Met adoptiekinderen op vakantie naar hun roots

Adoptie Gezinnen gaan steeds vaker op vakantie naar het land van herkomst van hun adoptiekind.

Het gezin Van der Zwan ging afgelopen zomer naar China, het land waar de dochters Yara en Linouk oorspronkelijk vandaan komen. Foto’s uit privécollectie familie Van der Zwan

Wie niet beter weet zou de Giggling Tree, gelegen tussen de bergen in het Chinese arrondissement Yangshuo, aanzien voor een camping in Zuid-Frankrijk. Op het terras zitten gezinnen – overwegend Nederlands – aan de koffie met appeltaart. Uit het zwembad verderop klinkt af en toe een plons of een lachsalvo. Een Chinees meisje en jongetje van een jaar of 10 spelen darts in een hoekje. „Yes!” roept het jongetje als zijn pijltje ergens in het midden van het bord beland. „Maar je staat veel te dichtbij!” protesteert het meisje. Vlak voor het echt ruzie wordt, komen hun Nederlandse ouders al naar beneden. Tijd voor een fietstocht.

De Giggling Tree is een populaire bestemming voor Nederlandse gezinnen die op ‘roots-reis’ zijn: op vakantie in het land van herkomst van hun adoptiekinderen. „Steeds meer adoptieouders nemen hun kinderen mee naar het land waar ze vandaan komen”, vertelt Chris Thie, nazorgmedewerker bij Stichting Adoptievoorzieningen. Zij werkt al twaalf jaar met adoptieouders en –kinderen, en heeft de interesse in dit soort reizen in die tijd flink zien toenemen. „Vroeger was het in adoptiegezinnen een stuk minder gebruikelijk zo actief bezig te zijn met het land van herkomst van de kinderen”, zegt Thie. Dat zorgde er soms voor dat geadopteerde kinderen zich „gespleten” voelden, en zich moeilijk konden hechten aan de ouders en hun cultuur. „Ze kregen het gevoel nergens bij te horen.”

Vandaar dat Stichting Adoptievoorzieningen ouders adviseert juist al op jonge leeftijd met hun adoptiekind te praten over het land waar ze vandaan komen en dat eventueel ook samen te bezoeken. Thie: „De band tussen adoptieouders en -kinderen wordt meestal steviger als de ouders laten zien dat zij ook interesse hebben in het land waar hun kind vandaan komt.”

Speciale reizen

Veel ouders die met hun kinderen op roots-reis willen, komen uit bij reisorganisatie Lotus Tours, in handen van Liliane Clavaux en Marjolein Penning, beiden zelf adoptiemoeder. Zo’n elf jaar geleden begonnen ze met het organiseren van reizen naar China, specifiek voor gezinnen zoals die van hen. In Nederland komen de meeste adoptiekinderen uit China. Hoewel het totale aantal adopties van buitenlandse kinderen in Nederland steeds verder afneemt, blijft China’s aandeel, ondanks het afschaffen van de éénkind-politiek in 2015, het grootst. In 2012 kwamen 192 van de in totaal 488 uit het buitenland geadopteerde kinderen uit China; in 2016 waren dat er 58 van de 214.

Vlak na het begin ervan in 2006 waren de roots-reizen al „best een groot succes”, zegt Penning. Inmiddels begeleidt Lotus Tours elk jaar zo’n 100 tot 130 Nederlandse gezinnen. Ze bezoeken de plaats waar de adoptiekinderen vandaan komen, maar ook toeristische attracties: de Chinese muur en de panda’s in Chengdu. Als afsluiting is er vaak nog een week in een resort als de Giggling Tree, om bij te komen. Veel reizigers hebben weinig ervaring met reizen buiten Europa – vandaar dat Penning en Clavaux hen zoveel mogelijk uit handen nemen. Van het kopen van treintickets tot het zorgen voor een ontbijt dat enigszins lijkt op het Nederlandse. De reissom ligt tussen de tien- en twaalfduizend euro voor vier personen – sommige gezinnen sparen ervoor vanaf het moment van adoptie. Naast China zijn ook Ethiopië en Taiwan inmiddels toegevoegd als bestemmingen.

Een hoop emoties

Gezinnen gaan op roots-reis langs bij het tehuis waar de kinderen als vondeling terecht zijn gekomen – in China worden baby’s vrijwel nooit officieel afgestaan door de ouders – of bij het pleeggezin dat ze heeft opgevangen. Het traceren van die tehuizen en pleeggezinnen is een hoop werk, vertelt Penning, vooral omdat ze „in China over dat soort dingen vaak niet zo veel kwijt willen”. Lotus Tours heeft inmiddels een kantoor op locatie dat contact zoekt met de tehuizen en pleeggezinnen.

Het gezin Van der Zwan ging afgelopen zomer naar China, het land waar de dochters Yara en Linouk oorspronkelijk vandaan komen.

Foto’s uit privécollectie familie Van der Zwan
Foto’s uit privécollectie familie Van der Zwan

Maar naast logistieke moeilijkheden kan een roots-reis ook een hoop emoties met zich meebrengen, zegt Thie, vooral bij de adoptiekinderen. „Als die in een tehuis langs alle bedjes lopen en denken: hier heb ik zelf gelegen, kan dat een hoop verdriet losmaken.”

Belangrijk is volgens haar dat adoptieouders en –kinderen voorafgaand aan de reis al een begin hebben gemaakt met ‘adoptierouw’: het verwerken van het feit dat het kind is afgestaan, „het verdriet van elk adoptiekind”. Stichting Adoptievoorzieningen helpt ouders te bepalen of hun kinderen toe zijn aan de roots-reis: hebben ze al genoeg vragen gesteld over zijn afkomst? Hebben ze geaccepteerd dat ze waarschijnlijk nooit zullen weten wie zijn echte ouders zijn? Thie: „Als dat nog niet helemaal verwerkt is, kan een roots-reis juist voor een hoop verwarring zorgen.”

Het moeilijkste moment tijdens een roots-reis is vermoedelijk de ontvangst in de tehuizen en bij de pleeggezinnen. „Het lastige is dat wij niet weten of ze daar zitten te wachten op zo’n bezoek”, zegt Penning. Het kan zijn dat voor het ene adoptiekind de vlag bij het tehuis uitgaat, terwijl de ontvangst bij het tehuis van het andere kind heel koel is. Dat was bijvoorbeeld het geval bij het gezin Van der Zwan uit Bleiswijk. Zij gingen afgelopen zomer naar China om te zien waar hun geadopteerde dochters Linouk (18) en Yara (16) vandaan komen. Bij Yara’s tehuis hing een grote slinger met ‘Welcome Home’. „We kregen een lunch en een rondleiding”, vertelt Yara enthousiast. Ze speelde in het tehuis met de kinderen en overweegt er zelfs vrijwilligerswerk te gaan doen als ze straks klaar is met de havo.

Anouk Eigenraam ging in 2014 naar Zuid-Korea, op zoek naar haar familie. Die vond ze, maar ze leerde ook over wat er allemaal op grote schaal mis gaat bij internationale adoptie

Bij Linouk, student food & lifestyle aan het mbo in Schiedam, was het heel anders. „De directeur van mijn tehuis had ons bezoek helemaal niet voorbereid”, vertelt ze. Het was dan ook heel kort, „we kregen een snelle rondleiding en toen moesten we alweer weg”.

Mooie afsluiting

Bij Stichting Adoptievoorzieningen worden ouders zo goed mogelijk voorbereid op een teleurstelling. „Sommige kinderen hebben hooggespannen verwachtingen over het weerzien met hun verzorgsters”, zegt Thie. Als die er dan niet zijn, of niet enthousiast reageren, is dat een enorme tegenslag. De stichting raadt ouders daarom aan om vooraf alle mogelijke scenario’s met hun kinderen door te spreken: wat als je je pleegmoeder niet aardig blijkt te vinden? Wat als je tehuis heel armoedig blijkt te zijn?

Het tehuis waar Yara als vondeling terecht kwam. Foto’s uit privécollectie familie Van der Zwan

Yara en Linouk zijn toch blij, zeggen ze, dat ze de plek hebben gezien waar ze de eerste tweeëneenhalf jaar van hun leven hebben doorgebracht. „Het voelt niet als thuis, maar toch is het leuk om te zien waar je vandaan komt”, zegt Yara. In het tehuis heeft ze voor het eerst een babyfoto van zichzelf gezien. „Ik wist dat ik vroeger geopereerd was aan een bult op m’n voorhoofd, maar had geen idee hoe die eruitzag.” Nu weet ze hoe het komt dat ze links „maar een halve wenkie” heeft – ze werkt het bij met wenkbrauwpotlood, zegt ze.

Voor ouders Petra en Dick van der Zwan – zij doet de boekhouding bij een kinderdagverblijf, hij werkt bij een tegelhandel – was de roots-reis „niet per se heel emotioneel”, zeggen ze. Maar, zegt Dick van der Zwan, „we vonden het wel belangrijk om te doen, iets dat erbij hoort”. Toen de meisjes jonger waren leek het hen zonde om zo veel geld uit te geven voor een reis die ze later toch weer zouden vergeten. Maar op deze leeftijd, 16 en 18, vonden ze het „een mooie afsluiting voor hun tijd bij ons thuis”. Veel later had het ook niet gemoeten, zegt Petra van der Zwan. „Straks krijgen ze vriendjes enzo, dan willen ze niet meer.”

Lees ook het opiniestuk van auteur en adoptieouder Auke Kok: Alsof adopteren nu iets fouts is

Ook Stichting Adoptievoorzieningen is positief over het toenemend aantal roots-reizen, ondanks de mogelijke teleurstellingen tijdens de reis. „Het is gewoon belangrijk om niet zomaar te gaan”, zegt Thie. „Het is geen vakantie. Je moet echt goed voorbereid zijn.”

Gevraagd wat ze het allerleukst vonden aan China zeggen Yara en Linouk in koor: „Het eten”. Linouk somt op: „Noedels, buns, dim sum”. En het winkelen: ze hebben sjaals en souvenirs gekocht op de zijdemarkt in Beijing, en neppe Beats by Dre-koptelefoons. Maar wat Yara het meest is bijgebleven is de vlucht van Amsterdam naar Beijing. „Toen zat ik naast een Chinees meisje van mijn leeftijd, dat met haar school op excursie was geweest naar Nederland”, vertelt ze. „Dat had ik dus net zo goed kunnen zijn. Gek toch?”

    • Doortje Smithuijsen