Wat gebeurt er met onze afgedankte kerstbomen?

Wekelijks zoekt de redactie wetenschap het antwoord op een veelgestelde vraag. Vandaag: waar blijven die 2,5 miljoen kerstbomen?

Foto iStock

Zo’n 2,5 miljoen kerstbomen zijn er deze winter in Nederland verkocht, vermoedt kweker Gerard Krol. Echte bomen welteverstaan, want als voorzitter van de Vereniging Nederlandse Kerstbomenkwekers heeft hij weinig op met de nepvariant. „Er wordt gezegd dat een kunstboom milieuvriendelijker is, maar dat hangt ervan af hoelang zo’n exemplaar meegaat.”

Op de website van Milieu Centraal staat dat de kunstboom en de natuurboom moeilijk vergelijkbaar zijn, maar dat de koolstofdioxide-uitstoot bij beide ongeveer gelijk is aan 25 kilometer autorijden, als je kijkt naar de impact van ‘productie, transport en wegdoen’. Dat woordje ‘wegdoen’ fascineert. Want wat gebeurt er met een afgedankte boom?

Jarenlang waren grootschalige kerstboomverbrandingen de trend. Houten pallets opstapelen, dode kerstbomen erbij, scheut benzine erover en branden maar. De verbrandingen raakten de laatste jaren in onbruik – te gevaarlijk, te veel rook. Veel gemeenten zamelen de bomen daarom nu apart in. „Een overzicht van wat er per gemeente met de bomen gebeurt hebben we niet”, vertelt Sytske de Waart van Milieu Centraal. „Volgens het nieuwe Landelijk Afvalbeheerplan is composteren of vergisten de aangewezen afvalroute voor kerstbomen an ander grof groenafval.” Verbranden mag ook, maar niet buiten een professionele installatie. „Een lekker fikkie stoken van je oude kerstboom mag dus niet zomaar! Maar gemeentes kunnen hier wel ontheffing voor verlenen.”

Een minderheid van de 2,5 miljoen bomen heeft een kluit. Niet alle kluitboom zijn herplantbaar: vaak zijn ze gerooid lang voordat ze in een huis belanden en niet in optima forma. Het verblijf in een warme, droge huiskamer verbetert hun conditie niet. En een boom die ruw uit de grond wordt getrokken verliest vaak te veel wortels.

Speelmateriaal

Geen kluitboom en toch op zoek naar iets speciaals? Jaarlijks kunnen onbespoten, onversierde kerstbomen worden ingeleverd bij Dierenpark Amersfoort. De olifanten, kamelen, tijgers en Japanse makaken gebruiken de bomen als speelmateriaal. In de VS gooien natuurbeschermers overigens vaak kerstbomen in meren. De kunstmatige riffen dienen als schuilplaats voor jonge vissen.

Wie nog niet toe is aan het afscheid van zijn fijnspar of Nordmann kan ervoor kiezen de takken af te knippen en als isolatiemateriaal over vorstgevoelige tuinplanten te leggen. Voor wie echt gehecht is geraakt aan zijn exemplaar is een adoptieboom een goede optie. Zo verhuurt Erwin Kooijman uit Leusden al bijna 15 jaar biokerstbomen met kluit. Mensen kunnen hun adoptie-exemplaar terugbrengen na Kerst en hem het jaar erop weer halen. Tot 90 procent van de bomen overleeft de huurperiode. Kooijman: „We checken de conditie van de bomen als we ze terugkrijgen, maar soms sneuvelt er eentje. Of er raakt een label los. Dan komen de tranen.” Vijf jaar is de maximumleeftijd. Daarna worden de bomen te groot.

En de kunstboom? Die gaat volgens onderzoek vaak zo’n 10 jaar mee, zegt De Waart. „De levensduur van een kunstkerstboom zal vooral van de kwaliteit afhangen. Als je een goede kunstboom hebt, is de 20 jaar vermoedelijk wel te halen.” De productie is wel milieubelastender, maar de langere levensduur compenseert dat. Na 9 tot 17 jaar is een kunstkerstboom meestal wel milieuvriendelijker dan een natuurlijke.