Voor het eerst sinds crisis minder woningen verkocht

De huizenprijzen zijn opnieuw gestegen. Maar het aantal transacties nam af. Hoe komt dat?

Een huis met een Te Koop-bord in het Brabantse dorp Moerdijk. Foto Bart Maatmoerdijk/ANP

Het schuurde al, het stagneerde al, en nu doet de woningmarkt voor het eerst sinds de crisis een stapje terug. De oorzaak: er zijn te weinig woningen beschikbaar. Voor het eerst sinds 2013, het dieptepunt van de crisis, is het aantal woningtransacties in een kwartaal afgenomen. Dat blijkt uit cijfers van makelaarsvereniging NVM, waarvan de aangesloten makelaars zo’n 75 procent van alle koopwoningen in Nederland verhandelen.

Op jaarbasis verkochten NVM-makelaars in 2017 met 166.000 transacties weliswaar duizend huizen meer dan in 2016, maar in de laatste drie maanden van vorig jaar daalde het aantal verkochte woningen met 6 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Volgens NVM-voorzitter Ger Jaarsma zijn consumenten koopschuw geworden. „Ze hebben niet langer zin om in de rij te staan voor een woning en vlak voor de drempel te horen dat die al verkocht is aan een ander.”

Het probleem is al lang niet meer een randstedelijke aangelegenheid, zo laten de cijfers zien. In liefst 52 van de 76 regio’s waarin de NVM Nederland heeft opgedeeld, daalde het aantal woningverkopen.

Lees meer over de knelpunten op de woningmarkt: Waar de woningmarkt begint te schuren

Dat die afname veroorzaakt wordt door een huizentekort blijkt uit het feit dat het aantal te koop staande woningen in één jaar met 36 procent is gedaald. Bij NVM-makelaars stonden het afgelopen kwartaal minder dan 60.000 woningen te koop, een aanbod dat sinds 2003 niet zo laag was.

Dit jaar zal het woningtekort door een gebrek aan benodigde nieuwbouw toenemen tot een record van 200.000 woningen, aldus de NVM. Volgens voorzitter Ger Jaarsma kan de verhoogde nieuwbouwproductie – die in 2018 naar verwachting van 50.000 naar 70.000 nieuwe huizen per jaar stijgt – daar weinig aan veranderen. „Met deze productie zal het tekort nauwelijks ingelopen worden.” Volgens hem maken technologische ontwikkelingen het mogelijk in de nabije toekomst nog sneller nieuwbouwhuizen neer te zetten, maar is het „vooral het politieke besluitvormingsproces dat de grootste belemmering vormt voor het realiseren van bouwprojecten”. De NVM verwacht dit jaar 5 tot 8 procent minder huizen te verkopen dan in 2017.

Opnieuw recordprijzen

Het tekort aan woningen blijft de huizenprijzen naar nieuwe hoogtes stuwen. In heel 2017 stegen die met ruim 9 procent ten opzichte van 2016, waardoor een gemiddelde woning in Nederland nu een recordbedrag van 269.000 euro kost. Koplopers in het afgelopen kwartaal waren de regio’s Den Haag (plus 20 procent) en Almere (plus 18 procent), terwijl de prijzen in Amsterdam met 14 procent weliswaar stegen, maar minder hard dan in voorgaande kwartalen. De recordprijzen weerhielden huizenkopers er niet van om bij ruim een kwart van alle verkochte huizen meer geld dan het gevraagde bedrag neer te leggen. Ook worden woningen sneller dan ooit verkocht, in gemiddeld 52 dagen. Een jaar terug lag de verkooptijd nog 24 dagen hoger.

Niet alleen op korte termijn, maar ook op de lange termijn zijn er problemen te verwachten op de woningmarkt. Omdat het aantal gezinnen in Nederland langzaam afneemt en het aantal één- en tweepersoonshuishoudens stijgt, waarschuwt de NVM voor een overschot aan gezinswoningen. Het percentage te koop staande vrijstaande woningen is in vijf jaar tijd al met 13 procentpunt gestegen naar 38 procent. Juist appartementen zijn nu populair. In 2013 bestond nog 30 procent van het aanbod uit die relatief kleine woningen. Dat aandeel is gedaald tot 17 procent. Jaarsma: „Hierdoor komen babyboomers op termijn mogelijk in de problemen met de verkoop van hun huis en het vinden van een passend ander huis.” De makelaarsvereniging roept daarom gemeenten en marktpartijen op tot lokale besluitvorming over bouwprojecten te komen.

Lees ook: Zeventien vragen over de Nederlandse woningmarkt
    • Sam de Voogt