De muur van Trump is nu een conceptueel kunstwerk

Kunstenaar Christoph Büchel wil de prototypes voor Trumps muur tot monument verheffen. Vanuit San Diego organiseert hij rondleidingen langs deze ‘historische land art’.

Prototypes van de muur in San Diego. AP/Elliott Spagat

Ze stonden al sinds eind oktober langs de Mexicaans-Amerikaanse grens ten zuiden van San Diego, de acht prototypes voor de muur die president Donald Trump wil gaan bouwen. In de afgelopen maanden heeft de U.S. Customs and Border Protection de modellen uitvoerig getest om te kijken welke muur het meest geschikt is om Mexicaanse immigranten te weren. Maar sinds vorige maand vormen de acht stukken muur tevens een conceptueel kunstwerk, genaamd ‘Prototypes’.

Volgens de Zwitsers-IJslandse kunstenaar Christoph Büchel (1966) hebben de acht muurdelen een belangrijke culturele, historische en esthetische waarde. Toen hij voor het eerst foto’s van de prototypes zag, moest hij denken aan Stonehenge. Ook Donald Judd, de beeldhouwer die verderop langs de Mexicaanse grens zijn minimalistische sculpturen bouwde in de Texaanse woestijn, noemt hij als referentie.

„De acht grensmuurprototypes zijn historische land art”, stelt Büchel in een persbericht dat hij namens ‘non-profit kunstorganisatie’ MAGA de wereld in stuurde - een afkorting die de kunstenaar ongetwijfeld ontleende aan Trumps slogan ‘Make America Great Again’.

Vanuit San Diego organiseert de kunstenaar de komende weken regelmatig excursies naar de prototypes. Omdat de muren vanaf de Amerikaanse kant van de grens niet goed bereikbaar zijn, voert de rondleiding via de grensovergang van Tijuana en langs het straatarme Mexicaanse deel van de grens. Onderdeel van de tentoonstelling is een petitie waarmee Büchel probeert de prototypes te behouden als publiek kunstwerk. Door ze als land art te benoemen, hoopt hij dat ze kunnen worden uitgeroepen tot nationaal monument. President Trump zelf zou zo’n monumentenstatus kunnen verlenen.

Foto Frederic J. Brown / AFP / Getty Images

Met hun gladde betonnen huid en hun ritmiek van stalen buizen hebben de muurdelen, die gemaakt zijn door zes verschillende bedrijven, onmiskenbaar iets minimalistisch. Ready-mades zijn het, deze sculpturen van zo’n negen meter hoog.

Vier zijn er gemaakt van gewapend beton, de andere vier zijn verrijkt met materialen als metaal en prikkeldraad. Sommige zijn aan de onderkant semi-transparant, zodat het landschap erachter nog te zien is. In totaal bedroegen de kosten 3,3 miljoen dollar (2,7 miljoen euro), opgebracht door de Amerikaanse belastingbetalers.

Volgens Büchel vormen de prototypes een „onbedoeld sculpturenpark” dat in het leven is geroepen door Trump en zijn aanhangers. „Dit is een collectieve sculptuur; het volk heeft deze kunstenaar gekozen”, zo zei Büchel onlangs in The New York Times. Ook als de muur er nooit komt, zegt Büchel, is het belangrijk de prototypes te conserveren. ,,Omdat ze in de loop der tijd van betekenis kunnen veranderen. Ze kunnen mensen eraan herinneren dat er ooit een plan was om deze muur te bouwen.”

Zijn kunstwerk is geen politiek statement, benadrukt Büchel, die bekend staat om zijn omstreden kunstwerken. Zo bouwde hij op de Biënnale van Venetië in 2015 een moskee in een kerk en transformeerde hij in 2010 de Wiener Secession om tot seksclub. De muren bewondert hij vooral om hun esthetiek, zegt hij in The New York Times. „Ze hebben een enorme visuele impact. Daarom moeten ze geconserveerd worden.”

Prototypes. T/m 28 jan in Otay Mesa, San Diego. Inl: www.borderwallprototypes.org
    • Sandra Smallenburg