Vertrouwen in de media ligt in Nederland relatief hoog

Statistiek

Uit nieuw Amerikaans onderzoek blijkt, opvallend genoeg, dat Nederlanders veel vertrouwen in de media hebben.

Achter de schermen bij het Achtuurjournaal Foto Lex van Lieshout / ANP

Het vertrouwen in de media ligt in Nederland hoger dan in de meeste andere landen. Dat blijkt uit een onderzoek van de Amerikaanse denktank Pew Research Center naar mediavertrouwen in 38 landen. Het is een opmerkelijke uitkomst omdat volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de pers al sinds de jaren tachtig tot de minst vertrouwde instituties in Nederland behoort.

Nederlandse media scoren het best van de tien onderzochte Europese landen. Wereldwijd ligt alleen in de Filippijnen, Indonesië en Tanzania het vertrouwen in de nieuwsverslaggeving hoger. Pew Research ondervroeg wereldwijd 41.953 respondenten.

89 procent van de Nederlanders zegt dat nieuwsorganisaties de belangrijkste verhalen redelijk tot zeer goed behandelen. Het Europees gemiddelde ligt op 68 procent en het wereldwijde gemiddelde op 73 procent. 82 procent van de Nederlanders vindt dat nieuwsorganisaties nieuws accuraat brengen, tegenover een Europees gemiddelde van 58 en wereldwijd gemiddelde van 62 procent.

Onpartijdige verslaggeving

Pew concludeert dat burgers in alle onderzochte landen onpartijdige verslaggeving belangrijk vinden, maar verdeeld zijn over de vraag of nieuwsorganisaties aan die wens voldoen. Slechts een gemiddelde van 52 procent zegt dat de nieuwsmedia in hun land politieke onderwerpen eerlijk behandelen, 44 procent zegt dat dit niet het geval is. In Nederland is dat wantrouwen minder hoog. 74 procent vindt dat alle uiteenlopende standpunten over politieke onderwerpen eerlijk aan bod komen.

Hoe vallen de uitkomsten te rijmen met onderzoek van het CBS? Bij de statistiekendienst bungelt het Nederlandse vertrouwen in de pers al jarenlang op zo’n dertig procent.

Het verschil ligt in de vraagstelling, zegt Pew-onderzoeker Laura Silver. „Wij vragen expres niet letterlijk ‘vertrouwt u de media?’. Om vertekening door vooroordelen te voorkomen, onderzoeken we alleen hoe burgers vinden dat de media op verschillende vlakken presteren. We vragen bijvoorbeeld: ‘vindt u dat de nieuwsorganisaties in uw land de belangrijkste nieuwsgebeurtenissen goed verslaan?’”

Het CBS vraagt respondenten wél letterlijk naar hun vertrouwen en doet dat bovendien in vergelijking met andere instituties. Silver: „Dat betekent dat mensen zich gaan afvragen hoe hun vertrouwen in de pers zich verhoudt tot hun vertrouwen in bijvoorbeeld de politie, en daarop hun antwoord aanpassen.”

Relatief veel vertrouwen

„In het algemeen geldt dat Nederlanders relatief veel vertrouwen hebben in instituties”, zegt hoogleraar politicologie Tom van der Meer. Hij vergeleek in 2015 verschillende onderzoeken naar mediavertrouwen. „Voor de media is het beeld minder eenduidig. Verschillende studies plaatsen Nederland in de middenmoot, maar in de Eurobarometer, de opiniepeiling van de Europese Commissie scoort het Nederlandse vertrouwen in pers, tv, radio en internet juist opmerkelijk hoog. De uitkomsten van Pew sluiten daar blijkbaar bij aan. ”

Vraag je wélke media worden gewantrouwd, dan blijken de verschillen groot. Uit recent onderzoek van de Volkskrant, uitgevoerd door I&O Research, bleek dat een meerderheid in Nederland de traditionele nieuwsorganisaties gelooft. Eentiende neemt het nieuws van NRC Handelsblad, het NOS Journaal en de Volkskrant niet letterlijk voor waar aan. Een ruime meerderheid neemt daarentegen nieuws van Facebook (71 procent) en GeenStijl (68 procent) met een korreltje zout.

    • Reinier Kist