Een hartstochtelijk dammer

Toen ik vorige week schreef over de hartverwarmende blijdschap van Anand na zijn overwinning bij het WK rapidschaak, moest ik denken aan zijn voorganger Vasili Ivantsjoek, die heel anders reageerde. Het was een van de grappigste schaakscènes van 2016, die op j YouTube is terug te zien. Ivantsjoek was in Doha wereldkampioen rapid geworden. Als de prijsuitreiking begint, zie je hem verdiept in een partijtje dammen tegen de Georgiër Baadur Jobava. Omdat er kennelijk geen damschijven beschikbaar waren, gebruikten ze schaakpionnen op een schaakbord, dus ze zullen waarschijnlijk niet het internationale damspel hebben gespeeld, maar sjasjki, het Russische dammen op een bord van 8x8.

Als zijn naam wordt omgeroepen lijkt Ivantsjoek met tegenzin te beseffen dat hij eigenlijk bij een schaaktoernooi is. De klok wordt stilgezet en hij rent naar het podium, waar de nummers twee en drie, Alexander Grisjtsjoek en Magnus Carlsen, lachend op hem wachten. Ivantsjoek krijgt een medaille en een boeket bloemen, waar hij even aan ruikt. Hij is duidelijk diep in gedachten verzonken.

Waarover hij op het podium heeft nagedacht, wordt even later duidelijk, als hij terug is gerend naar zijn bord om het damvluggertje te hervatten. Hij offert twee schijven, wint er drie terug en haalt een dam. Jobava beseft dat Ivantsjoek op het podium alles heeft uitgerekend en geeft de partij met een uitbundige schaterlach op. Schakers die de beelden zagen, drukten de eigenzinnige Ivantsjoek aan hun hart. Wie anders dan deze hartstochtelijke speler zou een damvluggertje dat nog aan de gang was, belangrijker vinden dan een schaakwereldkampioenschap dat al voorbij was?

Voor Nederlandse schakers begint het nieuwe jaar altijd stralend aan het eind van de tweede week van januari, als het Tata Steel-toernooi in Wijk aan Zee begint. ‘De zon en de zee springen bliksemend open, waaiers van vuur en zij.’ Die ‘zij’ is voor ons niet de blonde vrouw die de dichter Marsman meevoerde, maar de schaakgodin Caïssa, voor wie de komende twee weken de 80ste editie van het mooiste toernooi ter wereld zal worden opgevoerd.

Voordat de ernst van Tata komt, nu nog even een lichtzinnig vluggertje van Jobava. Zijn tegenstander Ponomariov werd in 2002 wereldkampioen van de FIDE doordat hij Ivantsjoek in de finale versloeg.

Baadur Jobava - Roeslan Ponomariov, World Blitz Riyad 2017

1. b3 Pf6 2. Lb2 e6 3. g3 d5 4. Lg2 Le7 5. Pf3 0-0 6. c4 b6 7. cxd5 exd5 8. 0-0 Lb7 9. d4 Pa6 10. Pbd2 c5 11. Pe5 Pc7 12. Pdf3 Pe6 13. Lh3 Nu zou het na bijvoorbeeld 13...Ld6 ongeveer gelijk staan. 13...Pe4 Maar de oud-wereldkampioen is slordig. 14. Pxf7 Kxf7 Hij moet het stukoffer wel aannemen. Gewoon doorspelen met een belangrijke pion minder komt in een vluggertje niet in aanmerking. 15. Pe5+ Kf6 16. dxc5 Opent de diagonaal van Lb2 en dreigt daardoor damewinst. 16...d4 17. c6 Kxe5 De enige manier om nog tegenstand te bieden was 17...Lc8. Wit heeft dan verschillende veelbelovende aanvalszetten, maar helemaal duidelijk is het niet.

Zie diagram

In de diagramstelling is een blik op zwarts koning in het midden van het bord genoeg om te beseffen dat zwart niet zal overleven. 18. cxb7 Tb8 19. e3 Kd6 20. Lxd4 P6g5 Er was geen behoorlijke zet meer voor zwart. 21. Lxb6+ Zwart gaf op.