Column

De toiletjuffrouw redt het niet bij de PvdA

De PvdA zoekt naar de ‘gewone man’, al zeker dertig jaar. Te veel doctorandussen en ambtenaren in de fractie, te weinig gevoel voor de mensen voor wie de partij ooit is opgericht. We kennen de riedel inmiddels van buiten. Het volkse type heeft in de PvdA ook een naam: Jan Schaefer. De voormalige banketbakker uit de Amsterdamse Pijp is in de twintig jaar sinds zijn dood een icoon geworden in de partij. Het spijkerpak. De liefde voor motorcross. De rechtdoorzeetaal (‘In geouwehoer kun je niet wonen’). Bij elke crisis in de PvdA, en dat is vaak, roept er iemand dat er ‘meer Jan Schaefer-types’ nodig zijn.

Er zit op dit moment één echte gewone man in de PvdA-fractie. Opgegroeid in een eenoudergezin in Delfzijl, zoon van een alcoholische zeeman met losse handjes. Na de mavo: bijrijder op de maaitractor en ziekenverzorger in een bejaardenhuis. Daarna: vakbondsman, Statenlid, gedeputeerde. Gronings accent. Robuust postuur – ook na een afslankkuur van 43 kilo. Dichter bij Schaefer kun je niet komen, lijkt me.

Zijn naam is William Moorlag.

Deze week moet een partijcommissie een oordeel vellen over Moorlags rol bij de sociale werkplaats Alescon in Assen. Hoe dat ook gaat uitpakken, één ding weten we al: de PvdA heeft het enige Jan Schaefer-type in de gelederen alvast tot op de drempel van de uitgang geduwd.

Moorlag is niet de eerste. Al decennia probeert de PvdA bij iedere verkiezing volkse types te lanceren – en vrijwel altijd loopt het slecht af. In 1994 had je politievrouw Gerda Dijksman. Keerde de politiek binnen drie jaar de rug toe, walgend van de „zielloosheid” en „constante zuurgraad” in de fractie. In 2003 stond Marjo van Dijken, een sigarenrokende Groningse met als bijnaam ‘de toiletjuffrouw’, op nummer 8 van de kandidatenlijst – hoger dan Samsom, Dijsselbloem en Arib. Vernamen we weinig meer van. Astrid Oosenbrug (lichting 2012) was alleenstaande moeder met louter lagere school en selfmade ict-kenner. Ze voelde zich „nooit serieus genomen” en vertrok na één termijn weer uit de Kamer.

Ik kan eigenlijk maar één volkse PvdA’er bedenken met een langere levensduur: Lutz Jacobi uit Leeuwarden. En Hans Spekman natuurlijk, voormalig lasser en verhuizer. Maar ja, diens politieke carrière eindigde dan weer in de grootste verkiezingsnederlaag uit de parlementaire geschiedenis.

Trouwens, ook tussen Jan Schaefer en de PvdA ging het uiteindelijk mis. Na acht succesvolle jaren als wethouder liet hij zich in 1986 overhalen om weer Tweede Kamerlid te worden. De man die Amsterdam eigenhandig verloste van de woningnood, mocht in de fractie het woord gaan voeren over het midden- en kleinbedrijf.

Een paar jaar later was hij weer vertrokken.

Thijs Niemantsverdriet (t.niemantsverdriet@nrc.nl) vervangt Tom-Jan Meeus