Recensie

Aandenken aan een geslaagde avond in het café in 1980

Tentoonstelling Tussen 1979 en 1980 maakten Marc H. Miller en Bettie Ringma honderden polaroids in cafés en bars in Amsterdam. De foto’s zijn nu te zien.

‘Tante Tina’ en accordeonist Klaas bij Cafe Populair, Animeermeisje met slang bij Chez Tony, Koppel bij café de Zon Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg

Selfies avant la lettre zijn het. Fotografische berichten uit het nachtleven, met als boodschap: het is hier onstuimig, maar we vermaken ons goed. In 1979 en 1980 maakten de Amerikaan Marc H. Miller en de Nederlandse Bettie Ringma honderden polaroids van het uitgaansleven in Amsterdam. Samen geven de polaroids een bijzonder beeld van het uitgaansleven in die tijd: we zien een animeermeisje met een slang op haar hoofd, een vrouw in panterprintjurk uitgestrekt liggend over drie barkrukken, een ontklede man die bokst met een denkbeeldige tegenstander, een lachend koppel dat onhandig tegen een gokkast hangt.

Portret Bettie Ringma. Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg

In eerste instantie waren de polaroids, die vanaf dit weekend te zien zijn in galerie Stigter Van Doesburg in Amsterdam, niet bedoeld als kunstproject. Ze waren voor de directe verkoop, als aandenken aan een geslaagde avond. Voor zes gulden per stuk verkochten Miller en Ringma ze aan de geportretteerden, een manier om wat te verdienen. Het duo had elkaar ontmoet in de Verenigde Staten, en was samen naar Amsterdam verhuisd. Beiden waren wel actief als kunstenaar, Miller werkte in New York samen met – toen undergroundkunstenaars – Jean-Michel Basquiat en Keith Haring.

Andere polaroid-fotografen in het nachtleven van Amsterdam waren er volgens hen in die tijd nog niet. „In New York hadden we bij Coney Island iemand gezien die op het strand polaroids maakte van mensen”, vertelde Miller in een interview met Vice in 2015 over hun inspiratie. Toen ze naar Nederland kwamen, besloot het duo eerst met hun camera naar Zandvoort te gaan. Omdat het zand slecht was voor de camera, en er wat gedoe was met topless zonnende dames, besloten ze het in cafés te proberen. „Dat was gelijk een enorm succes.” Twee jaar lang struinden ze ’s nachts door de stad: van bruine kroegen tot travestietenclubs.

Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg
Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg
Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg
Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg

Geweldige foto’s verliezen

Portret Marc H. Miller. Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg

Regelmatig schoten ze meer dan vijftig foto’s per avond, op twee portretten is te zien wat voor enorme camera ze daarvoor met zich mee moesten dragen. Maar „het moeilijkste gedeelte van het verkopen van de portretten was het verliezen van de vele geweldige foto’s die we maakten”, aldus Miller op zijn website 98bowery.com, waar hij herinneringen ophaalt. Van Polaroid kregen ze later extra film, om telkens een tweede foto te maken, voor de tentoonstelling Amsterdam Privé in 1981. Het zijn deze ‘duplicaten’ die nu opnieuw worden geëxposeerd.

Zoals de polaroids nu bij Stigter Van Doesburg worden tentoongesteld – in één lange horizontale lijn aan de wand, staand op een dun metalen plintje – geeft de serie de indruk van een meterslange fotostrip over één heel uitbundige uitgaansnacht in Amsterdam. Want hoewel de foto’s niet allemaal op dezelfde avond genomen kunnen zijn, en de locatie telkens anders is: de sfeer is constant. Telkens keren dezelfde personages terug: ‘Ome Ko’ trekt in ieder café zijn broek uit, ‘Tante Tina’ poseert met iedereen, de twee Turkse mannen die op de ene foto poseren voor een foto om naar huis te sturen, geven op de volgende foto Ome Ko een knipbeurt. Stuk voor stuk zijn het uitgesproken personages, bij wie je onbewust hele verhalen fantaseert. „We waren al snel een vaste waarde in het nachtleven van de stad, we hadden veel vaste klanten die graag nieuwe foto’s wilden maken wanneer we toevallig hun pad kruisten”, herinnert Miller zich op zijn site.

Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg
Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg
Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg
Marc H. Miller en Bettie Ringma / Galerie Stigter Van Doesburg

Extra leuk is het spontane karakter van de foto’s. Omdat dit vaak niet de betaalde en geposeerde portretjes zijn, is het snapshotgehalte hoog: personen buitelen onhandig over elkaar, hebben hun ogen half gesloten, lijken onbeholpen te poseren voor een foto die al genomen is. Op een enkele foto is in de handen van de geportretteerden de foto re zien die wél goed genoeg was als aandenken.

Per stuk worden de polaroids nu niet meer verkocht, de galerie hoopt op een koper die de verzameling in z’n geheel wil overnemen.

    • Thomas van Huut