Recensie

Hoe technologie beleving beïnvloedt

Philip K. Dick’s Electric Dreams is Amazons antwoord op het succes van het dystopische Black Mirror.

Electric Dreams is een moedige en grotendeels geslaagde poging om het werk van Dick op een onderhoudende manier nieuw leven in te blazen.

In de nabije toekomst is de mensheid door een nucleaire oorlog zo goed als uitgeroeid. Autofac, een fabriek gerund door robots, is het enige wat over is van de beschaving. Dagelijks leveren hun drones nutteloze spullen af voor consumenten die niet meer bestaan. De rottende kartonnen dozen, waar babyboekjes en nieuwe hardloopschoenen uit zijn gevallen, vormen hopen troep tussen de geraamtes van wolkenkrabbers. Ondertussen vreet Autofac de omgeving op en de vervuiling dreigt een kleine groep overlevenden van de nucleaire winter te verstikken. Ze besluiten een drone neer te schieten om de aandacht te trekken van de robots, om hun bezorging te stoppen.

De dozen die de drones bezorgen lijken sprekend op die van Amazon. Het is ironisch hoe aflevering Autofac, dat alle angsten rondom het technologieplatform uitvergroot (het slobbert alles om zich heen op), te zien is op Amazons videoplatform. Dat moet niet verrassen. Net zoals Netflix’ succesvolle dystopische Black Mirror durft de nieuwe anthologieserie Electric Dreams onze angsten over technologie vorm te geven. De tien afleveringen, die vanaf vrijdag exclusief te zien zijn op Amazon Prime, zijn allemaal gebaseerd op de korte verhalen van Amerikaanse schrijver Philip K. Dick (1928 - 1982).

Losjes, want zijn werk is notoir rommelig opgebouwd. In tegenstelling tot in Black Mirror spelen de verhalen zich niet in een wereld als de onze af. Electric Dreams is meer fictie dan wetenschap. Dat maakt de overgang tussen de verschillende afleveringen soms moeizaam.

Telepathie en buitenaardse wezens

Je moet als kijker even wennen aan uiteenlopende thema’s als buitenaardse wezens, massa-surveillance en paranormale verschijnselen. In The Hoodmaker zien we hoe politieagenten (onder wie Game Of Thrones’ Richard Madden) de orde handhaven in een wereld zonder ingewikkelde technologie, maar wel met een onderklasse van gedachten lezende ‘Teepees’. Er wordt gesproken over een tijd waar „we ons druk maakten over wat er over ons te vinden was” op internet en hoe telepathie het onmogelijk maakt terug te keren naar toen „je je nog kon unpluggen” van de wereld. Meer weet je als kijker niet over de context en geschiedenis van The Hoodmaker.

Waar Black Mirror laat zien hoe technologie onze emoties en zwakheden in massavernietigingswapens verandert, doet Electric Dreams iets anders. De serie laat zien hoe technologie ons gevoel en onze realiteitsbeleving beïnvloedt. In aflevering Real Life kruipt een depressieve politieagente na een zwaar trauma in de huid van iemand anders. Een virtuele therapeutische vakantie. Nadat ze met een futuristische headset inplugt in een levensechte, maar per ongeluk nog ongelukkigere droomwereld, weet ze niet meer wie ze nu echt is.

De aflevering dwingt de kijker tot de vraag of we als mens wel geluk verdienen. In het verlengde daarvan daagt de serie uit na te denken over wat ons mens maakt. Is er niet meer nodig dan een algoritme? Of is het ons morele kompas dat onze menselijkheid bepaalt?

Het stuiteren tussen verhalen - over de mensheid als intergalactische oorlogsvoerder, scholieren met fitbits waardoor ze bespioneerd worden en een vader die een blik krijgt op een alternatieve wereld waar zijn manisch-depressieve zoon nooit geboren werd – vereist concentratie en geduld. Electric Dreams bevat innovatieve adaptaties van het decennia oude bronmateriaal, maar kan niet ontsnappen aan de erfenis van de geestesvader. Dick beïnvloedde met zijn werk generaties aan sciencefiction-schrijvers en televisiemakers.

Sterke acteerprestaties

Het lukt de serie daardoor niet altijd om te verrassen. Sommige vragen over wat ons mens maakt zijn makkelijk te beantwoorden, ook voor de niet-Dick-kenners. De sterke acteerprestaties van onder andere Bryan Cranston (Breaking Bad), Steve Buscemi (Reservoir Dogs, Boardwalk Empire) en Timothy Spall (The Party), strijken de plooien van dit moeizaam zigzaggen tussen realisme, fantasie en herkenning voor het merendeel glad.

Lees ook: Vijf voorspellingen van Black Mirror die bijna echt zijn (11 december 2017)

Electric Dreams is een moedige en grotendeels geslaagde poging om het werk van Dick op een onderhoudende manier nieuw leven in te blazen. Het is een waardige tegenstander van Netflix’ Black Mirror, maar niet de knaller om de concurrerende streamingdienst mee af te troeven.

    • Hans Klis