Commentaar

Breng de winning van gas in Groningen nu versneld terug

Een overheidsfalen van on-Nederlandse proporties. Deze woorden over het beleid ten aanzien van de gevolgen van de gaswinning in Groningen komen niet van de plaatselijke bevolking. Zij werden eind vorig jaar uitgesproken door minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD). Toen ging het nog over de afwikkeling van eerdere aardbevingsschade als gevolg van de gaswinning. De verwachting was, nog geen maand geleden, dat het terugbrengen van die winning gepaard zou gaan met een afnemende seismische activiteit – minder, en vooral minder hevige bevingen dus. Hoewel dit soort prognoses sterk afhangen van de gekozen vooronderstellingen en altijd onzeker zijn, is de beving van maandag, met een kracht van 3,4 op de schaal van Richter, een forse tegenvaller.

In hoeverre het nu versneld terugbrengen van de winning gaat helpen bij het voorkomen van erger, blijft sterk van de gehanteerde modellen afhangen. Maar het wordt de vraag of prognoses nog veel zin hebben. Dat heeft niet alleen te maken met wetenschappelijke onzekerheid, maar zeker ook met het incasseringsvermogen van de getroffen bevolking. Dat is begrijpelijk. Jaren van dralen en gebroken beloften bij de afhandeling van de bevingsschade hebben het vertrouwen tussen de burgers, de NAM en de landelijke overheid beschadigd.

De NAM voelt dit zelf ook aan. Woensdag liet het bedrijf weten zich te schikken in welk besluit over de gaswinning minister Wiebes ook neemt. Daarmee begint voor Wiebes een complex traject, dat onder forse tijdsdruk staat. De seismische kalmte waarop na het terugbrengen van de productie al dan niet terecht was gehoopt, bleek sowieso een illusie. De situatie vergt nu snel ingrijpen.

Het zal kunnen betekenen dat de winning van aardgas fors terug moet. Ook al is de relatie tussen bevingen en het tempo van winning kennelijk niet in steen gehouwen, het lijkt nu beter om dan maar té voorzichtig te zijn.

Er zijn leveringsverplichtingen aan het buitenland. Die kunnen als het echt moet ook met in- en doorgevoerd gas worden voldaan. Nederland is een draaischijf in het internationale gasverkeer. Er is al ruime ervaring met het geschikt maken van buitenlands, hoogcalorisch, gas voor gebruik in huishoudens.

Dan zijn er de financiële consequenties. Ook die zijn overkomelijk. De gaswinning is nu al 40 procent van wat het vijf jaar geleden nog was. De derving van de bijbehorende inkomsten door de staat is destijds opgevangen in economische omstandigheden die ongekend zwaar waren. Bij de huidige flinke opleving van de economie moet de resterende financiële tegenvaller een stuk makkelijker te incasseren zijn – al zal daar in het kader van het Regeerakkoord wellicht voor moeten worden bezuinigd. Wellicht is dat een extra reden om het afschaffen van de dividendbelasting (kosten 1,4 miljard euro) nog eens te heroverwegen.

Al met al staat Nederland nu voor de keus de gaswinning definitief terug te brengen. Dat is niet zo dramatisch als het lijkt. Wie iets meer dan tien jaar vooruitkijkt, zag al een samenleving waarin het gebruik van gas volgens plan zou worden uitgefaseerd. De beving van maandag versnelt zo enkel een proces dat toch al aan de gang was. Dat laat een goede, bevredigende en definitieve regeling voor de schade over. Laat Wiebes daar even daadkrachtig in zijn als hij van plan lijkt met het terugbrengen van de oorzaak van die schade zelf.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.