Recensie

Als een imitatie wint van het origineel

Nauwe verwanten

In de serie Nauwe Verwanten bespreekt Bernard Hulsman gebouwen en ontwerpen die op elkaar lijken.

Beeld Powerhouse Company

Het grappigste geval van nauwe verwantschap in de architectuur is het Meiquan kantorencomplex in de Chinese stad Chongqing, voltooid in 2013. Het bestaat uit twee reusachtige blobs met gevels van metaal en glas. Toen het bijna klaar was, ontdekte starchitect Zaha Hadid(1950-2016) dat het grotendeels een kopie was van haar ontwerp voor het Wangjing SOHO-complex in Beijng, waarvan de bouw toen pas begonnen was. Ze overwoog een rechtszaak wegens plagiaat, maar liet het uiteindelijk bij de opmerking dat ze het „in filosofische zin opwindend” vond dat de imitatie eerder bestond dan het origineel.

De welving, maar dan half

In Leeuwarden is nu ook een grappige imitatie verschenen: Obe, het bezoekerscentrum van Lân fan Taal, een manifestatie over talen in het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018. Het paviljoen op de Oldehoofsterkerkhof lijkt veel op het clubhuis van tennisclub IJburg in Amsterdam (2015), een ontwerp van MVRDV. Grote vondst is het dak dat omlaag en omhoog welft en tevens tribune is. Obe herhaalt het voor de helft: de welving omlaag.

Grappig genoeg nam MVRDV zelf ook deel aan de prijsvraag voor Lân fan Taal. Maar de inzending van de Rotterdamse architecten legde het af tegen de door Powerhouse Company ontworpen imitatie van hun eigen clubgebouw.

Lees ook: in de rubriek Nauwe Verwanten: de nieuwe Zaanse Stijl.

Anders dan Hadid hebben de drie architecten van MVRDV geen seconde een rechtszaak wegens plagiaat overwogen. Sterker nog, waarschijnlijk beschouwt Winy Maas, de ‘M’ van MVRDV, Obe als compliment. Maas is een fan van het gebruik van andermans vondsten in de architectuur, zo blijkt uit Copy Paste, een recente ‘handleiding voor kopiëren’ van The Why Factory, een denktank van de Technische Universiteit in Delft, die hij leidt. Hierin keert Maas zich tegen de in de architectuur heersende „cultuur van originaliteit”. In deze tijd van knippen en plakken, „is de obsessie met originaliteit achterhaald”, schrijft hij. „Het verleden is een enorm archief waar we op kunnen en moeten voortbouwen; voor de ontwikkeling van de architectuur is het nodig dat we ons bevrijden van schuldgevoel over verwijzingen.”

Beeld Powerhouse Company
beeld: MRVD
    • Bernard Hulsman