Murakami-fans vieren een feestje met jazz en hardlopen

Literatuur Duizend fans van de Japanse schrijver Haruki Murakami kwamen dit weekend in Rotterdam bijeen om zijn nieuwste boek te vieren. „Zijn boeken zijn ondanks de tragische gebeurtenissen, hoopvoller dan een gemiddelde Netflix-serie waarin magische realisme voorkomt.”

Deelnemers aan een portretworkshop tijdens het Murakami- weekend op de SS Rotterdam. Foto: Robin Utrecht

Terwijl we kijken naar tientallen bezoekers die driftig met Japanse vlaggetjes zwaaien in een loungezaal van hotelschip SS Rotterdam, ploft de 37-jarige Simon Wajer in zijn fauteuil. Hij is net uitgeschakeld in ‘De Grote Murakami Quiz’, een van de vele programma-onderdelen van het Murakami-weekend, het tweedaagse evenement dat uitgeverij Atlas Contact organiseerde naar aanleiding van het verschijnen van de vuistdikke nieuwe roman van de Japanse schrijver Haruki Murakami.

Afgelopen zaterdag waren er zo’n duizend Murakami-fans in Rotterdam voor lezingen, saképroeverijen en optredens die verband hielden met het leven en werk van de immens populaire auteur of zijn passies zoals jazz en hardlopen.

Wajer (acht Murakami’s gelezen) vindt het voormalig luxe-cruiseship met zijn personeel dat in wit gesteven hemden drank en ijsjes verkoopt in de lounge een passende locatie, vertelt hij. „Het heeft iets vervreemdends om op deze plek samen te zijn met allemaal mensen die dezelfde boeken hebben gelezen.” Op de achtergrond roepen de twee quizmasters vragen als: „Wanneer besloot Murakami dat hij schrijver zou worden. Is dat tijdens een honkbalwedstrijd? Steek je vlaggetje omhoog! Of bij een blikseminslag?”

Vervreemding en surrealiteit

In Murakami’s oeuvre is enige vervreemding en surrealiteit niet weg te denken. De Japanner combineert de meest alledaagse dingen met magische elementen als pratende katten (Kafka op het Strand, 2002) of een zestig centimeter hoog mannetje dan van een schilderij stapt, zoals in zijn nieuwe boek De moord op Commendatore.

Atlas Contact-redacteur Vincent Kolenbrander (tien Murakami’s gelezen) vertelt dat de Japanner een van de weinige auteurs bij wie je een evenement als dit kunt organiseren: „Zijn lezers zijn echte fans. Je hoort vaak: als je één boek gelezen hebt, dan wil je zijn hele oeuvre verslinden.” De 20.000 exemplaren in de eerste druk van het eerste deel van Murakami’s nieuwe roman, waren in Nederland binnen een maand uitverkocht.

Auke Hulst recenseerde de nieuwste Murakami: Zijn magie is nog niet weg

Bij het verschijnen van Murakami’s vorige boek in 2013 organiseerde Atlas Contact leesclubs in Amsterdam. Dit jaar wilden ze een evenement waar fans konden blijven slapen. Op zondag nemen nog zeshonderd mensen deel aan activiteiten op het schip. Ze hebben de schrijver zelf uitgenodigd, vertelt Kolenbrander. „Maar dat was eerder symbolisch, want we weten dat Murakami op geen enkele uitnodiging ingaat.”

Matthijs van Nieuwkerk over jazz

Atlas Contact wilde tijdens het festival niet alleen het werk en leven van Murakami aandacht schenken, maar ook de Japanse cultuur uitgebreid belichten. Zo was er een college van beeldend kunstenaar Jasper Krabbé over Japanse kunst, presentator en schrijver Jelle Brandt Corstius vertelde over bevreemdende ervaringen die hij had tijdens reizen in Japan en tv-presentatoren Matthijs van Nieuwkerk en Wilfried de Jong gingen in discussie over jazz-muziek in Murakami’s boeken. Van Nieuwkerk met zijn gebruikelijke enthousiasme, de Jong wat kritischer: van een auteur die zelf ooit een jazzbar heeft gehad, verwachtte hij wat meer experimentele keuzes. Tussendoor mocht Murakami-vertaler Elbrich Fennema kort komen toelichten hoe moeilijk het is om het ritmische in de Japans taal naar het Nederlands over te brengen.

Foto’s Robin Utrecht

Tijdens het festival viel vooral op hoe de Japanse schrijver alle leeftijden lijkt aan te spreken. Een van de bezoekers is de 28-jarige Daniel Lai („vier of vijf” Murakami’s) die vooral houdt van de manier waarop Murakami het dagelijks leven beschrijft: „Routinematig, maar door de nadruk op bepaalde details toch interessant.” Vijftigers Fransiska Kleijer (13,5 Murakami) en Mary Benjamins prijzen de boeken omdat ze, ondanks tragische gebeurtenissen, hoopvoller zijn dan de gemiddelde Netflix-serie waarin magische realisme voorkomt. De twee vriendinnen hebben er een weekendje uit van gemaakt en blijven op het schip slapen, vertellen ze. Voordeel: ze kunnen deelnemen aan het programma op zondag, inclusief een hardloopsessie. En ze kunnen meteen beginnen in het boek dat bezoekers mee naar huis krijgen. Benjamins: „Ik begin deze nacht aan mijn negentiende Murakami.”

Luister ook naar onze podcast NRC Kunst!, waarin boekenredacteur Thomas de Veen de nieuwste Murakami bespreekt:

Existentiële vragen

Volgens schrijfster Ellen Deckwitz (zes Murakami’s) is de populariteit van de schrijver een mix van factoren. Ze heeft net met Jeugd van Tegenwoordig-lid Pepijn Lanen („vrijwel alles gelezen, behalve zijn non-fictie en wat korte verhalen”) haar favoriete fragment voorgelezen. Deckwitz: „Het zijn spannende boeken ondanks dat het plot niet altijd rond is, en er worden allerlei existentiële vragen gesteld, zoals: waarom vindt mijn geliefde mij leuk.” Voeg daar magische elementen aan toe en je spreekt volgens Deckwitz lezers aan die de typische Nederlandse literatuur misschien wat beu zijn.

Niet alle sprekers blijken trouwens even grote fans. Kunstenares Tinkebell vertelde over haar ervaringen in Fukushima. Maar ze zei ook dat ze geen tijd heeft voor literatuur waarin iemand „twintig pagina’s nodig heeft om te zeggen dat de zon reflecteert op een bloemblaadje”.

    • Sabeth Snijders