Twee journalisten vrijgesproken. Oh, nee, toch maar niet

Turkije

Het Europese parlement was blij met het vonnis van het Hooggerechtshof over twee Turkse journalisten, maar juichte te vroeg.

'Free Deniz', doelend op journalist Deniz Yucel die vastzit in Turkije, op een winkelraam in het Duitse Goslar. Foto Focke Strangmann / EPA

Leden van het Europees parlement hebben vrijdag hun kritiek geuit op het besluit van twee lokale Turkse rechtbanken om een vonnis van het Hooggerechtshof niet uit te voeren. Donderdag bepaalde het Hooggerechtshof dat de journalisten Şahin Alpay en Mehmet Altan vrijgelaten moeten worden omdat hun rechten zijn geschonden tijdens hun voorarrest. Maar twee lagere rechtbanken weigeren het vonnis uit te voeren omdat het nog niet in de staatskrant is gepubliceerd.

De Europese parlementariërs juichen het vonnis toe als een ,,mijlpaal en een cruciale stap voor het verbeteren van de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting in Turkije”. Maar ze hebben zware kritiek op de weigering van lokale rechtbanken het vonnis uit te voeren. „Als de lagere rechtbanken het besluit van het Hooggerechtshof niet respecteren, dan zal dat resulteren in de verdere verdieping van de constitutionele crisis, de erosie van de rechtstaat en de scheiding der machten.”

Het vonnis van het Hooggerechtshof werd donderdag verwelkomd door advocaten en familieleden van andere journalisten die in de nasleep van de mislukte coup van 2016 zijn opgepakt. Ze verwachtten dat het een precedent zou scheppen voor andere journalisten die in een soortgelijke situatie zitten. In Turkije zitten zeker 140 journalisten gevangen, meer dan in ieder ander land.

„Dit besluit voelt als de eerste druppel regen na een lange droogte”, zei de advocaat van Mehmet Altan, die via een individueel verzoek de zaak aanhangig heeft gemaakt bij het Hooggerechtshof. „Het vooruitzicht lonkte van een terugkeer van de rechtsorde. Dit vonnis kan een precedent scheppen, tenzij een hogere macht een herziening van dit vonnis afdwingt.”

Welke hogere macht hij bedoelde, is niet duidelijk, want het Hooggerechtshof is de hoogste justitiële macht van Turkije. Toch weigerden twee lagere rechtbanken het vonnis uit te voeren op procedurele gronden. Sommige waarnemers zagen dit als een politieke beslissing. De lagere rechtbanken kregen bijval van minister van Justitie Bozdag. Hij zei dat het Hooggerechtshof helemaal geen jurisdictie over deze zaken heeft, waarmee hij in feite een constitutionele crisis veroorzaakte. Maar in het huidige Turkije, waar onlangs voor het zesde achtereenvolgende kwartaal de noodtoestand is verlengd, staat de grondwettelijke orde zwaar onder druk.

Mehmet Altan en Şahin Alpay zijn opgepakt in de nasleep van de couppoging. Ze worden verdacht van propaganda bedrijven voor de Gülenbeweging, die verantwoordelijk wordt gehouden voor de mislukte coup. Altan, een econoom die is verbonden aan de Universiteit van Istanbul, stond als columnist bekend voor zijn steun voor Gülen en zijn kritiek op de regering. Alpay is een ervaren journalist en columnist die schreef voor de krant Zaman, die was gelieerd aan de Gülenbeweging en na de coup gesloten is.

    • Toon Beemsterboer