NRC checkt: ‘Gemiddeld zeven keer zo veel mensenhandel in Nederland als in EU’

Dat zei de Zweedse actrice Sofia Helin uit de tv-serie The Bridge op 18 december bij Jinek.

foto Getty

De aanleiding

De Zweedse actrice Sofia Helin van de populaire misdaadserie The Bridge was 18 december te gast bij Jinek. Ze had kritiek op Nederland omdat het de prostitutie had gelegaliseerd, terwijl dit tot meer mensenhandel zou leiden. „Jullie hebben een groot probleem in dit land. Er is zeven keer zo veel mensenhandel als het EU-gemiddelde”, zegt Helin.

Waar is het op gebaseerd?

Volgens Helins management heeft ze dit cijfer van het European Institute for Gender Equality (EIGE), een autonoom EU-instituut. Op hun website staat dat 14,9 van de 100.000 vrouwen en meisjes in Nederland in 2013 geregistreerd zijn als slachtoffers van mensenhandel. Dit is 6,48 keer zo hoog als het EU-gemiddelde van 2,3. EIGE baseert dit cijfer op een rapport van de Europese Commissie uit 2016, die officiële informatie opvroeg van elke lidstaat. Volgens het rapport zijn er in 2013 1.262 vrouwen in Nederland geregistreerd als slachtoffers van mensenhandel. Een ‘geregistreerd slachtoffer’ wordt gedefinieerd als iemand die de autoriteiten hebben geïdentificeerd als slachtoffer van mensenhandel of van wie zij vermoeden dat hij of zij wordt uitgebuit. Volgens EIGE heeft Nederland, op Cyprus na, met 14.9 het hoogst aantal slachtoffers opgegeven per 100.000 vrouwen.

En, klopt het?

Sofia Helin suggereert dat het Nederlandse prostitutiebeleid voor meer mensenhandel zou zorgen. De cijfers van EIGE, waar zij zich op baseert, slaan echter op mensenhandel in alle sectoren, dus ook bijvoorbeeld in de horeca, de schoonmaakindustrie of bij orgaanhandel. Van de 1.262 geregistreerde slachtoffers, werden er 904 uitgebuit in de seksindustrie.

„Het aantal slachtoffers ligt waarschijnlijk veel hoger, want dit zijn slechts de mensen die zijn geregistreerd”, zegt Femke Eisma van het Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen. Volgens de Slachtoffermonitor 2012-2016 van het bureau, dat in opdracht van de Nederlandse regering is opgesteld, zijn er in 2013 1.437 slachtoffers van mensenhandel gemeld bij het Nederlandse coördinatiecentrum mensenhandel (CoMensha) door onder andere de politie, zorgcoördinatoren en slachtoffers zelf. Dat aantal betreft zowel mannen als vrouwen.    Volgens de Slachtoffermonitor blijft een onbekend aantal slachtoffers buiten beeld. Met name slachtoffers die illegaal in Nederland verblijven zijn moeilijk te traceren. De drempel zich te melden is hoog vanwege angst en schaamte, of juist door liefde en loyaliteit aan de dader. De Slachtoffermonitor schat daardoor dat het daadwerkelijke aantal slachtoffers neerkomt op 5.252 vrouwen per jaar.

Actrice Helin zegt daarnaast dat er een verband bestaat tussen het prostitutiebeleid en meer of minder mensenhandel, maar dat wordt nergens aangetoond. Eisma zegt dat het onmogelijk is een bepaalde vorm van prostitutiebeleid te prefereren op basis van cijfers over mensenhandel. „Dat er in Zweden, waar klanten strafbaar zijn, minder mensenhandel is, kun je dus ook niet zeggen, omdat de cijfers ons een beperkt beeld geven.”

Conclusie

Helins argument dat het hoge aantal mensenhandelslachtoffers is gelinkt aan Nederlands gereguleerde prostitutiebeleid wordt onderuitgehaald omdat het cijfer dat ze noemt niet alleen slaat op de seksindustrie.

Hoeveel slachtoffers van uitbuiting er zijn, zowel binnen als buiten de seksindustrie, is (niet alleen voor Nederland) onmogelijk te achterhalen door de obscure handel. We beoordelen de uitspraak als niet te checken.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Janet Lie