VVD verdringt CDA als grootste burgemeesterspartij

De traditionele bestuurderspartijen VVD, CDA, PvdA leveren nog altijd meer dan 80 procent van de burgemeesters.

Van links naar rechts: PvdA'er Ahmed Aboutaleb (de burgemeester van Rotterdam), Pauline Krikke (VVD-burgemeester van Den Haag) D66'er Kajsa Ollongren (voormalig locoburgemeester van Amsterdam) en Jan van Zanen (VVD-burgemeester van Utrecht). Foto Bart Maat/ ANP

De grootste partij van het land is in de afgelopen jaren ook uitgegroeid tot de grootste burgemeesterspartij. In 2002 was van alle burgemeesters 22 procent lid van de VVD, vorig jaar 30 procent. Daarmee zijn de liberalen het CDA voorbijgestreefd. De christen-democraten leverden in de afgelopen vijftien jaar een kwart minder burgemeesters (van 37 procent naar 27 procent). Dat blijkt uit cijfers van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Gemeten naar het aantal inwoners is het CDA nog wel de belangrijkste partij: 32 procent van de Nederlanders woont in een gemeente met een burgemeester van CDA-huize. De PvdA bleef ongeveer gelijk met het aantal burgemeesters (31 procent in 2002, 29 procent in 2017), maar verloor wel veel grote steden. Vijftien jaar geleden woonde 39 procent van de Nederlanders in gemeenten met een sociaal-democratische burgemeester; afgelopen jaar was dat nog 22 procent.

Lokale partijen leveren vooral veel wethouders

VVD, CDA en PvdA hebben in de afgelopen jaren vooral stuivertje gewisseld in de burgemeestersbenoemingen. De traditionale bestuurderspartijen leverden in 2002 in 90 procenten van de gemeenten een burgemeester. In 2017 lag dit percentage op 86 procent.

De enorme groei van de lokale partijen heeft in een aantal gemeenten geresulteerd in burgemeesterposten voor de lokalen. In 2002 leverden ze geen burgemeesters; afgelopen jaar was dat het geval in 3 procent van de gemeenten. Uit hun midden komen wel de meeste wethouders.

Vijftien jaar geleden lag het percentage wethouders van lokale partijen op 26 procent, eind vorig jaar was dit 29 procent. Daarmee zijn ze groter dan het CDA (dat ging van 29 procent naar 22 procent). Opvallend is dat de VVD wethoudersposten verloor. In 2002 leverden de liberalen 17 procent van alle wethouders en in 2017 lag dit percentage op 14 procent.

Vooral vrouwelijke burgemeesters in kleine gemeenten

Het aandeel vrouwelijke burgemeesters is de afgelopen jaren licht toegenomen: van 19 procent in 2002 naar 23 procent in 2016. De lokale partijen leverden afgelopen jaar de meeste vrouwelijke burgemeesters (33 procent).

Wat opvalt is dat vooral in de kleinere gemeenten burgemeesterposten naar vrouwen gaan. In 2017 had eenderde van gemeenten met tienduizend inwoners of minder een vrouwelijke burgemeester; in de grootste gemeenten van het land (honderdduizend inwoners of meer) was dat slechts het geval in een op de tien gemeenten.

Correctie (11-01-2017): In een vorige versie stond dat het CDA 10 procent minder burgemeesters heeft geleverd in de periode 2002-2017. Dat moet zijn een kwart minder.

    • Huib de Zeeuw