Deze escape room is voor de echte filmkenners

Puzzels Escape Rooms zijn populair, in Amsterdam is er nu één speciaal voor filmkenners. NRC-filmrecensent Dana Linssen probeerde hem uit.

Foto Inigo Garayo

Opgesloten zitten in een film. Is dat nou de ultieme nachtmerrie of de ideale droom van een filmliefhebber? Natuurlijk, sommige films kunnen je niet lang genoeg duren. Dat is meer vakantie. Een dagje aan het strand. Of een picknick op een bergtop. Maar er zijn er genoeg die zijn opgebouwd als een game, met veel spanning en suspense, hindernissen en tegenslagen, waarbij je doodnerveus hoopt dat je samen met de hoofdrolspelers veilig de eindstreep zult halen. Dus ik betrad ietwat zenuwachtig de eerste escape room met een filmthema die comedygroep Boom Chicago kortgeleden in hun theater in Amsterdam opende. Vast en zeker omdat ik als filmrecensent veel te veel films heb gezien, en daardoor weet dat je nooit het noodlot moet tarten en je vrijwillig moet laten opsluiten. Maar ook omdat ik een beetje bang was om door de mand te vallen. Weet ik wel echt genoeg van film om de weg naar buiten te vinden? Of is al die kennis misschien wel het grootste obstakel?

De Escape Through the Movies is namelijk niet zomaar een escape room, maar een lange route die je voert door de gangen en trapportalen, kruipruimtes, vergeten achterafkamertjes en de oude projectiecabine van het Rozentheater. Ze zijn allemaal omgebouwd tot filmsets, van The Matrix tot Silence of the Lambs, van Alles is liefde tot Chucky. Met decors, props, geluid- en lichteffecten en echte filmpersonages die je hun wereld binnenlokken. Bijna een mini-filmstudio, die je van het ene genre naar het andere transporteren.

Escape rooms zijn een soort real live Cluedo. De 3D-puzzelverhalen zijn immens populair, met eigen nieuwsbrieven en recensiesites. In veel Europese steden lijkt het wel alsof er naast elk verlaten stadspand opeens een discreet bordje ‘Escape Room’ hangt. „Het zijn vaak tourist traps”, zegt Andrew Moskos, initiatiefnemer bij Boom Chicago. „Terwijl goede escape rooms ideale familieuitjes zijn. De meeste dingen die ouders met kinderen kunnen doen zijn voor een van de partijen maar ‘mwah’. Museum? Leuk voor de ouders. Gamen? Leuk voor de kinderen. Hier kan iedereen iets met zijn eigen interesses en vaardigheden.”

Een escape room is ook populair als bedrijfsuitje: ‘Je ontdekt ineens veel verborgen talent’

Die trend sluit ook aan bij het verlangen van veel mensen om weer iets samen te doen. De meeste escape rooms zijn sfeervolle stijlkamers, met net echte rekwisieten, aangepast aan het thema van de megapuzzel: van bankovervallen tot kunstdiefstallen, het oplossen van misdaden of het kraken van Tweede Wereldoorlog-codes.

Meer nodig dan ruimtelijk inzicht

Het script van Escape Through the Movies is losjes gebaseerd op dat van The Matrix. Al spelen acteurs een paar klassieke filmschurken die je liever niet in levende lijve tegenkomt, ook niet als ze veilig achter tralies lijken te zitten. Maar het is ook een reis door de tijd, die de herinnering aan de geschiedenis van het oude Rozentheater levend houdt, ooit een van de eerste bioscooppaleizen van Amsterdam. Tot de jaren zeventig werd het gebruikt voor filmvertoningen, sinds 2013 is het de thuisbasis van Boom Chicago. Het idee voor een escape room ontstond toen de komieken op tournee in Praag neerstreken en daar een escape room bezochten. Ze waren verkocht. „Maar waarom dan niet iets wat meer interactief en avontuurlijk was, alsof je plotseling op een filmset was gedropt? Waarbij ze niet alleen hun liefde voor grappen en raadsels, maar ook hun theaterervaring konden inzetten. Een escape room next level.” Moskos vertelt hoe hij voor zijn komst naar Nederland manager was van een klassieke bioscoop in Chicago, waar niet alleen de filmliefde begon maar ook zijn interesse in de labyrintische architectuur van veel bioscopen.

Er komen een paar klassieke filmschurken voorbij die je liever niet in levende lijve tegenkomt

En inderdaad, in Escape Through the Movies heb je meer nodig dan een beetje ruimtelijk inzicht en slimheid voor de IQ-puzzels. Wie de filmposters aan de muren herkent zal eerder de uitweg naar een volgende ruimte ontdekken. James Bond-vechtkunsten komen van pas in een echte motion capture-scène. En wie een beetje weet hoe een filmprojector werkt heeft ook een voorsprong. Maar hoeveel mensen hebben zo’n ding weleens van dichtbij gezien? Dus alleen al om een 35mm-projector te mogen aanraken en openmaken, de lampen en lenzen te bestuderen is dit raadsel de moeite waard.

Iets gemoedelijker dan een horrorfilm

Afgelopen jaar kwamen er maar liefst twee films uit die het populaire fenomeen van de escape room als setting hadden (verwarrend genoeg allebei Escape Room geheten). Horrorfilms natuurlijk. In de ene is zelfs een filmcriticus de pineut. Kan hij zijn vriendin uit handen van een andere filmfreak redden?

In Amsterdam gaat het er ondanks schrikeffecten en kruip-door-sluip-door-gangetjes wel iets gemoedelijker aan toe. Met maximaal vijf personen ben je ongeveer een uurtje bezig, en als je er niet uitkomt, hoef je niet voor altijd in de gangen van de oude Capitol-bioscoop te blijven dwalen.

Escape Through the Movies gaat om de ervaring, al zijn de puzzels uitdagend genoeg om je te doen geloven dat je voor altijd in dit backstage-doolhof verdwaald kunt blijven.

Escape Through the Movies. Boom Chicago, Amsterdam. Inl: boomchicago.nl/escaperoom.
    • Dana Linssen