Recensie

Marinus Boezem laat je de werkelijkheid anders ervaren

Beeldende kunst De 83-jarige Marinus Boezem schotelt je een ruimte voor die je niet kunt zien. Eigenlijk schiet het verstand tekort voor zoveel oneindigheid.

Marinus Boezem, Space Sculpture, 1977-1991. Foto Annabelle Binnerts

Met welk kunstwerk sluit je een oeuvre af dat meer dan zestig jaar bestrijkt? Marinus Boezem (1934), samen met Ger van Elk en Jan Dibbets in de jaren zestig een van de grondleggers van de conceptuele kunst in Nederland, heeft erover nagedacht: zijn laatste performance zou het dichtschilderen van een spiegel moeten zijn. Met grove verfstreken de ‘objectieve’ weerspiegeling opsluiten: dat zou „een ultieme daad” zijn, een soort „artistieke zelfmoord”, zei Boezem onlangs in een interview in de podcast Kunst is lang.

De 83-jarige kunstenaar, die onder andere de lucht signeerde met vliegtuigrook en een bos plantte in de vorm van een kathedraal, wacht er nog mee, want hij wil nog wel even kunst blijven maken.

In zekere zin heeft Boezem dit ‘laatste werk’ toch al gemaakt: in 1992 bond hij twee spiegels met de spiegelende zijde tegen elkaar, waardoor de reflectie in de oneindigheid verdwijnt. Samen met twee nieuwe werken is dat kunstwerk, Space sculpture, nu te zien in de Amsterdamse Upstream Gallery.

Marinus Boezem, Momentum, 2017. Foto Annabelle Binnerts

Het verstand schiet tekort

Space sculpture schotelt je een ruimte voor die je niet kunt zien en je alleen maar kunt voorstellen – of níét kunt voorstellen, want eigenlijk schiet het verstand tekort voor zoveel oneindigheid. Dat is Marinus Boezem op zijn best: met minimale middelen iets maken waardoor je de werkelijkheid anders gaat ervaren.

Voor de Dutch Paintings uit 2016, hier voor het eerst te zien, heeft Boezem meer materiaal nodig: op drie grote schildersezels staan de houten frames die normaal gebruikt worden om een schildersdoek op te spannen. Op de eerste ezel zijn de frames leeg en is het ‘landschap’ de galerieruimte. Op de tweede ezel hangen kussens in de frames – die de beroemde Hollandse luchten moeten illusteren. De frames op de derde ezel zijn geschilderd in Mondriaan-kleuren. Een geinige ode aan de Nederlandse schilderkunst.

Fascinerend is Momentum (2017), gepresenteerd in een kleine bijzaal van de galerie. Rond een houder met negen waxinelichtjes staat een driehoekig waarschuwingsbord. De kwetsbare kaarsjes, als symbolen voor transcendentie, en het zware rode bord maken samen een sterk beeld: een verstild monument voor de lichtontvlambare discussies die over religie worden gevoerd.