Overal slingeren zakken, matrassen en troep in Rotterdam

Vuilnis Het aantal klachten over verkeerd geplaatst huisvuil, illegaal gedumpt grofvuil en haperende containers is geëxplodeerd. Het moet schoner, vinden bewoners.

Walter Herfst

Rotterdammers hebben zich het afgelopen jaar groen en geel geërgerd aan de hoeveelheid afval die hun stadsgenoten naast containers op de stoep gedumpt hebben. Dat blijkt uit cijfers van de dienst Stadsbeheer van de gemeente Rotterdam over de afgelopen drie jaar.

Het aantal klachten over zogeheten ‘naast-plaatsingen’ van huisvuil en volle containers of haperende kleppen waardoor deze niet open konden, explodeerde. In totaal ontving de dienst vorig jaar 22.800 meldingen van inwoners over huisvuilcontainers, zo blijkt. Dat is vijf keer zoveel als de jaren ervoor. In 2015 waren er 4.625 meldingen, in 2016 5.661.

Ook het aantal klachten over illegaal gedumpt grofvuil zoals bankstellen, matrassen en ander meubilair op de stoep nam toe, maar in veel mindere mate. In totaal meldden Rotterdammers 18.147 keer illegaal grof vuil in 2017, tegen 17.845 meldingen in 2016 en 13.647 in 2015.

Volgens de woordvoerder van de dienst stadsbeheer, Brigitte Moratis, is niet duidelijk wat de oorzaak van de klachtenexplosie is. „Mogelijk heeft het ermee te maken dat meer Rotterdammers de Buiten Beter App op hun telefoon geïnstalleerd hebben. Daar hebben we het afgelopen jaar veel campagne voor gevoerd.”

Walter Herst

Met de Buiten Beter App kunnen Rotterdammers met een paar klikken op hun mobiel doorgeven waar illegaal geplaatst huisvuil staat. Ook kunnen ze dezelfde locatie vaker doorgeven als ze vinden dat het te lang duurt voor de vuilophaaldienst het afval weghaalt. Meer buurtbewoners kunnen ook tegelijk een melding van dezelfde locatie doen als ze elkaar daarvoor waarschuwen in bijvoorbeeld een buurtapp. Dan stijgt het aantal meldingen voor één illegale dumping hard.

Uit de cijfers valt niet direct af te leiden dat er sprake is van meer illegaal geplaatst afval. „Het is niet mogelijk om dat op korte termijn uit het systeem te filteren”, aldus de woordvoerder.

Maar uit de waarneming van de afvalophalers van de gemeente blijkt dat dit wel het geval is, zegt manager Bob Brussen die voor dat gedeelte van de dienst Stadsbeheer verantwoordelijk is. „Eén van de oorzaken is de aantrekkende economie. De mensen hebben meer geld en geven meer uit dan de voorgaande jaren. Helemaal als de kinderbijslag of het vakantiegeld weer bijgestort is.” Dan staan er volgens Brussen overal dozen van online schoenenwinkel Zalando en witgoedzaak Coolblue op de stoep. „Verpakkingen van televisies met 50 inch schermen. Die passen niet door de klep van de ondergrondse containers.”

Overlast van ratten

Probleem is dat zij die in een papiercontainer moeten gooien en de kartonnen dozen daarvoor eerst in kleine stukken moeten scheuren. „Daar heeft bijna niemand zin in”, zegt bewoner Anneke Strasters van de Rotterdamse wijk Crooswijk. „Ik vraag altijd aan mijn man of hij dat doet. Ikzelf kan dat niet. Dat is te zwaar.”

Strasters is al jaren adoptant van acht afvalcontainers bij haar in de buurt. Ze onderneemt allerlei initiatieven om samen met haar buren afval op te ruimen om overlast van ratten te voorkomen. Zo prikt ze elke dag papier uit het groen om de perken schoon te houden. Maar eigenlijk valt er niet tegen de afvaldumping op te werken, zegt ze. Terwijl ze aan het bellen is kijkt ze uit het raam. Naast de containers op de Boezemstraat staat grof vuil, een man met een karretje van de gemeente is dat aan het opruimen. „Het is asociaal”, vindt ze, „en er staat geen afzender op het afval dus beboeten kan niet. Zelfs als mensen een gewone vuilniszak naast een container zetten, zorgen ze dat er geen enveloppen met adressen in zitten. Want dan stuurt de gemeente ze een boete.”

Probleem is dat als er eenmaal één zak naast de container staat, er velen volgen. Dat is een soort automatisch reflex, wellicht omdat het lijkt alsof de containers vol zitten als er een zak naast staat. „Dan wordt de troep op straat nog groter.” Haar eigen buurtbewoners spreekt ze wel aan op het illegaal dumpen van afval. „Maar wat doe je als mensen van andere gemeentes waar ze per kilo betalen hun afval hier ’s nachts komen dumpen? Je moet dan misschien meer stadswachten inzetten om te handhaven. Maar daar is geen geld voor.”

Wat doe je als mensen van andere gemeentes hun afval hier ’s nachts komen dumpen?

In andere wijken van de stad is het een stuk slechter gesteld dan in de buurt van Strasters die valt onder het gebied Kralingen-Crooswijk. Daarvandaan ontving Stadsbeheerin 2017 ‘slechts’ 1404 meldingen over huisvuilcontainers (tegen 415 in 2016 en 243 in 2015). Neem Feijenoord. Daarvandaan meldden Rotterdammers 2648 keer een klacht over huisvuilcontainers bij de gemeente, bijna vier keer zo vaak als ze in 2016 en 2015 deden. Bijna 3.000 keer gaven ze een klacht door over grof vuil op de stoep.

„Oorzaak is dat Rotterdam-Zuid heel dicht bevolkt is”, zegt bewoner Avinash van de wijk Bloemhof. Hij staat voor kapsalon Ismael in de Putsebocht, een zijstraat van de drukke Dordtselaan. „Als ik het grof vuil bel om oude keukenkastjes op te halen, en ik zet die op de stoep, staat er binnen een paar uur een hele huisinrichting bij”, zegt hij. „Iedereen heeft wel spullen die mee moeten. En het grof vuil komt maar een keer per drie weken langs als je een afspraak maakt.”

Dit is volgens de woordvoerder van Stadsbeheer overigens niet waar. „Je moet alleen wel op tijd een datum reserveren. We kunnen niet altijd op dezelfde dag al langskomen.”

Lees ook de column van Mirjam de Winter: Lieve Rotterdammers

Afval op balkon opslaan

Probleem in Bloemhof is ook dat veel mensen er in een flat wonen en hun overtollige meubels alleen op hun balkon kunnen opslaan, als ze dat hebben, zegt bewoonster Sharviany Wernet. „Dus als ze dan drie weken moeten wachten zetten ze het liever op straat, net als vroeger toen de vuilnismannen één keer in de week afval voor de deur kwamen ophalen. „Omdat ze geen alternatief hebben. Ik heb geen auto om zelf naar het Milieupunt te rijden.”

Hoewel Avinash wel een auto heeft, zit hij ook met dat probleem. „Ik ben aan het verbouwen dus ik heb veel afval dat ik kwijt moet, zoals een oude keuken. Die past niet in mijn auto dus dan moet ik een aanhanger huren. Dat wil ik wel doen, maar ik heb geen trekhaak.”

Dus wacht hij drie weken tot het grof vuil langs komt om de keuken op te halen. „Intussen stond mijn oude keuken in de tuin, kletsnat van de regen. Die moet ik dan door mijn huis heen naar buiten slepen waardoor alles vies wordt. Ook niet echt plezierig. Ik begrijp wel dat mensen grof vuil op straat zetten: het wordt dezelfde dag nog weg gehaald. Als je netjes een afspraak maakt met de gemeente, moet je drie weken wachten.”

Walter Herfst

Ander probleem is dat de ondergrondse containers alleen geschikt zijn om vuilniszakken in te gooien. Een oude koffer bijvoorbeeld past niet door de opening van de klep. „Nu heb ik ook nog gehoord dat ze af willen van de grote bovengrondse containers”, zegt Strasters uit Crooswijk. „Terwijl die juist van die grote kleppen hebben waardoor je wel al je afval kunt gooien. Ik hoop dat ze daar op terug komen. Want voor een oud rolkoffertje ga je toch niet het grof vuil bellen of naar het Milieupunt?”

Toch is dat wat de gemeente van plan is, zegt manager Brussen van de dienst Stadsbeheer. „Je wilt dat Rotterdammers hun afval zoveel mogelijk gescheiden aanleveren. Dan is de verwerking ervan namelijk veel goedkoper.” Een grote verzamelbak voor afval werkt dat tegen, zegt hij. “Iedereen gooit alles daarin.”

Bewoners van Bloemhof Avinash en Sharviany denken dat het dan helemaal een puinhoop wordt op straat. „De klep van de ondergrondse containers is sowieso veel te klein. Ik heb een gezin met twee kinderen, denk je dat een grote vuilniszak daardoorheen past?”

Niet dus. Dat vindt ook Sharviany die met haar moeder en drie jonge kinderen door de Putsebocht wandelt. „Ze moeten gewoon een grote container neer zetten waar je al je grof vuil in kwijt kan, permanent. Dan heb je die troep op straat niet.”

Schulden of gemakzucht

Een tijdje geleden was er een bouwproject in de straat, zegt zij. „Daardoor stond hier een container voor bouwafval. Iedereen gooide al zijn troep daarin. Daaruit blijkt dat we zo’n bak nodig hebben.”

Maar zelfs dán is het nog de vraag of de stoepen dan verschoond blijven van oude bankstellen, naast geplaatste vuilniszakken en kartonnen dozen van online gekochte schoenen en audioapparatuur die niet door de klep van de afvalcontainers passen. „Afval dumpen op straat heeft in de eerste plaats te maken met gedrag”, zegt Brussen van Stadsbeheer.

Eén van de redenen om oud meubilair op straat te zetten – wat in Rotterdam-Zuid vaker voorkomt dan in Rotterdam-Noord – kan zijn dat bewoners plotseling hun huis uit moeten vanwege schulden. Dan zijn ze niet in staat om zich bezig te houden met het plannen van de verhuizing en bijtijds het grof vuil te bellen. „Maar soms zijn ze gewoon te gemakzuchtig om daar energie in te steken”, zegt Meindert Schrik, lid van het bestuur van een bewonersorganisatie in Charlois. Daar is het aantal klachten met 3.903 klachten over huisvuilcontainers in 2017 tegen 900 in de voorgaande twee jaren het hoogst van alle Rotterdamse gebieden. „Bij mij in de buurt wonen veel Polen. Sommigen zetten hun vuilniszakken consequent náást de container. Ook als die leeg is. Ik heb daar een keer iets van gezegd. Toen kreeg ik in het weinige Nederlands dat hij sprak te horen dat ik klappen zou krijgen als ik me niet snel uit de voeten zou maken. Ik ben 70 jaar oud. Dus hard wegrennen kan ik niet meer. Maar dat heb ik toen toch maar geprobeerd. Als ik nu iemand zakken naast de container zie zetten, bel ik 14010: het algemene nummer van de gemeente. En als ik zie dat de zakken er na een paar uur nog staan, bel ik weer.”

„De mensen zijn al die troep op straat gewoon helemaal spuugzat”, zegt raadslid Jeroen van der Lee van de Partij voor de Dieren in reactie op de toename van het aantal klachten over huisvuilcontainers. „Ik zou wel eens willen weten wat er nu aan die cijfers van Stadsbeheer ten grondslag ligt.” Dan kan hij daar namelijk over in discussie met de wethouder die erover gaat, Joost Eerdmans van Leefbaar Rotterdam, zegt Van de Lee. Want Eerdmans moet zorgen voor en schone buitenruimte in de stad en is verantwoordelijk voor de dienst Stadsbeheer. „Dat ze niet kunnen uitzoeken in hoeverre er nu sprake is van meer illegaal geplaatst afval, gaat er bij mij niet in. Daar moeten ze dan echt meer moeite voor gaan doen. Op deze manier kan je de organisatie niet goed besturen.”

Dat zegt ook lijsttrekker Leo de Kleijn van de SP. „Eerdmans heeft wel iets uit te leggen.”

    • Lucette Mascini