Seksistisch? Zo had de studieclub het niet bekeken

Aardwetenschappers Ouders van een student klagen over „vrouwenhaat” in verenigingsliedjes.

De voorzitter van de studievereniging Utrechtse Aardwetenschappen Vereniging (UAV) schrok zich rot, toen zij de brief onder ogen kreeg waarin ouders van een lid schrijven dat zij „furieus” zijn over liederen die tijdens het introductieweekend worden gezongen. „Het seksisme, de vrouwenhaat en de verkrachtingsfantasieën die daaruit spreken zijn walgelijk en ontoelaatbaar”, schrijven zij.

Zo had het bestuur er zelf nooit naar gekeken. „Het zijn gewoon woorden op papier die zeker niet serieus genomen moeten worden”, meent student en verenigingsvoorzitter Marleen Ketelaars. „Zoals een vierjarige lacht om poep-en-piesgrapjes, zo lacht een student om seks.” Desondanks heeft de UAV besloten om de woorden ‘hoer’ en ‘slet’ definitief uit de zangbundel te schrappen. Het faculteitsbestuur van de Universiteit Utrecht (UU) is geschrokken van de teksten en vindt deze „onaanvaardbaar en ontoelaatbaar”. De financiering van de studievereniging wordt opgeschort. Er wordt nader onderzoek gedaan door „een onafhankelijke partij”.

In de bundel staan onder meer dertien „winnende introliederen”, teksten die zijn geschreven en worden gezongen door de eerstejaars tijdens het jaarlijkse introductiekamp. In vijf van die liedjes worden vrouwen „veldwerksletten” of „kuthoeren” genoemd. Andere liederen gaan vooral over seks en drank, zoals Te lam om te zingen, waarin mannen zeggen: „Mijn moker is mijn derde been / Ik ram er stenen mee kapot / Maar ’k douw ’m liever in je grot.” Dat vindt het meisje „wonderbaar”, blijkt later in het lied, maar wel wat „raar”. „Want ik ben pas veertien jaar.” Een lied als Viva vagina, waarin de vrouw „begint te braken, over mijn hele mallemoer” en de „vuile veldwerkhoer” daardoor de piemel „smerig” maakt, vinden de ouders „schandalig”.

Studentenverenigingen liggen al langer onder vuur vanwege grensoverschrijdend gedrag. Lees meer in het NRC-dossier Ontgroeningen.

‘Een koude douche’

De ouders kaartten de kwestie in oktober vorig jaar anoniem aan bij het departement. Zij belden met Jeannot Trampert, het hoofd van de afdeling aardwetenschappen. Hij zei volgens de ouders niets te kunnen doen omdat de studievereniging onafhankelijk is. Zelf wil hij aan deze krant niets kwijt over de inhoud van dat „vertrouwelijke gesprek”.

Ook in NRC willen de ouders niet met naam genoemd worden omdat zij de identiteit van hun kind willen beschermen. Zij lazen de liedteksten nadat hun kind afgelopen najaar was teruggekomen van kamp. Dat was „een koude douche”. „Bij een studie als aardwetenschappen dachten wij eerder aan Bever-schoenen dan aan dit volstrekte disrespect.” Het verbaasde hen ook omdat UAV een studievereniging is en geen studentenvereniging – die laatste staan bekend om hun liederlijke traditie. UAV heeft ongeveer duizend leden. Van de eerstejaarsleden is 30 procent vrouw en 70 procent man.

Vrouwen komen ook, maar in mindere mate, aan het woord in de liederen. Bijvoorbeeld in het nummer Tango (geen winnend lied, maar uit de sectie ‘overige’) waarin de mannen zingen: „Het gras was lang, haar rok was kort. Die heb ik van haar reet gesjord. Ik lei haar op een grote steen, En ging er ritmisch overheen.” De vrouwen reageren: „Het gras was lang, zijn boxer kort. Die heb ik van zijn reet gesjord. Ik keek hem heel verbijsterd aan. En zei: doe die boxer maar weer aan.” In het lied Ik heb zo keihard geneukt bezingen ze het geslacht van de man. „Ik ben zo wa-wa-wa-waanzinnig geneukt / jij hebt je hamer in mijn grotje gebeukt / Hieperdepiep, jij zit zo diep / want jouw lul is zo dik en zo groot.”

Naar aanleiding van de klacht van de ouders heeft UAV aan verschillende studenten gevraagd of zij seksisme of seksuele intimidatie binnen de vereniging ervaren. „Maar dat is niet het geval”, zegt Ketelaars. Zelf heeft zij nooit „een dreigende atmosfeer” ervaren. Wel kwam het bestuur na meerdere gesprekken tot de conclusie dat de woorden ‘hoer’ en ‘slet’ uit de bundel moeten. „Daarmee denigreer je de vrouw”, zegt Ketelaars. „Dat kan gewoon niet. De maatschappij verandert.”

We kijken in dit „tijdperk van MeToo” met andere ogen naar liedteksten, constateert Martine de Bruin. Zij doet bij het Meertens Instituut onderzoek naar liedcultuur. „De meeste studentenliederen zijn geschreven vanuit het mannelijk perspectief.” Er is de afgelopen decennia volgens De Bruin een verschuiving geweest in het taalgebruik in die liederen. „Vroeger was het taalgebruik meestal verhuld. Er ‘barst’ bijvoorbeeld een wijnvat als er actie wordt ondernomen.” De laatste decennia worden liederen explicieter.

Vorig jaar werd op de UU ook gediscussieerd over een ander lied: het Latijnse Gaudeamus igitur, dat traditiegetrouw bij studentenverenigingen gezongen wordt. „Lang leve de meisjes, makkelijk [of gewillig] en mooi”, staat daarin. Moest dat – gezien de diversiteitsdoelstellingen van de universiteit – wel gezongen worden, vroeg een medewerker zich af. In die tijd circuleerde ook de almanak met ‘bangalijst’ van de Groningse vereniging Vindicat, waarin de mooiste meisjes werden besproken. „Moge de gore wijven met hun kut over het kanon worden getrokken”, stond in die almanak. Over Gaudeamus igitur is geen beslissing genomen.

Correctie (10 januari): De laatste zin van het weergegeven lied uit de omstreden zangbundel is aangepast. Waar de zin nu ‘Maar je kutje is te droog’ is, stond eerst per abuis ‘Maar het gaatje is te klein’.

    • Kim Bos