Plotse stijging van rentes op obligaties legt zorgen bloot

Financiële markten De rente op staatsleningen is plotseling opgelopen. Het minste of geringste bericht zorgt voor twijfels over de koers van centrale banken.

De Japanse centrale bank kondigde donderdag aan het tempo van opkopen van Japanse staatsleningen iets te verminderen. Foto Akio Kon/Bloomberg

Hoger, hoger, hoger. Het kan niet op, op de financiële markten. Woensdag bereikte de AEX-index het hoogste niveau sinds 2001 en in de Verenigde Staten breken de beurzen record op record. Maar onderliggend zijn er tekenen van zorgen. Hoe lang kan dit goed gaan?

Op de kredietmarkten was deze week een plotselinge correctie zichtbaar. De rente op Amerikaanse tienjarige staatsobligaties liep dinsdag en woensdag op van 2,48 procent naar 2,6 procent. Dat is geen extreem hoog niveau, maar wel een snelle stijging in korte tijd. In Europa gebeurde op de obligatiemarkten hetzelfde. Duits tienjarig schuldpapier bracht dinsdag nog rond de 0,43 procent aan effectieve rente op; woensdag lag dat percentage op 0,54.

Als de rente op staatsleningen oploopt, betekent dit dat beleggers de leningen verkopen en dat de prijs ervan daalt. De rente op schuldpapier is omgekeerd evenredig aan de prijs. Hoe meer beleggers geïnteresseerd zijn in een lening, hoe hoger de prijs die ze willen betalen en hoe lager de rente die ze bereid zijn te ontvangen.

China veroorzaakt onrust

Wat was er nou gebeurd? Financieel persbureau Bloomberg meldde woensdag dat China overweegt zijn aankopen van Amerikaanse staatsleningen (als buitenlandse valutareserve) te verminderen. De Chinese autoriteiten ontkenden dat bericht donderdag, als „fake news”, maar toen was het kwaad al geschied. De Chinese ontkenning zorgde er wel voor dat de rente op Amerikaans schuldpapier donderdag weer wat terugliep. Er was nog een tweede aanleiding, eveneens in Azië. De Japanse centrale bank kondigde aan het tempo van opkopen van Japanse staatsleningen iets te verminderen.

Overheden en centrale banken die minder staatsleningen gaan kopen: dat raakt bij beleggers wereldwijd een snaar. Want de belangrijkste reden dat de rentes op obligaties historisch gezien zo laag liggen, is het opkoopbeleid van centrale banken. Als grote koper in de markt drukken centrale banken de rentes op het schuldpapier, en drijven ze de prijzen ervan op.

Al langer speculeren analisten over het einde van dit tijdperk. In een tijd van sterke economische groei – deze week verhoogde de Wereldbank de groeiprognoses – lijkt het expansieve monetaire beleid niet meer evenredig. Het minste of geringste bericht – of gerucht – wordt aangegrepen als bevestiging dat centrale banken wel eens echt een andere koers kunnen gaan varen. Lang kan het niet meer duren, zo klinkt het steeds vaker, voor ook de inflatie weer gaat oplopen. Obligatiebelegger Bill Gross, die geldt als goeroe, twitterde dinsdag: de obligatiemarkt is een bear market, een dalende markt.

    • Mark Beunderman