Archief NOS.nl van voor 2010 niet meer terug te vinden

Het archief van NOS.nl van voor 2010 is online onvindbaar. Delen van het archief zijn verdwenen.

Snapshot van de website van NOS van 25 september 2001, via Wayback Machine

Alle nieuwsberichten die vóór 2010 op NOS.nl zijn verschenen, zijn er niet meer terug te vinden. Daardoor is de meeste informatie over het premierschap van Jan Peter Balkenende, de aanslag tijdens Koninginnedag in Apeldoorn in 2009 of het EK Voetbal in 2008 niet meer te lezen op de nieuwssite. Ook het videomateriaal is van de site gehaald. Alle video’s die tot 2014 zijn gemaakt, zijn niet meer online te zien.

Experts waarschuwen voor een „vacuüm” als het gaat om het archiveren van nieuwssites. Ook het archief van andere nieuwssites, zoals Planet.nl en Spitsnieuws.nl, zijn het laatste decennium verdwenen. Voor (toekomstige) historici zijn nieuwsberichten belangrijke bronnen voor reconstructies van historische gebeurtenissen. Het archief van de NOS is voor zover bekend het enige verdwenen nieuwsarchief dat met publiek geld is gefinancierd.

De nieuwsberichten van NOS.nl zijn offline gehaald toen de NOS overging op een nieuw redactiesysteem in 2014, laat chef Digitale Media van de NOS Lara Ankersmit per mail weten. Sinds 1999 publiceerde de NOS online nieuwsberichten.

Lees ook het achtergrondstuk: Het online nieuwsarchief zit vol gaten

Beeld en Geluid

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, dat verantwoordelijk is voor het behoud van cultureel media-erfgoed, zegt geen kopie te hebben van de NOS-site voor 2010. Met het archiveren van de site is het pas later begonnen en pas vorig jaar „zo volledig mogelijk”, zegt Arnoud Goos, ‘coördinator instroom’ bij Beeld en Geluid. „Dat betekent dat we alle pagina’s van een website nu binnenhalen.”

De nieuwsberichten en video’s van voor 2010 heeft de NOS wel op een eigen server opgeslagen, „maar niet alles” , zegt Geert Hofman, waarnemend algemeen directeur bij NOS. Alleen „al het van belang zijnde materiaal” is gearchiveerd en alleen voor de NOS toegankelijk. Onderzoekers kunnen het materiaal ter plekke inzien. De meeste video’s zijn radio- en tv-uitzendingen, die automatisch worden opgeslagen door Beeld en Geluid.

„Het is niet de taak van de NOS voor het publiek een langjarige archieffunctie in te richten”, zegt Hofman. „Die functie is in de mediawet belegd bij Beeld en Geluid dat daar ook de financiële middelen voor krijgt. Met het archiveren is namelijk veel geld gemoeid.”

Beeld en Geluid laat weten jaarlijks 60.000 tot 80.000 euro kwijt te zijn aan het archiveren van zo’n 250 mediagerelateerde sites. De Koninklijke Bibliotheek, belast met het bewaren van cultureel erfgoed, laat het archiveren van omroepsites over aan Beeld en Geluid.

Het is niet de taak van de NOS voor het publiek een langjarige archieffunctie in te richten

Meldpunt Prullenbak

In 2008 stopte KPN met Planet.nl, dat jaren de grootste nieuwssite van Nederland was. Ook de websites van gratis kranten Dag, Spits en De Pers gingen op zwart. Het meest recente voorbeeld van een verdwenen nieuwssite is het hyperlokaal platform Dichtbij.nl. Dat werd in oktober offline gehaald door eigenaar TMG. Na een open brief van Dichtbij.nl-oprichter Bart Brouwers is de uitgever weer bezig het archief weer online toegankelijk te maken.

Naar aanleiding van de ophef rondom Dichtbij.nl openden onderzoekers van de Hogeschool Utrecht in oktober ‘Meldpunt Prullenbak’. Zij hebben nu ruim dertig meldingen binnen van verdwenen of niet meer toegankelijke journalistieke sites of producties.

„Online nieuws wordt gezien als een commercieel product, niet als erfgoed”, zegt Peter de Bode, collectiespecialist webarchivering bij de Koninklijke Bibliotheek (KB). Hij benadrukt dat historici vaak gebruikmaken van oude nieuwsbronnen. Kranten worden inmiddels goed gearchiveerd, maar die richten zich steeds meer op achtergronden en laten het snelle nieuws over aan nieuwssites. „In Nederland begint een vacuüm te ontstaan wat betreft het archiveren van nieuws.”

Op 15 februari organiseren de onderzoekers van de HU in samenwerking met Beeld en Geluid een bijeenkomst op het Mediapark in Hilversum over het archiveren van nieuwssites en journalistieke producties. „We moeten meer bewustzijn kweken”, zegt Goos van Beeld en Geluid. „Zodat niet nog meer materiaal onnodig verdwijnt.”

Correctie (9 januari 2018). In een eerdere versie stond: Het archief van de NOS is voor zover bekend de enige nieuwssite die met publiek geld is gefinancierd. Dat moet zijn: Het archief van de NOS is voor zover bekend het enige verdwenen nieuwsarchief dat met publiek geld is gefinancierd. Hierboven is dat aangepast.

    • Menno Sedee