Spanje onderzoekt rol Haagse denktank bij Catalaans referendum

Betalingen

De Catalaanse regering hield een illegaal referendum over onafhankelijkheid en schakelde waarnemers van een Haagse denktank in. Spanje is een onderzoek begonnen.

De Catalaanse vlag op een balkon in Vic tijdens de Catalaanse regioverkiezingen (21 december 2017). Foto AFP PHOTO/Pau Barrena

Spanje gaat onderzoek doen naar betalingen van de Catalaanse regering aan The Hague Centre for Strategic Studies. De Nederlandse denktank zou bijna 120.000 euro hebben ontvangen voor het optuigen van een waarnemingsmissie bij het verboden referendum van 1 oktober 2017 over afscheiding van Spanje. Rechter Pablo Llarena van het Spaanse hooggerechtshof heeft dat bekend gemaakt.

Het was de Catalanen verboden gemeenschapsgeld te gebruiken voor het organiseren van een volkspeiling. En volgens internationale richtlijnen mogen waarnemers ook niet worden betaald door de organisatoren van referenda of verkiezingen. Doorgaans worden die gecontroleerd door missies van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). De Spaanse overheid weigerde daar toestemming voor te verlenen.

Nooit mededelingen

Paul Sinning, directeur van The Hague Centre for Strategic Studies, bevestigt in een reactie dat „wij werkzaamheden hebben verricht voor (destijds) de Catalaanse overheid.” Sinning zegt over de precieze inhoud of over de hoogte van bedragen „nooit mededelingen” te doen.

Op de website van de Haagse denktank staat het Nederlandse ministerie van Buitenlandse zaken als relatie genoemd. Een woordvoerder van het ministerie stelt dat het department „geen betrokkenheid heeft bij deze specifieke kwestie” en dat de autoriteiten in Spanje dit ook weten.

De waarnemingsmissie stond vorig najaar onder leiding van de Nederlandse oud-diplomaat Daan Everts. Samen met een vijftal ervaren internationale verkiezingsexperts volgde hij „de dynamiek van het proces” van nabij. Destijds ontstonden al direct vraagtekens over de rol van Everts bij een verboden volkspeiling over de toekomst van de Spaanse autonome regio.

Met de nadruk op oud

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken distantieerde zich toen van de missie van Everts. Voormalig minister Bert Koenders liet eind september via een woordvoerder weten dat „Everts een oud-ambassadeur is met de nadruk op oud”. Verder stelde de Nederlandse regering het referendum als „een zaak van Spanje en de Catalanen” te beschouwen.

Everts ontkende in een vraaggesprek met NRC nadrukkelijk dat hij met zijn missie de verboden volkspeiling zou legitimeren. „Vanaf het moment dat de Catalanen stelden dat het proces ‘open’ was voor observatie, was mijn interesse gewekt. Ik zocht contact met The Hague Centre for Strategic Studies om de missie op te tuigen. Waar zij het geld vandaan halen is niet mijn zorg”, stelde Everts.

De Haagse ‘denktank’ liet in het midden wie de betalende opdrachtgever van de missie was. Directeur Sinning van The Hague Centre for Strategic Studies stelde vier maanden geleden „vanzelfsprekend de gevoeligheden te kennen”. „Maar we hebben als onafhankelijk instituut geen enkele positie in deze, of belang bij welke uitkomst dan ook”, zei hij in september 2017.

Via Brussel

De Spaanse krant El País kwam kort daarop met de bewering dat de – inmiddels door de Spaanse overheid ontmantelde – publiek-private lobbyclub Diplocat achter de financiering zat. The Hague Centre for Strategic Studies ontkende. Everts ontstak in woede. „Met Diplocat hebben we niets te maken. Wij zijn volstrekt onafhankelijk”, stelde de oud-dilpomaat. Martí Estruch, voormalig hoofd communicatie van Diplocat, ontkent nu nogmaals dat de lobbyclub banden had met de denktank uit Den Haag.

Het lijkt anders te zitten. De betalingen van de Catalaanse regering aan The Hague Centre for Strategic Studies zouden tussen 21 september en 10 oktober door de Catalaanse delegatie bij de Europese Unie in Brussel via een filiaal van de Spaanse bank BBVA zijn betaald. Het zou daarbij gaan om twee bedragen: van 58.250 euro en 61.450 euro. De uitgaven van de Catalaanse overheid stonden destijds al onder curatele, maar zouden buiten het zicht van de regering in Madrid zijn verricht. Rechter Llarena wil daar nu opheldering over.

    • Koen Greven