Vooral Bijbelse namen waren populair in 2017

Voornamen De populairste babynamen van 2017 zijn bekend. Emma is de populairste meisjesnaam, bij de jongens komt Noah het meeste voor.

Foto iStock

Noah, Sem, Lucas. Terwijl we in het dagelijks leven worden overspoeld door de nieuwste ontwikkelingen en gadgets – van drones tot bitcoins tot the internet of things – houden we het met de namen van onze kinderen graag simpel en traditioneel. Bijbelse namen zijn bijzonder populair, zo blijkt uit de top 20 van populairste babynamen, deze vrijdag gepresenteerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) – het overheidsorgaan waar gemeenten pasgeboren kinderen inschrijven zodat de ouders kinderbijslag krijgen. Na de top drie van Noah, Sem en Lucas staan verderop in de top tien van jongensnamen nog Levi, Bram (naar Abraham), Luuk (Lucas) en Daan (Daniël) – allemaal namen uit de Bijbel. En ook bij de meisjes vieren de oudtestamentische namen hoogtij, net als namen met een oorsprong in het Oud-Grieks. Sophie, Zoë, Julia, Sara en Eva.

Hoe populair was jouw naam vorig jaar? Zoek het hier op

Waarschijnlijk zijn het vooral de hoogopgeleide ouders die kiezen voor namen met een Bijbelse oorsprong, zegt Gerrit Bloothooft, onderzoeker op het gebied van naamkunde aan de Universiteit Utrecht. „Die willen graag een naam met geschiedenis en weerklank, maar liever zonder uitgesproken christelijk karakter.” Namen als Johannes en Maria stonden tot in de jaren tachtig vrijwel altijd op de eerste plaats van de namen-top tien, maar staan inmiddels vaak niet eens meer in de top honderd. Mohammed daarentegen is – zeker in de Randstad – de laatste jaren wel weer steevast te vinden in de top tien. „Bij islamitische gezinnen is het nog vrij standaard om een van je zoons zo te noemen”, zegt Bloothooft.

Hoogopgeleide mensen vinden het belangrijk dat een naam binnen de eigen cultuur en traditie past, zegt Bloothooft. Vandaar dat zij het meest kiezen voor namen die uitgesproken Nederlands zijn – Lucas, Bram, Anna – of anders meer Scandinavisch of Frans. „De Franse taal is van oudsher de academische elitetaal”, legt Bloothooft uit, „vandaar dat hoogopgeleiden daar nog steeds veel namen vandaan halen.” En de Scandinavische cultuur voelt voor Nederlanders relatief dichtbij, zegt Bloothooft. „Daar doen ze ook aan schaatsen, en hebben ze min of meer dezelfde ideeën over man-vrouwverhoudingen.” Niet toevallig dus, dat een uitgesproken Scandinavische meisjesnaam als Liv het tot plek 12 in de populariteitslijst heeft geschopt. Niets nieuws, overigens. „Twintig jaar geleden stonden Lars, Sven en Niels ook al hoog in de top twintig.”

Mensen met een wat lager opleidingsniveau kiezen dan weer vaker voor namen die minder te maken hebben met de Nederlandse traditie: Engelse namen bijvoorbeeld – Kevin, Dylan, Brittany – of namen die überhaupt niet echt geschiedenis hebben, zoals Jamo of Yara. „Zij zijn wat dat betreft creatiever”, zegt Bloothooft, „en durven meer af te wijken van de standaard.” Een mix tussen namen mét en zonder geschiedenis komt maar weinig voor: als het eerste zoontje Pepijn heet, is de kans klein dat het tweede Jeffrey zal gaan heten.

Trends beginnen vaak in de Randstad

Met naamtrends is het net zoals met andere modeartikelen: ze zijn een tijdje heel populair, en daarna weer helemaal niet. Een naam is doorgaans zo’n veertig jaar ‘in’, waarvan hij twintig jaar lang stijgt qua populariteit, en daarna twintig jaar daalt. Vandaar dat zo’n top 20 altijd vrij saai is, vindt Bloothooft. „Er verandert eigenlijk maar heel weinig ten opzichte van het vorige jaar.” Naamtrends komen doorgaans op in de Randstad, en verspreiden zich dan geleidelijk over de rest van het land. „Sem was bijvoorbeeld een jaar of twintig geleden al heel populair in de Amsterdamse grachtengordel, maar bereikte in 2004 een absoluut landelijk hoogtepunt: toen werden 1200 kinderen zo genoemd.” Nieuwe trendnaam lijkt op dit moment Olivia: die staat dit jaar landelijk op plaats vijftien, maar staat in Amsterdam al sinds 2010 steevast in de top drie.

In de jaren zestig waren namen als Ingrid en Yvonne heel populair. „Maar daar zijn we nu weer helemaal klaar mee.” Veel ouders willen niet hun eigen kinderen dezelfde namen geven als hun generatiegenoten, zegt Bloothooft. Vandaar dat een naam als Ingrid op dit moment een typische 50-plusnaam is.

Met de populariteit van Bijbelse namen rijst de vraag: wat betekenen ze eigenlijk? „De mooiste Bijbelse namen uit de lijst zijn Eva en Daan”, zegt Jan Willem van Henten, hoogleraar religiewetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. „Allebei de namen worden expliciet uitgelegd in de Bijbel.” De naam Eva, een verbastering van het joodse Chawa, wordt in het oudtestamentische Genesis vertaald als ‘de moeder van al wat leeft’. En aan de profeet Daniël is in het Oude Testament een apart boek gewijd, waarin wordt beschreven hoe hij optreedt namens God. „Daniël betekent letterlijk ‘godricht’, ofwel rechtvaardig in de naam van God”, zegt Van Henten. „Maar”, voegt hij toe, „ik vrees dat 95 procent van de mensen die hun kinderen deze namen geven, dat helemaal niet weet.”

Van Henten is behoorlijk verbaasd, zegt hij, over de grote hoeveelheid Bijbelse namen in de top 20. „Toen mijn eigen kinderen zo’n dertig jaar geleden geboren werden, wilde ik ze ook graag Bijbelse namen geven. Maar dat was toen volstrekt ongebruikelijk.” Het werden Koen en Saskia. „En verderop in de straat woonden nog drie Saskia’s.” Je kind een naam geven als Noah, „daar had ik toen nog nooit van gehoord”.

Opvallend dus, dat juist die naam nu op één staat. „Noah komt natuurlijk van Noach”, zegt Van Henten, „de bouwer van de ark.” De naam drukt het karakter van de bijbehorende figuur uit: veiligheid, rust. „Want in de ark ben je veilig en er is niet zo veel te doen.”

Minder meisjesnamen uit de Bijbel

En zo heeft elke Bijbelse naam een geschiedenis. Sem komt van Shem, de zoon van Noach. Sam komt van Samuel, wat zoiets betekent als ‘door God verhoord’. „Samuels moeder Hanna was onvruchtbaar en bad tot God om een kind. Dat kind was Samuel.” Thomas komt uiteraard van de ongelovige Thomas, de apostel die de wond van Jezus moest aanraken voor hij geloofde dat hij uit de dood was opgestaan.

Bij de meisjes staan iets minder Bijbelse namen in de top twintig, maar toch ook een paar. Evi komt natuurlijk van Eva, en Zoë ook. „Dat is een Griekse versie van Chawa.” Anna komt van Hanna (in het Hebreeuws Channa), de moeder van Samuel. Bij de jongens komt Bram van aartsvader Abraham, „die naam betekent in de Bijbel zoiets als ‘vader van velen’”, en James is de Engelse naam voor apostel Jacobus. Luuk komt van Lucas, de evangelist.

De enige vreemde naam in de lijst is Levi. „Levi is de stamvader van de Levieten. Die naam betekent zoiets als ‘aangesloten’ of ‘verbonden’”, zegt Van Henten. „Die Levieten waren behoorlijk rücksichtslos”, gaat hij verder. „Ze waren altijd trouw aan God, zelfs toen half Israël al was afgevallen bleven ze geloven, desnoods moordden ze iedereen uit.” Niet per se een groep waar je graag mee geassocieerd wil worden, dus. Hoe komt die naam dan toch zo populair? Naamkunde-onderzoeker Bloothooft heeft misschien wel een idee: „Je hebt natuurlijk ook het spijkerbroekenmerk Levi Strauss”, zegt hij. „Dat kan helpen. Dan heeft zo’n naam een traditionele klank, maar ook wel iets hips.” Van Henten zegt het nog eens: „Het lijkt me sterk dat al die ouders dat beseffen.”

Dit waren de populairste namen per provincie:

Correctie (12-1-2018): In een eerdere versie van dit stuk stond dat in het Nieuwe Testament een boek gewijd is aan Daniël, dat moet het Oude Testament zijn. Ook werd Channa genoemd als dochter van Samuel. Dat moet moeder van Samuel zijn. Hierboven is dat aangepast.

    • Doortje Smithuijsen