Klimaat

Het klimaat trekt zich niets aan van wat we ‘vinden’

Er bestaat nog veel onzekerheid over de relatie tussen de opwarming en extreem weer. Na de ruzie tussen Thierry Baudet (FvD) en Gerrit Hiemstra ontstond hierover afgelopen week een verhit debat.

IJsberg voor de kust van Groenland Foto Bob Strong/ Reuters

NOS-weerman en glacioloog Peter Kuipers Munneke verzuchtte onlangs dat hij soms jaloers is op sterrenkundigen, die alleen maar gefascineerd hoeven te zijn over de ene ruimtereis na de andere supernova. „Ik zie het wel als mijn rol is om mensen te informeren over klimaatverandering. Over waarom een energietransitie noodzakelijk is”, zei Kuipers Munneke.

„Op Antarctica ligt zo’n 60 meter aan zeespiegelstijging opgeslagen. En we weten dat die op dit moment 0,2 mm bijdraagt aan een hogere zeespiegel”, zegt Kuipers Munneke. „Die schalen, die ordes van grootte, vind ik geweldig interessant. Maar als ik die fascinatie probeer uit te leggen, komt er altijd wel een vraag in de trant van: ‘oh, dus het valt eigenlijk wel mee met de zeespiegelstijging?’ Zou het niet heerlijk zijn om een wetenschap te bedrijven die niet zo volledig doordrenkt is met politiek?”

De storm die maar liefst twee keer achter elkaar losbarstte op Twitter na een reactie van Gerrit Hiemstra, NOS-collega van Kuipers Munneke, op een opmerking van politicus Thierry Baudet (Forum voor Democratie), maakt de verzuchting van Kuipers Munneke navoelbaar.

Al Gore

Baudet schreef op 3 januari op Twitter dat hij het ‘merkwaardig en fout’ vindt dat de KLM tijdens vluchten de recente en in zijn ogen eenzijdige propagandafilm van Al Gore over klimaat vertoont. Liever had hij de ‘wat objectievere, serieuzere documentaire over deze thematiek’ gezien van Marijn Poels. Als een reageerder hem erop wijst dat het inderdaad vreemd is dat uitgerekend een grootvervuiler als de KLM Gore’s film laat zien, maar dat die wel degelijk accuraat en integer is, schrijft Baudet:

‘Welnee, die film van Gore slaat echt werkelijk helemaal nergens op. Er is geen toename in extreme weersomstandigheden. Het klimaat warmt veel minder op dan altijd voorspeld. Meer CO2 heeft geweldig positief effect op plantengroei. Smog in India heeft niets met CO2 te maken. Etc.’

Daarop stelt Gerrit Hiemstra vast dat Baudet in één tweet vier keer onzin uitkraamt. ‘Wie kan daar overheen?’, vraagt hij zich een beetje provocerend af. In een tweede tweet stuurt hij linkjes naar websites die uitleggen dat extreme weersomstandigheden wel degelijk vaker zullen voorkomen in een warmere wereld, dat de voorspellende waarde van klimaatmodellen helemaal niet zo slecht is, en dat CO2 best tegelijkertijd goed kan zijn voor wat extra plantengroei en slecht voor heel veel andere zaken.

De tweet leidt tot een lange discussie, of eigenlijk vooral tot een aaneenrijging van meningen en welles-nietes opmerkingen. Het bezorgt Rosanne Hertzberger ‘vlagen van diepe, diepe verveling’, zoals ze afgelopen zaterdag schrijft in haar column:

‘Ik kan het niet laten om naar beneden te scrollen onder zo’n berichtje, naar de redeneringen van mensen die enthousiast reageren op bagatelliserende klimaatberichten. Vaak blijkt hun scepsis voort te komen uit een structurele onderschatting van de menselijke invloed op aarde. Mensen wijzen er dan bijvoorbeeld op hoe temperatuur en CO2-druk in de atmosfeer van nature fluctueren. Hoe de aarde ook vóór de mens al opwarmde en juist in 1700 een mini-ijstijd doormaakte. Het idee is: denkt u dat wij een deuk in een pakje boter slaan als het om globale verschijnselen gaat?’

Baudet probeert een punt achter de discussie te zetten met de opmerking dat Hiemstra moet worden ontslagen. Bij GeenStijl vragen ze zich af of Baudet niet wat beters te doen heeft: ‘Hou eens op met mensen om hun mening te onthoofden middels een ontslag-eis, man. Je bent Kamerlid, niet Henry de Achtste’. GeenStijl vermoedt dat Baudet zijn ‘onkunde en onwetendheid over het onderwerp [probeert te] pareren met een Berufsverbot’. Baudet begrijpt kennelijk zelf ook dat hij te ver is gegaan, want de tweet verdwijnt al snel uit zijn tijdlijn.

Factcheck

Het tumult verstomt enigszins, totdat de Volkskrant er donderdag een schepje bovenop doet met een opiniestuk van Simon Rozendaal, oud-wetenschapsredacteur van weekblad Elsevier. Door in de kop te schrijven dat de beruchte tweet van Baudet ‘grotendeels waar’ is, ontstaat gemakkelijk de indruk dat het hier niet gaat om een opiniestuk, om een steunbetuiging van de ene klimaatscepticus aan de andere, maar om een soort factcheck.

Het verhaal van Rozendaal verleidt Hiemstra tot een nieuwe opmerking op Twitter: ‘Het is lief van de Volkskrant dat ze Baudet steunen in deze moeilijke periode’. Hij voegt er aan toe dat het klimaat zich niets aantrekt van wat wij met zijn allen ‘vinden’ van klimaatverandering. En hij stelt dat er in de wetenschap nu eenmaal altijd discussie is en scepsis – wat niet hetzelfde is als ontkenning. De meeste klimaatwetenschappers zijn het volgens Hiemstra eens over de grondbeginselen van hun vak. Maar helaas, concludeert hij, ‘de semi-wetenschappelijke klimaatkwakzalvers beweren het tegendeel en krijgen onevenredig veel ruimte in de media’.

Zijn opmerkingen vormen het begin van een tweede Twitter-storm, die deze keer eindigt met een uitnodiging tot debat van Baudet aan de man die hij een paar dagen daarvoor nog ontslag toewenste. Hiemstra bedankt voor de eer. De argumenten van voor- en tegenstanders zijn dan al lang vertroebeld – want veel te subtiel voor zo’n verhit debat.

Dit waren de drie belangrijkste:

Ja, er zijn verschillen tussen klimaatmodellen en waarnemingen. ‘Ze horen bij de normale wetenschappelijke onzekerheid, ze worden steeds beter begrepen en vormen dus geen reden om modelanalyses simpelweg terzijde te schuiven’, schrijft Hans Custers op het blog ‘Klimaatverandering’. Custers fileert hier de methode die Rozendaal eerder in een stuk in Elsevier gebruikte om de klimaatwetenschap en het VN-klimaatpanel IPCC verdacht te maken.

Klopt, er bestaat nog veel onzekerheid over de relatie tussen de opwarming en extreem weer. Het IPCC spreekt zelfs van ‘low confidence’ met betrekking tot een toename van zware neerslag, langdurige droogte en extreme hitte. Maar dat gaat niet over de toename zelf, maar over het wetenschappelijk bewijs, schrijft Reyer Gerlagh, als econoom betrokken bij het IPCC-rapport van werkgroep III, in een reactie in de Volkskrant.

Inderdaad, planten nemen meer CO2 op door de toegenomen concentratie van dit broeikasgas in de atmosfeer. Maar al dit gepraat over planten is een bliksemafleider, vindt Jelmer Mommers van De Correspondent.

Laatst sprak ik klimaatwetenschapper Leo Meyer die zei dat hij graag over honderd jaar nog eens zou terugkeren op deze aarde. Niet omdat hij twijfelde aan de opwarming of aan de kennis over het klimaat die in de afgelopen decennia is vergaard. Maar gewoon, voor een bevestiging van wat nu nog met typisch wetenschappelijke onzekerheden is omgeven.  Gerrit Hiemstra zou waarschijnlijk zeggen: om eindelijk verlost te zijn van de klimaatkwakzalvers.

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.