foto Bram Petraeus

Ouder, gezonder en minder eenzaam

Zorg Wetenschappers breken zich het hoofd over hoe ze mensen aan het sporten krijgen. Het antwoord komt uit de Achterhoek: de FreeWheel Club.

Bennie Overbeek loopt langs de matjes op het veld. „Allemaal op de buuk gaan liggen! We gaan planken!” Dertig ouderen gaan op hun matjes liggen. De grond is koud, het is nul graden. Maar ze doen het. Sommigen lachen, er hangt de sfeer van een schoolklas. „Strek die benen!”, roept Overbeek. Ze strekken de benen.

In het dorp Ulft, vlakbij de Duitse grens, gebeurt elke ochtend iets bijzonders: tientallen ouderen sporten samen. Al zeven jaar. Elke ochtend van maandag tot vrijdag in weer en wind; er zijn ruim negentig vaste sporters. Allemaal boven de 65 jaar. Vandaag hebben ze mutsen op, handschoenen aan en leggings met gympen.

foto Bram Petraeus

Het is zo bijzonder, dat dit bonte Achterhoekse gezelschap dinsdag het internationale wetenschappelijk tijdschrift Translational Behavioral Medicine haalde. Paul van de Vijver, die in Leiden promoveert op peer coaching ontdekte de groep en onderzocht hen. Alle uitkomsten zijn positief: de ouderen voelen zich fitter, gelukkiger, slanker en minder eenzaam.

Wetenschappers, zegt Paul van de Vijver, breken zich er het hoofd over: hoe krijgen we mensen weer aan het bewegen? Ruim de helft van de 55-plussers is niet fit. 55, dat is ook de leeftijd dat ouderdomskwalen opduiken: hart- en vaatklachten, suikerziekte. „Een aantal keer trainen met een fysiotherapeut kost geld en heeft bovendien geen blijvend effect. Mensen vallen al snel terug in hun oude patronen.”

Maar hier in Ulft heeft een aantal gewone burgers het antwoord gevonden: de FreeWheel Club. Het kost vrijwel niks. Iedereen betaalt één euro per week. Sommige komen een keer per week, de meesten vaker. Op donderdag is er yoga of wandelen.

Georgine Splinter (68) komt al sinds het begin, zegt ze. „Vijf dagen per week. En ik sleep iedereen mee.”

De sociale druk om te komen, doet wonderen, zegt een van de oprichters, Herman Wielens (73). Hij is techneut en begon hier zeven jaar geleden mee na zijn pensioen. In 2006 was gebleken dat hij beginnende ouderdomssuiker had. „Ik las ergens dat die klachten zouden verdwijnen als ik elke dag zou lopen. Ik ben het gaan doen en binnen zes maanden was de suiker weg. Toen dacht ik: dit moeten we allemaal gaan doen.”

Bennie Overbeek, een van de trainers, is 80. Hij speelde in 1959 in het eerste elftal van voetbalclub De Graafschap. Zijn leven lang maakte hij gereedschap in de Ulftse ijzergieterijen. Willem Schepers (71) was leraar op een mbo. „Iedereen mag meedoen hier”, zegt hij. „De helft is hoogopgeleid, de helft niet. Voor de mensen met weinig geld is 1 euro per week net te doen.”

foto Bram Petraeus

Elke zes weken testen ze bij de FreeWheel Club hun conditie. Daar is een standaardtest voor: hoe ver kunnen ze wandelen in zes minuten? Naarmate je ouder wordt, gaat de curve omlaag. Maar hier, zegt Herman Wielens trots, gaat de curve omhoog. „We lopen steeds verder in die zes minuten.”

Dat constateerden de onderzoekers van de Leyden Academy on Vitality and Ageing ook. Onderzoeker Van de Vijver: „Normaal loop je per jaar drie tot zeven meter minder ver in zes minuten door veroudering. Deze mensen lopen elk jaar gemiddeld twintig meter verder.”

Die harde gezondheidswinst vindt hij niet eens het relevantst. „Wat hier zo bijzonder is, is dat ze elkaar stimuleren om te komen. Als iemand een paar keer niet komt opdagen, wordt hij gebeld. Het is een grote sociale kring geworden. Dat is stimulerender dan in je eentje thuis meedoen aan Nederland in Beweging op de televisie. Als de dokter of maatschappelijk werker zegt: ‘U moet meer bewegen’, dan heeft dat minder effect.”

foto Bram Petraeus
foto Bram Petraeus
08-01-2018, Ulft,
Iedere ochtend van 9:00 - 10:00 uur bewegen 55+-ers gezamenlijk op een voetbalveld in Ulft. Onder leiding van een vrijwilliger, doen ze duurtraining en krachttraining.
foto Bram Petraeus

In Leiden hebben Van de Vijver (25) en collega’s in drie wijken nu ook sportochtenden voor ouderen georganiseerd, deelname kost 1 euro per week. Ze willen zien of het succes van Ulft gekopieerd kan worden. Een hockeyclub en een buurthuis stelden ruimte beschikbaar. In een arme wijk zijn ze al een jaar bezig, daar zijn nu 25 vaste deelnemers. In een rijkere wijk zijn ze pas zes maanden bezig en zijn er al 55 vaste deelnemers.

Eenzaamheid is het grootste probleem in Ulft, zegt Herman Wielens. Van de 10.000 inwoners zitten er 3.000 de hele dag thuis. Hij probeert allerlei activiteiten voor ouderen te organiseren. Waarom zijn mensen hier eenzaam? „De kerk is leeg en er is niks voor in de plaats gekomen. De kinderen zijn weg. Ze wonen in het westen, waar werk is.” Een van zijn kinderen, een IT’er, woont zelfs in de Verenigde Staten. „Onze sportclub is heel gezellig en goed tegen eenzaamheid.”

foto Bram Petraeus
    • Frederiek Weeda