Opgevoed: Hoe doorbreek ik thuis sekse-rollen?

Elke week legt een lezersvraag over opvoeding voor aan deskundigen.

Illustratie Martien ter Veen

Moeder: „Als ik die ouderwetse sprookjes van Grimm voorlees, zeg ik altijd tegen mijn vierjarige dochter: ‘jij hoeft je niet te laten kiezen door een prins hoor, je mag gewoon lekker zelf op dat witte paard gaan zitten’.

„Ik vind de sekse-rollen in onze maatschappij nog steeds zeer problematisch. Jongens moeten flink zijn en meisjes het object van begeerte. We lopen daardoor als mannen en vrouwen verkromd door het leven. We zeggen wel dat het moet veranderen, maar ik zie de stereotyperingen nog steeds overal. Neem die recente Sire-campagne ‘Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?’, over jongens de ruimte geven om te ravotten. Niet iedere jongen wil ravotten, en veel meisjes wel. En kijk naar de glossies, en naar de aandacht voor de angels van Victoria’s Secret. Het houdt iets in stand dat ik toxic masculinity noem: jongens die denken dat echte mannen over grenzen gaan, en meisjes die leren dat echte vrouwen zich laten begeren.

„Ik heb een zoon van 2 en een dochter van 4, en ik vraag me af hoe mijn man en ik ze zo kunnen opvoeden dat ze zich niet laten beperken of sturen door sekse-rollen. En hoe maken we ons daarbij los van de boodschappen waarmee we zelf zijn opgevoed? Mijn man vindt het lastig om over gevoelens te praten en ik ben heel beschermd opgegroeid met een grote nadruk op voorzichtig zijn. Hoe pakken we die doorbreking hier in huis aan?”

Naam is bij de redactie bekend. .Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma voorleggen? Stuur uw vraag naar opgevoed@nrc.nl

Empathie bevorderen

Liesbeth Groenhuijsen: „Sekse-specifiek gedrag verander je niet zomaar, omdat er een behoorlijke evolutionaire component in zit. ‘Doorbreken’ vind ik daarom te hard klinken. Een andere bedding geven kan wel.

„Wat kinderen helpt om andermans grenzen te leren respecteren, en die van henzelf, is om ze sensitief te maken voor hun eigen gevoelens en die van anderen. Door empathie te bevorderen. Dat doe je door steeds even onder woorden te brengen hoe mensen in de omgeving van kinderen zich voelen, hoe papa zich voelt, hoe de juf zich voelt.

„Het is goed om verschillen tussen mensen te benadrukken, met het accent op de acceptatie en de waardering daarvan. Dat is breder dan sekseverschillen alleen. Als je de gelijkwaardigheid van die verschillen benadrukt, dan hobbelt seksualiteit daar vanzelf in mee.

„In dit gezin zijn een jongen en een meisje, en een vader en een moeder; stof genoeg om over sekseverschillen te praten, maak die onderdeel van gezamenlijke reflectie.

„U hoeft het niet alleen te doen: de samenleving en de tijd helpen al om daar steeds iets in op te schuiven. We zien niet alleen angels, maar ook dat op scholen en de werkvloer fermer wordt opgetreden tegen grensoverschrijdend gedrag.”

Ambities kinderen ondersteunen

Bas Levering: „Moeder kan optimistisch zijn. De emancipatie is op de gelijke beloning na geslaagd. Meisjes streven jongens voorbij in opleidingsniveau en mannen vinden het steeds leuker om voor de kinderen te zorgen. Voor een bijdrage in het huishouden halen ze ook steeds minder hun neus op. Des te merkwaardiger dat het beeld van vrouw als lustobject in de jeugdcultuur blijft bestaan. Vooral in de gangstarap. Ook het sprookje van de romantische liefde, waarin de prins de prinses verovert, is hardnekkig in onze cultuur aanwezig.

„Flink wat jarenzeventigouders zullen met een glimlach terugkijken op hun pogingen hun kinderen ‘niet-seksespecifiek’ op te voeden. Jongens moesten ook met poppen en meisjes ook met autootjes spelen, maar dat lukte van geen kant. Tegen biologische voorkeuren in opvoeden is een verloren zaak. Ook bij jongensachtige meisjes die wel van stoeien en niet van met poppen spelen houden. Wat moeder wél kan doen is de ambities van haar kinderen ondersteunen, welke dat ook zijn. Ook kan ze thuis samen met haar man het culturele beeld van de vrouw als lustobject blijven bekritiseren. Wat mij betreft zou het sprookje over de prins en de prinses die nog lang en gelukkig leven in de opvoeding veel meer gerelativeerd moeten worden.”

    • Annemiek Leclaire