Van wie ‘zijn’ dolma, harira en couscous?

Eetstrijd Op sociale media verandert het identiteitsdebat in een voedselgevecht. Wie een gerecht Turks noemt mag zich voorbereiden op felle reacties van Perzen, Koerden, Arabieren of Grieken en vice versa.

‘De halve wereld veroverd om specerijen en ze vertikken het om hun eten te kruiden’ – het werd enkele jaren geleden een running gag op sociale media, vooral gedeeld door twitteraars met een niet-westerse achtergrond. De westerse keuken is smakeloos, is de onderliggende boodschap, en het wordt de westerling kwalijk genomen. Waar was de ellende van het kolonialisme anders goed voor? Alles is vergeven, als de kip maar pittig gekruid is.

Bovenstaande is uiteraard een karikaturale schets van de westerse kookkunsten en een humoristische benadering van de pijnlijke geschiedenis die de afgelopen jaren onderdeel is geworden van een polemisch identiteitsdebat. Maar zo nu en dan kan voedsel zelf onderdeel worden van een felle identiteitsstrijd. Wie een gerecht Turks noemt mag zich voorbereiden op felle reacties van Perzen, Koerden, Arabieren of Grieken en vice versa. Dat veel gerechten het ultieme voorbeeld vormen van culturele kruisbestuiving gaat er niet in. De dolma is reeds gebalkaniseerd.

Een tv-kok omschreef haar eettafel vol Arabische gerechten als Israëlisch

Maar hoe tribaal dergelijke discussies soms ook overkomen, voedsel kan wel degelijk gaan om erkenning en respect voor een bepaalde cultuur. Onlangs zorgde de Amerikaanse tv-kok Rachael Ray voor ophef door een foto van haar eettafel te delen vlak voor de feestdagen: allerlei kleurrijke gerechten uit de Arabisch-Levantijnse keuken die Ray onder de noemer ‘Israëlisch’ schaarde. Reacties volgden al gauw: „Niet alleen hun land maar ook nog eens hun keuken stelen”, schreef een Arabische twitteraar. „Grappig,” schreef een ander, „mijn grootouders bereidden die gerechten lang voordat Israël werd gesticht.” Maar de meeste reacties waren juist sarcastisch van aard: foto’s van Italiaanse pizza’s, Aziatische rijstschotels en Amerikaanse hamburgers werden volop gedeeld onder de noemer ‘Israëlisch’.

Ook in Nederland kennen we uit de hand gelopen gastronomische appropriaties die pijn in de ogen en maag doen. De Marokkaanse maaltijdsoep harira van Albert Heijn zorgde vorig jaar voor veel gefronste wenkbrauwen, want met de toevoegingen spinazie en room kon de maaltijdsoep onmogelijk ‘Marokkaans’ genoemd worden. Volkskrant-verslaggever Nadia Ezzeroili, die deze culinaire aberratie op Twitter deelde, kwam op de AH-site ook nog eens een heuse ‘Marokkaanse’ stamppot tegen. Zelfs het kolonialisme was minder genadeloos.

Het laatste gastronomische hoogstandje op Twitter? Couscous met een tros tomaten erop, van de Amerikaanse kok Frankie Celenza. De reacties laten zich raden.