Het begon allemaal met Gregory Peck

Icoon Nonna Luisa uit Italië is met haar 106 jaren het lokale boegbeeld voor verkeersveiligheid. En vrouwenkiesrecht.

Nonna Luisa Zappitelli (106). Afbeelding: tv-programma ‘Mi manda’, Rai 3

Niet meer dan twee pilletjes per dag, voor de bloeddruk. Goede genen: haar oma is honderd jaar geworden. En natuurlijk de liefde voor de kanaries die ze al veertig jaar kweekt.

Zo heeft Luisa Zappitelli zo’n goede gezondheid behouden dat ze nu, met 106 jaar, het oudste lid is van de scooterclub in Citta di Castello. Met Kerstmis heeft ze nog een rondje gereden op de Vespa, samen met haar zoon David, inmiddels ook al weer jaren met pensioen.

Nonna Luisa, oma Luisa, is een begrip in deze stad in de Italiaanse regio Umbrië. Ze geeft op school les in verkeersveiligheid en is het boegbeeld geworden van een campagne tegen alcohol in het verkeer. Het gemeentebestuur deelt servetjes, suikerzakjes, onderzetters en glazen uit met het opschrift #chiguidanonbeve, wie rijdt, drinkt niet. Nonna Luisa kreeg, als enige, een helm met deze tekst.

Het is allemaal begonnen in de zomer van 1953, vertelde ze aan de Corriere della Sera, met de film Roman Holiday: Audrey Hepburn en Gregory Peck op de scooter door Rome. Haar vriendinnen vonden het maar niets, een vrouw op zo’n Vespa. Maar voor Luisa, toen 42 jaar, weduwe en moeder van drie kinderen, lonkte de vrijheid die een scooter biedt. Het paste ook wel een beetje in de moderne opvoeding die ze op de boerderij van haar ouders had gehad. Daar stonden immers ook een radio en een grammofoon. En haar vader was in Frankrijk geweest.

Die eigenzinnigheid heeft haar steeds gekenmerkt. Ze mag dan wel de oudste scooterrijder in Italië zijn – en de oudste kanariekweker – maar ze is nu het meest trots op een ander record: sinds na de Tweede Wereldoorlog ook in Italië vrouwen algemeen kiesrecht kregen, heeft zij geen gelegenheid voorbij laten gaan om haar stem uit te brengen. „Ik moest het voorbeeld geven aan mijn vriendinnen”, vertelde ze. „Als wij vrouwen niet gaan stemmen, hoe kun je dan strijden tegen de macht van de mannen?”

De lokale media in Citta di Castello eren haar als een icoon van de verkeersveiligheid. Ze heeft altijd haar helm op op de scooter. „Een kwestie van regels”, zegt ze. „Mijn ouders hebben dat zo geleerd. Regels staan gelijk aan respect.”

Toen ze uit handen van plaatselijke wethouders en politiechefs in november een speciale prijs voor de verkeersveiligheid kreeg, had Nonna Luisa ook een vermaning voor de jongeren in het gehoor (dus eigenlijk iedereen): „Rijd niet te snel, respecteer de verkeersregels, drink niet wanneer je aan het stuur zit, en vooral: zet altijd je helm op.”

    • Marc Leijendekker