Column

Verlos ons van de televisie over de Hollandse ziel

Zap Twee overbodige programma’s over de Nederlandse identiteit draaien om boeiende vrouwen, als Ryanne van Dorst. Je zou ze graag in een beter programma willen zien.

Marokkaanse Amsterdammers in Groeten uit Holland

Het bezoek van paus Johannes Paulus II aan Nederland was in 1985 voor het programma Pisa van Henk Spaan en Harry Vermeegen aanleiding om ‘Popie Jopie’ (gespeeld door Spaan) te laten kennismaken met de Nederlandse identiteit. Zo werd de kerkvorst onder het motto ‘gezellig’ gedwongen een biscuitje in een kopje thee te dopen. „Getverdemme”, riep de paus. Het enige onderdeel van de kennismaking waar hij plezier aan beleefde, was dat waarin hij à la Hansje Brinker een watersnood moest zien te voorkomen. „Vinger in dijk, si! Gezellig, no!” Onvergetelijke televisie.

Televisie om naar terug te verlangen, nu de obsessie met de nationale identiteit van politici is overgeslagen op andere media. Dat álles over dit onderwerp de laatste jaren al is gezegd, was voor BNNVARA geen bezwaar om maandag twee nieuwe programma’s te beginnen rond de vraag wat ‘de Nederlandse identiteit’ eigenlijk is: Groeten uit Holland en Holland. (Om onnaspeurlijke redenen gaat Nederland bij identiteitskwesties ineens ‘Holland’ heten.)

Nu is er wel meer overbodige televisie, maar in deze twee gevallen is het doodzonde, want voor beide programma’s geldt dat de mensen die erin centraal staan enorm de moeite waard zijn. Groeten uit Holland gaat over vijf Marokkaanse vrouwen (vijftigers en zestigers) die elkaar kennen uit een buurthuis in Amsterdam-West: Farida, Fatima, Khadija, Halima en Habiba. Ze wonen twintig of dertig jaar in Nederland. De een heeft zeven kinderen, de ander vier en heeft lang als kok gewerkt, een derde heeft de ware liefde nooit gevonden ondanks verschillende huwelijken. Slecht Nederlands wordt afgewisseld met puur Amsterdamse tongval in ‘bakkie koffie’. Vrouwen van wie ik alles wil weten, hun héle levensverhaal. De oudere Marokkaanse Nederlander is immers niet oververtegenwoordigd in de media. Een buitenkans.

Maar BNNVARA stuurt ‘de dames’ (dixit de voiceover) naar Madurodam. Vervolgens gaat het met vlaggetjes en oranje hoofddoekjes naar Prinsjesdag, met als leidende vraag ‘kennen ze Nederland wel?’ Goed genoeg om ‘morgen krijgen we de rekening thuis’ te zeggen over de begrotingsplannen.

Er zitten vlagen in Groeten uit Holland van wat sterke vrouwenportretten hadden kunnen zijn. Autochtone Nederlanders reageren blij op de oranje moslima’s, al onderbreekt een man een lang betoog over verhoging van de uitkeringen met „Yawash, yawash”. Rustig, betekent dat. In het Turks.

Voor haar programma Holland was ook zangeres Ryanne van Dorst (Elle Bandita) in Madurodam. In het Openluchtmuseum volgde het in identiteitszaken onvermijdelijke hé-daar-hebben-we-Herman-Pleij-moment. En met een Oranjefan kwam ze tot vlak bij Máxima, waar ze een knoop opraapte die mogelijk van de koninklijke outfit was gesprongen.

Het programma is frustrerend omdat Van Dorst zo geestig is. Aankondigingen begint ze met ‘Met Ryanne’ alsof ze de kijker aan de telefoon heeft. Haar etiquetteloze en wispelturige interviewtechniek maakt de reportages van de zangeres onweerstaanbaar. Nadat ze de tegenstribbelende hoogleraar Lotte Jensen er eerst toe verleidt met haar het Wilhelmus te zingen, onderbreekt ze Jensen bij de tweede maat met: „Nee joh, kom op man!” De vlag, dat Wilhelmus – ze gaat ervan met haar ogen rollen.

Een spetterend talent – en daarom doet het pijn aan de ogen om haar bij willekeurige huizen te zien aanbellen en vragen of men nog om zes uur aan tafel gaat. Dus, bij de knoop van Máxima: verlos ons van de Nederlandse identiteitstelevisie en laat talenten dingen maken die ertoe doen.

Correctie (9 januari 2018): De artiestennaam van Ryanne van Dorst is Elle (niet Ella) Bandita.