Recensie

Ongemakkelijk grinniken om beklemmende grappen

Tragikomedie Frances McDormand schittert als actievoerende, rouwende moeder in een gitzwarte geweldskomedie van de regisseur van ‘In Bruges’.

Mildred Hayes (Frances McDormand) zoekt via drie reclameborden de confrontatie met sheriff Willoughby (Woody Harrelson) in Three Billboards Outside Ebbing, Missouri.

De drie grote aanplakborden die even buiten het fictieve kleinsteedse Amerikaanse Ebbing in Missouri staan zijn zo krakkemikkig en beschadigd dat je er dwars doorheen kunt kijken. Sterker nog: er rijdt sinds midden jaren tachtig niemand meer over die achterafweg, behalve wat ‘locals’ die hem kunnen dromen. Maar voor gescheiden moeder Mildred zijn ze het ideale canvas om haar gram te halen en het plaatselijke politiekorps ter verantwoording te roepen voor het feit dat er zeven maanden na de gruwelijke lustmoord op haar dochter nog geen enkele schot in de zaak zit. De lokale politie heeft het in haar ogen te druk met het lastigvallen van zwarten.

Mildred is net zozeer een personage van schrijver en regisseur Martin McDonagh, maker van gitzwarte geweldskomedies zoals In Bruges (2008), als van actrice Frances McDormand, die op haar best is als ze ongenaakbare vrouwen kan spelen die door roeien en ruiten gaan. Denk aan haar doorbraakrol in Fargo (1996) van echtgenoot Joel Coen. In de films die hij samen met broer Ethan maakt speelt ze vaak van dat soort rollen. Maar het is niet alleen daardoor dat Three Billboards Outside Ebbing, Missouri doet denken aan een Coens-film in overdrive.

Lees ook Wat was uw favoriete film van 2017? Win vrijkaartjes voor de NRC Filmdag

Op het eerste gezicht is het een snoeiharde wraakkomedie, die de grenzen zoekt van racistische en vrouwonvriendelijke humor. Omdat de personages zo zijn: Mildreds ex Charlie, en politieagent Dixon (Sam Rockwell). En soms omdat de film niet helemaal kritisch staat ten opzichte van z’n eigen grappen. Een racistische agent opvoeren is één ding, als je vervolgens de zwarte personages minder goed uit de verf laat komen, dan geef je de toeschouwer al snel een ongemakkelijk gevoel om zijn eigen lach.

Maar dat is wat humor ook moet doen natuurlijk. En op z’n beste momenten krijgt Three Billboards daardoor trekken van een sociale satire. Vooral omdat de film ook nog iets wil zeggen over het geweld dat hij exploiteert. Namelijk over hoe een gebrek aan gerechtigheid kleine en grote samenlevingen in een eindeloze spiraal van geweld kan storten.

Anders dan je van zo’n slapstickfilm zou verwachten zijn de personages complex. Dat komt misschien, meer dan door hun fraai geschreven rollen vol ratelende scheldkanonnades, door de manier waarop de geweldige cast al die teksten geroutineerd en ogenschijnlijk zonder veel inspanning subtekst en gelaagdheid meegeeft.

Lees ook het interview met regisseur Martin McDonagh: ‘Een schurk moet dood, dat zou toch saai zijn?’

Je vergeet soms bijna dat Three Billboards ook een hartverscheurend portret is van een ouder in rouw. Een vrouw die daardoor ook vergeet om verder te kijken dan haar neus lang is. En zo blijft niemand gespaard. Er broeit en borrelt van alles onder de oppervlakte. Mede daardoor blijft de film subversief: we leven in beklemmende tijden. McDonagh voert dat zover door dat het absurd en explosief wordt.

    • Dana Linssen