Column

Hoekstra, go home

Je went eraan, misschien is dat het ergste: de infantiele leugens, de uitzinnige hyperbolen, het cynische gedraai, de krankjorume discussies – de presentatie van de nieuwe ambassadeur van de Verenigde Staten, Pete Hoekstra, zoals die zich afgelopen woensdag voltrok, zou een paar jaar geleden ondenkbaar zijn geweest. De aanwezige journalisten waren ongekend kritisch („Dit is Nederland, hier hoort u antwoord te geven op vragen.”).

In de sociale media heet Hoekstra inmiddels The Lying Dutchman.

Maar waar gingen die vragen over? Dat het niet waar was dat Nederland een land was met no-gozones vol uitgebrande autowrakken, waar politici in brand worden gestoken. Na een glasharde ontkenning van zijn eigen uitspraken uit 2015 in Nieuwsuur („It’s is what we call fake news”), terwijl er beeld van is, betuigde Hoekstra spijt, al was totaal niet duidelijk waar hij precies spijt van had; van zijn ontkenning van zijn leugens in Nieuwsuur of van de leugens zelf. Zijn uitspraken nam hij niet terug, ook niet tijdens de bijeenkomst met de Nederlandse pers.

„De uitspraken van Hoekstra zijn als onwaar te beoordelen”, schreef The Washington Post. „Ze lijken voort te komen uit bepaalde complottheorieën uit extreem-rechtse hoek.”

Arme fact-checkers, arme journalistiek – beschimpt en gehoond door de radicaal-rechtse aanhangers van Trump en tegelijk gedwongen om meuk te checken waarvan iedereen al vanaf een kilometer afstand ziet dat die niet waar is.

De constatering dat de aarde plat is, beoordelen we straks ook als (grotendeels) onwaar.

„Meneer Hoekstra, kunt u één voorbeeld geven van een Nederlandse politicus die de afgelopen jaren in brand is gestoken?”

Binnenkort: „De constatering dat de aarde plat is, beoordelen we dan ook als (grotendeels) onwaar.”

Ook afgelopen woensdag weigerde Hoekstra zijn woorden terug te nemen. Hij zei alleen opnieuw zijn optreden in Nieuwsuur te betreuren. Op de kritische vragen ging hij niet in, waardoor een onwerkelijke sfeer ontstond. Hoekstra mist nu eenmaal de agressieve bluf van zijn hoogste baas (die hem serieus op het oog gehad schijnt te hebben als baas van de CIA.)

Met de komst van Pete Hoekstra zal het geluid van de Amerikaanse president duidelijk vertegenwoordigd zijn in Den Haag. Lees daarover: Geestverwant van Trump in Den Haag

Onwerkelijk, indeed: hier stond de officiële vertegenwoordiger van onze belangrijkste bondgenoot, die weigerde in te gaan op de aperte, ophitsende leugens die hij over ons land had verteld, laat staan ze terug te nemen en diep door het stof te gaan.

Ik weet het, het ambassadeurschap in Nederland is voor rijke Amerikanen een cadeautje voor bewezen (financiële) diensten. Zelden vind je een briljante geest op die post. In het beste geval gaat zo’n ambassadeurschap geruis- en rimpelloos voorbij. Maar Hoekstra is overtuigd Trumpiaan en net als zijn baas bedient hij verschillende groepen met verschillende waarheden. De hysterisch-rechtse basis moet voortdurend gevoed worden met apocalyptische visioenen van brandhaarden en burgeroorlog, dreigende terreur en naderende ondergang, plus een hoop verbale agressie met een racistische ondertoon („shithole countries”), zodat men vervolgens zijn eigen cynische politieke gang kan gaan. Wanneer de leugens te evident zijn, de beledigingen te grof, is het tijd voor een charmeoffensief, zoals Trump eerder deze week tijdens een overleg over illegale immigratie met Republikeinen en Democraten. Daarna begint alles weer van voren af aan.

Na het fiasco woensdag met de Nederlandse pers probeerde de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken de brand nog te blussen door te verklaren: „De ambassadeur heeft in 2015 uitlatingen gedaan die hij niet had moeten doen. Dat realiseert hij zich. We hebben de ambassadeur duidelijk gemaakt dat hij door moet gaan om dit achter zich te laten. En hij begrijpt dat heel goed.”

Geen idee of hij dat begrijpt; hij heeft er tot nu totaal geen blijk van gegeven. De onderminister kondigde aan dat Hoekstra vrijdag „een Nederlands nieuwsmedium” tekst en uitleg zou geven. Hoe en wat is bij het schrijven van deze column nog niet bekend.

Hoekstra zal door het stof gaan. Zijn desastreuze optreden is ook in de Verenigde Staten nieuws. Maar door zijn opzichtige pogingen om zijn leugens rustig naast zijn excuses te laten bestaan, zijn cynische schoffering van Wouter Zwart van Nieuwsuur door hem te beleren over Fake News, terwijl hij zelf nepnieuws verspreidde, heeft zijn positie hier onhoudbaar gemaakt. Dat hij vervolgens keihard op zijn nummer moet worden gezet door zijn eigen baas, bevestigt dat alleen nog maar.

Wie wil er iets met deze man te maken hebben? Zijn gezag is hem van bovenaf afgenomen. Hij heeft Nederland beledigd. Veel erger: de man beledigt onze intelligentie. Hij kan maar beter gaan.

Bas Heijne schrijft elke week een column op deze plaats.