Van kaviaar tot Micky Mouse, voor iedereen een eigen cruise

Cruises zijn er voor elk publiek. Voor een paar honderd euro kun je al een week varen; voor 25.000 euro extra heb je twee weken een luxe suite.

Aan boord van de MSC Lirica kan je fitnesslessen volgen. Foto’s Nick Hannes / Hollandse Hoogte

In de cruisewereld geldt een gouden regel die haaks staat op alle andere op de hele wereld: hoe kleiner hoe duurder. Terwijl het ene na het andere megagrote cruiseschip met veel bombarie te water wordt gelaten (voor 2018 staan er acht op stapel), glijden zes kleintjes juist heel stilletjes het water in.

Bij de grote schepen gaat het niet alleen over lengte maal breedte maal hoogte (‘langer dan een liggende Eiffeltoren’ is een veelgebruikte slogan) en aantal opvarenden (5.500 gasten en 2.250 man personeel), maar ook over de meest buitensporige things to do aan boord: racetracks waar je met elektrische karts met 50 km per uur overheen kunt scheuren, golfzwembaden waar je op kunt surfen, restaurants die aan katrollen naast het schip zwevend in de lucht hangen, laserbars waar je door robots wordt bediend, kortom pretparken non plus ultra.

Over de kleine schepen (rond 200 gasten en 200 personeelsleden) valt weinig nieuws te melden, behalve dat ze uiterst luxueus zijn en zoals dat heet zeer smaakvol ingericht en kunnen aanleggen in kleine havens waar de grote schepen voorbij moeten varen. Ook brengen ze geen of slechts zachte jazz of klassieke muziek ten gehore, tegenover uit alle scheepstoeters schallende hiphop op de grote jongens.

De Encore van rederij Seabourn is een van de exclusiefste cruiseschepen. Zittend op het privéterras van mijn suite (à raison van 7.000 euro per week voor ons tweeën) ontkurk ik de zoveelste fles champagne die dagelijks in mijn minibar wordt aangevuld – alles op dit soort schepen is all inclusive, van kaviaar tot alle fooien, dus ook de champagne.

Ik lees wat er vandaag zoal op het schip aan vertier is: een lezing over het ontstaan van de democratie in het Oude Griekenland om elf uur op dek 3, Renaissancekunst (dek 2), een discussie over de toekomst van de EU (Grand Salon, drie uur, dek 6). Geenszins van de straat dus. Ik kan ook een hapje gaan eten in het restaurant van Thomas Keller (die voor zijn restaurants op de wal drie Michelinsterren heeft), naar een borrel gaan die Friends of Dorothy heet en speciaal bedoeld is voor de gay cruisers aan boord. Of een sapje drinken bij The Friends of Bill W., georganiseerd door de AA (als men iets is in deze kringen, is het wel ruimdenkend) of gewoon mijn eigen gang gaan. Want dat doet men vooral op dit soort schuiten. Op de megaschepen wordt men het liefst geëntertaind met allerhande wedstrijden (Wie maakt het mooiste bommetje in het zwembad?, Wie zingt het valst?).

Een kleine voorstelling van de Encore van rederij Seabourn.

Overdreven? Geenszins. De uitersten zijn opvallend, de tweedeling in de cruisewereld is extreem. De bijbehorende prijzen natuurlijk ook. Op de Aidasol (een van de vele low cost cruisemaatschappijen) kun je al voor 399 euro een achtdaagse cruise op de Middellandse Zee maken, de mooiste suite op de Encore kost voor twee weken toch al snel 30.000 euro. Aan beide zijden van het spectrum gaan de zaken meer dan uitstekend: vorig jaar maakten ruim 27 miljoen mensen een cruise, een stijging van 2 miljoen ten opzichte van 2016. De industrie zette daarmee 105 miljard euro om en bood werk aan 1 miljoen mensen.

De Nederlandse cruisemarkt wil echter nog niet zo vlotten en schommelt al jaren rond honderdduizend cruisers, met jaarlijks zelfs een lichte daling. Voor dit jaar wordt wel een stijging voorzien omdat veel meer reizen vanuit Nederlandse havens beginnen. Alleen al de Holland-Amerika Lijn, per slot van rekening van origine Nederlands, heeft voor dit en volgend jaar 88 cruises op stapel staan die in de Amsterdamse haven beginnen en eindigen (vanaf 1099 euro voor acht dagen). Ook Aida (vanaf 675 euro), Costa (vanaf 579 euro) en tal van andere maatschappijen doen dit jaar Amsterdam of Rotterdam aan.

Ze vieren het leven

„Ik hou niet van champagne”, zegt de Amerikaanse Sally Friedland (89). Ze wil het graag lekker vinden („het is zo feestelijk”) maar het lukt haar gewoon niet. Sally Friedland stond in haar geboortestad Philadelphia als enige erfgename van de supermarktketen Food Fair bekend als de ‘million dollar baby’. Nu cruiset ze sinds een jaar of tien een paar keer per jaar de wereld over, samen met haar jeugdvriendin Flossy Marcus (91), weduwe van „two very rich husbands”, vertelt ze lachend. De Encore is hun lievelingsschip. „Thomas Keller is een betere kok dan ik thuis heb”, zegt Sally Friedland.

Ben je liever iets avontuurlijker? Ga dan eens op de bonnefooi op vakantie.

Flossy Marcus roemt de hoffelijkheid van het personeel: „Er is zoveel ruwheid in de wereld en hier is het een en al vriendelijkheid.” Ze loopt elke dag vele malen het schip rond om fit te blijven (ze haalt een stappenteller uit haar beha, zet haar leesbril op en mompelt „Hm, not enough today.” Ze heeft net een diamanten ring gekocht bij de juwelier aan boord („Alsof ze nog niet genoeg bijous heeft”, schampt Flossy Marcus). Ze plagen elkaar, krijgen als kleine meisjes veelvuldig de slappe lach, gaan elke dag naar de scheepskapper, zitten ’s avonds na het diner zij aan zij aan de roulettetafel. „We vieren het leven”, zegt Marcus.

Vorig jaar maakten ruim 27 miljoen mensen een cruise

Niet iedereen aan boord heeft het grote geld met de paplepel ingegoten gekregen. Jan Mudde uit Lekkerkerk bijvoorbeeld zegt dat hij zijn leven lang keihard gewerkt heeft en zijn bedrijf goed heeft verkocht. Hij en zijn vrouw zitten twee weken in de Wintergarden-suite, de grootste suite van de Encore. „Niet dat we die ruimte nodig hebben met z’n tweeën, maar we houden wel van een beetje luxe. En van de zee.”

Het verschil tussen de kleine, exclusieve schepen en de grote jongens is niet alleen het formaat, maar ook het aantal kinderen. Op de kleine schepen zijn ze nagenoeg afwezig. Daar valt niks voor hen te doen. Op de grote zijn ze juist wel, van kleuters tot pubers. Niet verwonderlijk dus dat Disney eigen cruiseschepen heeft waarop Mickey Mouse de gasten welkom heet en Pluto kwispelend rondloopt. Ze zijn waanzinnig populair en varen over zowat alle wereldzeeën, van de Caraïben tot de Middellandse Zee. Instapprijs: rond 2.500 euro per week voor ouders en twee kinderen.

Een teaser voor de Disney Cruise Line.

Opmerkelijk is dat op de grote schepen wekelijks een captain’s dinner wordt gehouden, in smoking en galajurk, met alles d’r op en d’r an, en dat op de kleine schepen de diners juist heel ongedwongen zijn, zonder dresscode, terwijl je het andersom zou verwachten. Titiaan Visser, ‘guest services manager’ op de Encore, legt uit: „Onze gasten moeten in het dagelijks leven al zo vaak in smoking verschijnen dat ze het tijdens hun vakantie juist niet willen, terwijl de gasten op de massacruises misschien nog nooit van hun leven een smoking hebben gedragen of hoogstens een keer op hun huwelijk, dus die vinden het bijzonder.”

Als op de Titanic

Nergens anders is de tweedeling zo goed merkbaar als op de cruiseschepen van MSC met een aparte Yacht Club op de bovenste verdieping. Tijdens het inschepen op de Divina vorig jaar stonden honderden gasten aan de linkerkant te dringen, terwijl rechts witgehandschoende butlers klaarstonden om elke Yacht Club-gast persoonlijk te verwelkomen en dwars door de massa te leiden. Onder luid ‘excuse me, excuse me’-geroep duwde een butler iedereen opzij; men week uiteen alsof hij Mozes zelf was en de zee spleet en wij volgden hem met ons welkomstglaasje champagne nog in de hand. Vervolgens opende hij de sleutellift naar de bovenste verdieping, waar het stil was en sereen en waar alles privé was en luxueus en vooral ook ontoegankelijk voor de overige reizigers. Wie de film Titanic heeft gezien begrijpt het beeld, het verschil tussen First Class en de rest, tussen Leonardo DiCaprio en Kate Winslet.

De MSC Musica (ruimte voor 2.550 passagiers) tijdens een zesdaagse cruise van Oman naar de Verenigde Arabische Emiraten. Foto Nick Hannes / Hollandse Hoogte

Nee, in de cruisewereld gaat het niet om nivelleren, maar juist om het vieren van de tegenstellingen. Beide uitersten gedijen daarbij en beide hebben volgens de rederijen een gouden toekomst. Eigenlijk net de echte wereld, dat cruisen.