsten in Gent

De toeschrijving van 26 schilderijen aan bekende Russische avant-gardekunstenaars in het Museum voor Schone Kunsten in Gent (MSK) is „hoogst twijfelachtig”. Dat schrijven tien in Russische kunst gespecialiseerde onderzoekers en kunsthandelaren in een open brief in de Belgische krant De Standaard.

Het gaat om schilderijen uit de periode tussen 1910 en 1920, die worden toegeschreven aan onder anderen Kazimir Malevitsj, Wassily Kandinsky en Alexei Jawlenski, kunstenaars van wie werk op veilingen soms tientallen miljoenen opbrengt.

Alle 26 kunstwerken zijn eind oktober 2017 door het museum in bruikleen genomen van de Stichting Dieleghem van Igor en Olga Toporovski. Dit Russische echtpaar verhuisde in 2006 van Moskou naar Brussel en wil daar een museum openen voor hun collectie van circa vijfhonderd Russische kunstwerken.

De experts stellen in hun brief dat de kunstwerken in het MSK geen herkomst- of tentoonstellingsgeschiedenis hebben en niet in wetenschappelijke publicaties worden genoemd. De werken roepen zoveel vragen op, zeggen de experts, dat het „misleidend” is om ze aan het publiek tentoon te stellen.

Houthakkers, toegeschreven aan Malevitsj, 1912. Foto Stichting Dieleghem

‘Geschiedenis herschrijven’

Volgens de Belgische krant La Libre wil museumdirecteur Catherine de Zegher in de toekomst meer werken lenen van de Stichting Dieleghem. De Zegher zou hebben gezegd dat zij „de geschiedenis van de Russische avant-garde wil herschrijven”. Een „gedurfde uitspraak”, aldus de experts in hun open brief. „Je kunt je afvragen hoe zij dat zal doen.”

Lees ook: Hoe het kan dat zoveel nepkunst voor echt doorgaat

Het Museum voor Schone Kunsten wil geen vragen beantwoorden. In een maandagmiddag verspreide persverklaring wordt gesteld dat het museum correct en in het volste vertrouwen heeft gehandeld voor wat betreft de bruiklenen. „Zolang er geen harde bewijzen worden geleverd om geruchten te rechtvaardigen, is er geen reden om de werken weg te halen.”

Eigenaars Igor en Olga Toporovski zeggen in een vraaggesprek met De Standaard dat zij de authenticiteit van elk werk kunnen aantonen. Veel werken zouden zijn gekocht toen de Sovjet-Unie uiteenviel. „De musea die voordien federaal beheerd werden, hadden veel Russische modernisten in hun depots zitten. Toen bijvoorbeeld Oekraïne zijn eigen nationale musea uitbouwde, waren die niet geïnteresseerd in Russische kunst. De directeuren beschouwden de depots als hun eigendom.” Er zou in die tijd ook onder de tafel zijn verkocht.

Modigliani-vervalsingen

In Italië heeft een kunstexpert deze week twintig schilderijen van Amedeo Modigliani als vals bestempeld. De expert, Isabella Quattrocchi, moest oordelen over schilderijen die afgelopen zomer bij een overzichtstentoonstelling in het Palazzo Ducale in Genua in beslag werden genomen op verdenking van valsheid. Zowel wat betreft stijl als wat pigmentgebruik betreft stemmen de werken niet overeen met bekende werken van Modigliani. Een rechter gaat beslissen wat er met de in beslag genomen werken moet gebeuren. De tentoonstelling trok 100.000 bezoekers.

Aanvulling: dit bericht is aangevuld met een reactie van het Museum voor Schone Kunsten in Gent op maandag 15-01-2018 om 16:15 uur.

    • Arjen Ribbens