Trump doet bedrijven eerst pijn

Belastingplan VS Het Republikeinse belastingplan zou, met zijn drastische verlaging van de vennootschapsbelasting, vooral ten goede komen aan het bedrijfsleven. Maar dat slaat nu juist alarm, vanwege aanzienlijke tegenvallers op de korte termijn.

President Trump in december 2017, vlak nadat hij de nieuwe belastingwet ondertekend had. Foto Michael Reynolds/EPA

Waarschuwingen zijn niet van de lucht sinds de Republikeinen eind vorig jaar hun grootschalige herziening van het Amerikaanse belastingstelsel door het Congres joegen: de lastenverlichting ter waarde van 1.500 miljard dollar zou volgens critici de overheidsschuld van de Verenigde Staten opvoeren tot gevaarlijke hoogte, én de kloof tussen arm en rijk vergroten. Bovenal zou het belastingplan, met zijn drastische verlaging van de vennootschapsbelasting, vooral ten goede komen aan het bedrijfsleven zonder garanties dat gewone Amerikanen daarvan zouden profiteren.

Nu de belastingwet is getekend door president Donald Trump, slaat juist dat bedrijfsleven alarm over een onverwacht neveneffect: aanzienlijke tegenvallers op de korte termijn voor de resultaten van grote ondernemingen die actief zijn in de Verenigde Staten en daarbuiten. Met het cijferseizoen voor de deur waarschuwen bedrijven van Shell tot Goldman Sachs voor pijn in hun boekhouding terwijl ze de draai maken naar het nieuwe stelsel.

Zo voorspelde zakenbank Goldman Sachs eind vorige maand dat de winst van het bedrijf zo’n 5 miljard dollar (4,2 miljard euro) lager zou uitvallen als gevolg van de belastingwet. Energieconcern Shell liet weten dat het bedrijf 2 tot 2,5 miljard dollar zal afboeken wanneer het zijn resultaten over het vierde kwartaal in februari presenteert. Concurrent BP rekent op een eenmalige tegenvaller van 1,5 miljard. De Amerikaanse financiële gigant Citigroup verwacht zelfs een strop van mogelijk 20 miljard dollar.

Wat is er aan de hand? De waarschuwingen hebben te maken met boekhoudkundige gevolgen van de grootste hervorming van het Amerikaanse belastingstelsel in ruim dertig jaar. Hoewel de verlaging van de vennootschapsbelasting van 35 naar 21 procent zeer gunstig is voor het bedrijfsleven op de lange termijn, hebben de hervormingen ook negatieve consequenties. Die hebben met name te maken met de ‘repatriëring’ van geld dat multinationale bedrijven verdienen in het buitenland en afboekingen van belastingvoordelen die krimpen bij het nieuwe tarief.

Vooral de ‘repatriëring’ van buitenlandse inkomsten, ofwel de overboeking ervan naar de VS, heeft directe invloed op de cijfers van multinationale ondernemingen. Onder het oude stelsel betaalden bedrijven geen belasting in de VS over de inkomsten van hun buitenlandse dochterondernemingen, zolang ze die inkomsten in het buitenland lieten. Pas wanneer ze de inkomsten naar de VS haalden, werd er een tarief geheven van 35 procent, met aftrek van betaalde belastingen in het buitenland.

Belastingparadijzen

Amerikaanse bedrijven hebben daarom de afgelopen twintig jaar grote financiële reserves opgehoopt buiten de VS, met name in belastingparadijzen als Luxemburg en de Kaaiman Eilanden. Sinds de strategie om het betalen van belastingen op die manier uit te stellen gebruikelijk werd, hebben ze bij elkaar ongeveer 2.800 miljard dollar buiten het bereik van de Amerikaanse belastingdienst gehouden, aldus The New York Times.

Onder de nieuwe belastingwet moeten dergelijke inkomsten worden teruggebracht naar de VS, zij het tegen een aanmerkelijk lager tarief. Volgens een schatting van David Zion, een belastinganalist in New York, wacht bedrijven bij elkaar een belastingrekening van 235 miljard dollar wegens die repatriëring. Ruim een kwart daarvan komt voor rekening van technologiebedrijven Apple en Microsoft en farmaceut Pfizer. Ook Cisco, Oracle, Alphabet (moederbedrijf van Google), General Electric en Johnson & Johnson moeten volgens Zion rekening houden met miljarden dollars aan belastingaanslagen.

Ondanks die forse cijfers worden de betrokken bedrijven toch geholpen door de belastingwet. Want het uitstel van belastingen is lonend gebleken: ondernemingen hebben het oude, hoge belastingtarief definitief weten te vermijden. Bedrijven hebben jarenlang aangedrongen op een regeling om buitenlandse inkomsten op een voordelige manier te repatriëren. Nu die er is, heeft dat gevolgen voor hun boekhouding.

Het nieuwe Amerikaanse belastingplan holt de overheidsfinanciën extra uit. Maar misschien is dat ook precies de bedoeling. Lees ook deze analyse van het plan: In de VS groeit een griezelig financieel probleem

Lagere belastingvoordelen

Daar komt bij dat belastingvoordelen nu lager uitpakken. Het Britse energieconcern BP schreef een verwachte tegenvaller van 1,5 miljard dollar toe aan gekrompen aftrekposten die het bedrijf nog van plan was op te voeren, zoals compensabele verliezen. Het concern sprak van de noodzaak om de cijfers te „re-evalueren” naar aanleiding van de Amerikaans belastingwet. Ook Shell weet zijn waarschuwing aan nieuwe berekeningen van toekomstige aftrekposten.

Dat geldt voor de meeste bedrijven, stelt accountancybedrijf PwC in een onlangs verschenen rapport, zo meldt de Financial Times. „Bedrijven zullen zorgvuldig moeten evalueren wat de gevolgen zijn van de veranderingen voor hun bestaande financiële rapportages, verklaringen en openbaringen”, aldus PwC. „Voor veel bedrijven zal dat ingewikkeld zijn en aanzienlijke moeite kosten.”

Dat is ook doorgedrongen tot de toezichthouder van Wall Street. De Securities and Exchange Commission heeft bedrijven extra tijd gegeven om de gevolgen van de belastingwet door te rekenen, als ze er nog niet in zijn geslaagd om tot een „redelijke raming” te komen.