Zaak-Moorlag beschadigt hele PvdA

Kwestie-Moorlag Het in opspraak geraakte PvdA-Kamerlid mag blijven. Een pijnlijke afsplitsing is voorkomen, maar de politieke schade is groot.

William Moorlag, Tweede Kamerlid van de PvdA. Foto Bart Maat / ANP

Na drie weken intern tumult is de PvdA eruit: William Moorlag mag aanblijven als Tweede Kamerlid. Twee maanden voor de gemeenteraadsverkiezingen heeft de partij daarmee het pijnlijkste scenario weten te voorkomen: afsplitsing van één van de negen Tweede Kamerleden. Maar de affaire waar de partij nu een punt achter hoopt te zetten, kent uitsluitend verliezers.

Zondag kwam een commissie onder leiding van oud-Tweede Kamerlid Saskia Noorman-den Uyl met haar conclusies over de arbeidsconstructie op de sociale werkplaats Alescon in Assen, waarvan Moorlag directeur was tot hij Tweede Kamerlid werd. Bij Alescon kregen werknemers sinds 2011 geen vaste aanstelling meer, maar werden ze ingehuurd via een eigen uitzendbureau. Ze kregen een lagere beloning en hadden slechtere arbeidsvoorwaarden.

Vrede tekenen

De arbeidsconstructie bij Alescon was „strijdig met de uitgangspunten van de PvdA”, schrijft de commissie. Aan Moorlags communicatie schortte ook het nodige. Maar ondanks alles handelde hij „integer” en kan hij dus „geloofwaardig de PvdA blijven vertegenwoordigen in zijn werk als Kamerlid”. Van het partijbestuur hoeft hij niet meer weg, in een verklaring betreurt Moorlag met terugwerkende kracht de constructie en de „ontspoorde communicatie”.

Dit compromis is de minst schadelijke manier om de affaire te beëindigen, hoorde je afgelopen week al in PvdA: de vrede tekenen, allebei ‘sorry’ zeggen en hopen dat het zo snel mogelijk overwaait. Moorlag en de partijtop werden daarbij geholpen door het milde oordeel van de commissie-Noorman.

Maar met deze affaire heeft de PvdA, die na de electorale afstraffing van maart vorig jaar op zoek is naar de oude linkse idealen, weer de schijnwerper gezet op de pijnlijke compromissen uit Rutte II. Met hun constructie probeerden Moorlag en zijn voorgangers bij Alescon juist de gevolgen te verzachten van de bezuinigingen op de sociale werkplaatsen – een maatregel waar de PvdA in Rutte II verantwoordelijk voor was.

De kwestie-Moorlag begon een maand geleden, toen de rechter oordeelde dat Alescon een ‘schijnconstructie’ hanteerde die in strijd was met de wet. In eerste instantie schaarde de PvdA-fractie zich achter Moorlag. Maar nadat er boze telefoontjes en mailtjes waren binnengekomen, eiste partijvoorzitter Nelleke Vedelaar alsnog Moorlags vertrek. De fractie begon daarna te schuiven.

Het beeld kantelde

Moorlag eiste dat een onafhankelijke commissie onderzoek zou doen naar zijn handelen. Anders ga ik als eenmansfractie verder, liet hij doorschemeren. Terwijl de commissie aan het werk ging, kantelde het beeld over Moorlag. De constructie was misschien niet fraai, zeiden betrokkenen uit Moorlags Alescon-tijd in de krant en op televisie, maar hij was met de beste bedoelingen opgetuigd: zoveel mogelijk arbeidsgehandicapten aan het werk krijgen. Bovendien was alles gebeurd met instemming van het personeel en de vakbond. De FNV ging pas naar de rechter nadat er een nieuwe, activistische bestuurder was aangetreden.

Zo is de PvdA na vier weken onrust precies waar de partij een maand geleden ook stond: Moorlag mag blijven. Maar doordat de kwestie zo hoog is opgespeeld in een politiek nieuwsluwe periode, hebben alle betrokkenen schade opgelopen. Moorlag, die bekend is geworden als ‘die PvdA’er van de schijnconstructie’. Voorzitter Vedelaar, net aangetreden, die hem overhaast de wacht aanzegde. De Tweede Kamerfractie, die tot twee keer toe een draai moest maken. En partijleider Lodewijk Asscher, die in een cruciale fase van de affaire afwezig was.