‘Militairen incident Uruzgan niet genoeg getraind’

Bij het incident kwamen in 2008 twee Nederlandse militairen om het leven door eigen vuur.

De Nederlandse vlag hangt half stok bij het gemeentehuis van IJlst nadat de 22 jarige korporaal Alder Poortema samen met een andere Nederlandse en twee Afghaanse militairen waren omgekomen door eigen vuur in Uruzgan. Foto Vincent Jannink/ANP

De twee Nederlandse militairen die in 2008 in Uruzgan terechtkwamen in een incident met eigen vuur zouden niet voldoende training hebben gehad. Dat schrijft de Telegraaf zaterdag op basis van uitspraken van een kolonel die het incident vanuit Defensie onderzocht. De uitspraken staan in een vrijdag verschenen biografie over een militair die beide benen verloor bij het ongeluk, waarbij ook twee Nederlandse en twee Afghaanse militairen om het leven kwamen.

De auteur van het boek Lucky Shot - tevens een van de schrijvers van het Telegraaf-artikel - citeert kolonel Harold de Jong. Eind vorig jaar gaf die tijdens een bijeenkomst met alle betrokkenen een opsomming van wat er fout is gegaan op de nacht van 12 op 13 januari 2008.

Tijdens de verkenningsmissie kwamen toen twee groepen militairen ‘s nachts terecht in een hevig vuurgevecht met Talibaanstrijders. De troepen waren zo’n achthonderd meter van elkaar verwijderd met de Talibaanstrijders tussen hen in. De ene groep zag de andere aan voor de Talibaan en opende het vuur.

In de bijeenkomst stelde kolonel De Jong dat de militairen niet genoeg getraind zouden zijn voor dit soort operaties, waarbij in groter verband met meerdere eenheden wordt gevochten. Ook zouden de leidinggevenden fouten hebben gemaakt door de gevechtsacties niet goed met elkaar af te stemmen.

Onderzoeken

Na het incident werd een onderzoek ingesteld. Voormalig commandant der strijdkrachten Dick Berlijn concludeerde dat er tactische fouten zijn gemaakt, dat de weersomstandigheden bijzonder slecht waren en dat de militairen niet goed genoeg voorbereid waren op de nacht. Ook werd het plan gewijzigd, waardoor de voorbereidingstijd kort was.

Ook het Openbaar Ministerie (OM) deed onderzoek naar het incident maar stelde geen strafrechtelijke onderzoek in naar de leidinggevenden, omdat er geen sprake was van “individualiseerbaar strafrechtelijk verwijtbaar handelen”. De instructies zouden volgens het OM correct zijn uitgevoerd.

    • Sjoerd Klumpenaar
    • Belia Heilbron