Opinie

    • Maxim Februari

Van dode bomen naar schaarse elektriciteit

Met Harry kom ik in gesprek over de onderwereld. We drinken koffie en hebben de rest van de wereld al doorgenomen. Het fokken van hoenders, zoals de zilveren Wyandottes en de Assendelfters met hun grote legkracht. We hebben het faillissement opgerakeld van bedrijven die handelen in keermuren van damwandplaten. En nu dalen we dus af naar de criminaliteit.

Ik zeg iets over een handgranaat in een plastic tasje aan de deurknop van een drugsbaas in de buurt. Harry vertelt dat hij een paar jaar geleden een net opgerolde wietplantage heeft bezocht onder een hondenhok op een oud kampeerterrein. Je kroop dat hondenhok in, zakte door een ingangsluik in de tunnel en na dertig meter lopen belandde je in een gigantische ondergrondse loods. Een constellatie van ontelbare zeecontainers. Er waren aparte motorruimtes, zegt hij, met dieselaggregaten en eigen watervoorzieningen voor de planten.

Als Harry het heeft over dikke elektriciteitskabels die naar gemeentelijke lantarenpalen slingerden, krijg ik opeens een visioen. Ik zie heel duidelijk een toekomstbeeld voor me van ondergrondse plantages waar cryptovaluta worden gekweekt. Bitcoin-mijnen die illegaal hun elektriciteit aftappen van gemeentelijke oplaadpalen. Het is een tamelijk realistisch visioen. De laatste tijd is iedereen zich opeens zorgen gaan maken over het elektriciteitsverbruik door de aanmaak van digitale munten: voor het delven van cryptovaluta is per jaar nu al meer energie nodig dan landen als IJsland of Ierland jaarlijks verbruiken. Je kunt je gemakkelijk voorstellen dat daardoor een run op elektriciteit ontstaat buiten de legale paden om.

Elektriciteit is nu eenmaal niet gratis. In berichten over energieslurpende digitale munten duikt het inzicht eindelijk op. Onheilsprofeten hebben al eerder gewaarschuwd dat internetgebruik meer elektriciteit gaat kosten dan verstandig is, maar toch klikt de mensheid door alsof het niet op kan. Herinner je je nog hoe honend werd gedaan over kranten en boeken van papier? ‘Dode bomen’. Of, als de critici heel hip en cool wilden doen, ‘deaude beaumen’. Vandaag wordt voorspeld dat opnieuw ouderwetse steenkoolcentrales moeten verrijzen om alleen al de hippe digitale valuta overeind te houden. Zo strandt de droom van een elektronisch bestaan gewoon weer als vanouds in klimaat- en milieuschade. Deaude dreaumen.

Bij alle hippe nieuwigheid kan het geen kwaad een beetje down to earth te blijven

Want de eeuwige tekorten zijn niet verdwenen en schaarste beheerst nog steeds de planeet. Je kunt wel beweren dat we vanaf nu met data betalen en je kunt doen alsof data heel etherisch uit gratis sterrenstof bestaan, maar dan zie je toch echt iets over het hoofd. Er is schaarste aan energie en grondstoffen en we zijn nog steeds onderworpen aan de oude wetten van de materie.

Zelfs geldloze en cashloze samenlevingen bereik je niet zonder eerst in een hondenhok te kruipen op een verlaten camping. Wat zeg ik? Juist zulke samenlevingen bereik je via zo’n hondenhok. Als er geen geld of geen cash meer is, heb je voor betalingsverkeer opeens een serieuze elektronische infrastructuur nodig. En die infrastructuur vind je niet aan het eind van de regenboog, die zul je moeten aanslingeren in steenkoolcentrales of met dieselaggregaten in motorruimtes van oude zeecontainers.

En dat is waarom ook alweer precies zo actueel en relevant? Omdat Trumps Amerika zojuist de netneutraliteit heeft afgeschaft. Saai en technocratisch nieuws, zou je zeggen. Want oké, dan krijgen sommige partijen voorrang in het dataverkeer en krijgen ze sneller internet dan andere partijen. Nou en, zou je zeggen. So what? Na und? Maar snap je wat dat betekent? Het is het begin van de rantsoenering van het internet. De grenzen van de capaciteit worden zichtbaar en schaarste dient zich openlijk aan. Precies daarom worden sommigen gelijker dan anderen en krijgen ze meer internet dan de rest.

Het afschaffen van de netneutraliteit is, kortom, het afschaffen van gelijkheid in een wereld waarin schaarste heerst. Die schaarste is een gegeven. Iedere keer denkt de mensheid weer de alchemistische uitweg uit de armoede te hebben gevonden, de winstverdriedubbelaar, het internet, een recept voor goud, en iedere keer stuit ze daarbij op oude grenzen. Waarna steevast voorstellen volgen om de armoede ongelijk te verdelen.

Bij alle hippe nieuwigheid kan het geen kwaad een beetje down to earth te blijven en te beseffen dat de eeuwige kwesties van vrijheid en gelijkheid niet verdwijnen. Afschaffen van de netneutraliteit klinkt heel abstract, maar het betekent gewoon dat ergens in een loods mensen een toestel in elkaar hebben geflanst waarmee ze het vermogen hun kant op harken.

Maxim Februari is jurist en schrijver, www.maximfebruari.nl.
    • Maxim Februari